Karaman'da Minarelerin Evrimi

Mükremin Kızılca
Mükremin Kızılca

Mahallenin&* camii 200 yıllık dev bir çınarın dibinde yapılmıştı.

Kasabada o zamanlar sadece Goca Camide (Abdüllatif Camii) tahtadan güdük bir minare vardı. 1960’lı yıllarda kasabanın güneyinde

Topraklık önündeki kavaklar kesilerek omuzlarda halk tarafından taşınıp üstü dam olan camiin yanına yapılan bu tahta minare 15 metre yükseklikteydi.

Mahallemdeki minare kasabada ikinci minareydi ama bunların ikisi de sizin anladığınız manada taştan değillerdi. 

Birisi tamamen ahşaptan diğeri ise koca bir çınarı çevreleyen tahta merdivenlerle gene tepesine çevreleyerek yapılan ahşap şerefeden oluşuyordu. 

Hoparlör henüz icat edilmemişti, yıl 1965 sonralarıydı. Hoparlörün gelmesi için 1970 yılının başlarında elektriğin gelmesini beklemek gerekiyordu. 

Dev çınar camiin dibindeydi adeta minare gibi onu biraz da aşarak semaya yükselen dallarıyla paralel olarak gidiyordu.

İki üç metrelik kutruyla camiin son çatı kiremidini metrelerce aşan goca biladanın zeminden beş metre sonra başlayan tahta merdivenlerle tepesinden beş metre altına kadar çıkılıyordu.

Burada biladanı çevreleyen gene tahtadan bir şerefe yapılmıştı, şahsen ben de dâhil ezan okumaya meraklı olanlar merdivenlerden tıkıt tıkır çıkar bu şerefede döne döne ezanımızı okurduk.

Döne döne derken anladınız ne demek istediğimi, ama bilmeyenler için anlatayım.

Müezzin bütün çevreye ve mahalleye sesin ulaşabilmesi için biladanın tepesindeki tahta şerefede dönerdi.

Allahü Ekberleri kıbleye karşı okuduktan sonra Eşhedü’leri hafif sağa dönerek, Hayye alessahahı tam sağa dönerek hayyealefelahı ise tam sola yani doğuya dönerek okurduk. 

Bu dönüş normalde sünnettir zaten, ancak sünnet olan başı döndürmektir vücudu döndürmek ise bu goca biladanda gerekliydi çünkü geniş kutrundan dolayı ters yönlerdeki evlerin ezanı duymaları zorlaşıyordu. 

Burada iki elimizi kulaklarımıza koyarak ezan okuduğumuzu da hatırlatayım zira hoparlör henüz icat edilmemişti veya bizim oraya gelmesine beş yıl vardı o sıralarda. 

1970’li yıllara gelindiğinde ilk hoparlör goca camiin tahta minaresinde görülmüştü. 

Ağız kısmı oldukça geniş dip kısmıysa daralıyordu, aynen kulağa benziyordu, tahta minarenin dört tarafına birer tane yerleştirilmişti.

Halk kelimeyi nasıl telaffuz edeceğini, şaşırmıştı. Kimisi opallo, kimisi oparlör, kimisi de hoparlör diyordu.

Hoparlör ezan ve müezzinlikte tam bir devrim yaptı. Doğru mu yanlış mı onu ilgilisine bırakalım ama müezzinler artık ezanı camiin içinde okuyorlar sesleri ise hoparlörlerle dört yana ulaşıyordu.

Oysa ezanı teşri kılan efendiler efendisi “Çık ya Bilal ezan oku” buyururken mescidin damını göstermişti.

Şimdi goca biladanın dibindeki camide de goca camide de ahşap minareler kalmadı. Goca camiye 1980’li yıllarda camiyle beraber taş minare de yapıldı.

Mahallemdeki cami ise 1990’lı yıllarda tadilat yapılarak genişletildi. Goca biladan (çınar) kesilmese de ahşap şerefesi ve merdivenleri sıyrıldı.

2021 yılına birkaç ay kala ise cami duvarına sürttüğü için tamamına yakını kesildi. 

2020 içinde mahalle camimize de filinta gibi bir minare dikildi, şükürler olsun!

Mahallemde Bayram Sabahı

Değişmeyen tek şey değişmektir, deriz ya her şey değişti ama mahallemde değişmeyen bir şey var: Ramazan bayram sabahlarında yapılan toplu, yemekli bayramlaşmalar.

Kara yazmalı beli kuşaklı analar, boncuklu al yazmalı gelinler ve mor eşarplı kızlar, erkekler bayram namazına koşarken altı kurnalı yörenin en büyük pınarından zemzem niyetine sularını doldururlar.

Sonra erkeklerin camiden çıkma tavında evlerinde hazırladıkları en güzel yemekleri, tatlıları, balları, baklavaları, bişileri ve demledikleri çayları birer sini üzerinde camiin önünde kurulan sofralara takdim ederler.

Mahallenin bütün erkekleri, çocukları, gurbetçileri, Sılacıları kurulan sofralara oturarak duadan sonra yemekleri yerler.

Yuvaların yapıcıları, dev Anadolu kadınları ve gelinleri ise meyilli olan camiin üstündeki sekilerde yapılacak dualara âmin demek için bekleşirler.

&*(Karaman / Ermenek / Güneyyurt / Pınargözü Mahallesi)

Mükremin Kızılca

- Karamandan.com, Mükremin Kızılca tarafından kaleme alındı
https://www.karamandan.com/makale/6434380/mukremin-kizilca/karamanda-minarelerin-evrimi