Sakarya Meydan Muharebesi’nin Askeri Özellikleri

Yukarıdan beri zaman zaman işaret ettiğimiz üzere Sakarya Meydan Muharebesi, dünya harp tarihi bakımından pek çok ilke sahne olmuş, tarih, coğrafya ve jeopolitik bilgisini gerçek hayata, bir milletin ölüm kalım savaşına yansıtmayı başarmış bir komutanlık ve liderlik öyküsüdür. Bu bakımdan muharebenin askeri özelliklerini burada ayrıca sıralamanın yararlı olacağı kanaatindeyiz. Elbette askeri özellikler denilince önemli olan savaşın stratejik ve taktik, sevk ve idare bakımlarından özelliklerinin ortaya konulmasıdır. Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı tarafından 2007 yılında adeta bir rehber gibi hazırlanmış olan “Kurtuluş Savaşı’nda Sakarya Meydan Muharebesi, Anıtlar ve Şehitlikleri” isimli kitaptan ana hatları ile bu özellikleri aşağıya alıyoruz:

A. Stratejik Açıdan

1. Yunan ordusu, istemediği bir yerde meydan muharebesine zorlandı. Sakarya Nehri doğusuna Türk ordusunu 150 kilometre geriye çekmek ve bu çekilme sırasında Yunan ordusunun takip harekâtından kurtulmak, başlı başına stratejik bir başarıdır.

2. Yunan ordusu, asıl muharebe hattının yeri hakkında yanıltıldı. Böylece zamanından çok önce açılmış, yayılmış ve büyük bir zaman ve enerji kaybetmiş oldu.

3. Çağdaş taktik uygulanarak, bir ordunun savunacağı ana mevziinin çok önünde bir “örtme kuvveti” kurulmuştur. Bu taktik daha çok İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra büyük önem kazanmıştı. Fakat Türk komutanlarının 8-10 yıllık savaş deneyimleri, bu taktik düzenlemelerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Nitekim Yunan ordusunun kaybettiği 20 gün, Türk ordusuna seferber olma, hazırlanma ve lojistik ikmal bakımından büyük bir zaman kazandırmıştı. Hatta Doğu Cephesi’nden getirtilen tümenlerin bir kısmı bu sayede muharebeye yetiştirilebilmiştir.

4. Yunan ordusunun kuşatma ve çevirme hareketleri boşa çıkarılarak düşman daima cephe taarruzuna mecbur bırakıldı. Mustafa Kemal Paşa diyor ki:

“... Düşmanın stratejik düzeninde takip ettiği görüş, büyük kuvvetleriyle ordumuzun sol yanını kuşatarak ordumuzu imha etmek ve ondan sonra Ankara’ya gelip Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Hükûmetini dağıtmak ve bütün Anadolu’ya hâkim olmak idi.”
“... Düşmanın bu stratejik harekâtını iptal ettik. Düşmanı taktik alanda muharebeye mecbur etmek suretiyle evvela stratejik olarak mağlup ettik. Düşmana kuşatma imkânı vermedik, daha sonra müteakip merkezimizi yarmak istedi. Bunda da muvaffak olamadı. Ondan sonra müdafaa ederek kalmaya karar verdi. Taarruzumuzla buna da mani olduk...”

5. Yine o dönemde çok önemli stratejik bir uygulama olan büyük süvari kitleleri ile “stratejik keşif” yapılmıştı. Günümüzde bu keşif uçaklar tarafından yapılmaktadır.
Mustafa Kemal Paşa diyor ki:

“... Düşman ordusunun sağ kanadının gerisinde faaliyet gösteren süvari birliklerimiz, düşmanın harekâtını fevkalade müşkülata duçar etti. Bu suretle düşmanın bütün stratejik planları meydana çıkarılmıştı.”

Bu “süvari” muharebesi, Türk ordusunun, Yunan ordusuna üç üstünlüğünden birisidir. Diğer ikisi ise “topçu” ve “manevi kuvvet” üstünlüklerimizdir. Bir dördüncüsü de “dâhi bir Başkomutan”a sahip oluşumuzdur.

Süvari sınıfının değerini, Mustafa Kemal Paşa; Filistin Cephesi’nde 7’inci Ordu Komutanı iken, İngiliz Komutanı General Allenby’nin, Türk ordusunu büyük süvari kitleleriyle kuşatarak esir ettiği zaman görmüştü. Onun içindir ki, daha 8/9 Kasım 1920 gecesi, Batı Cephesi’ni ikiye bölerek, kuzeyini İsmet Bey’e ve güneyini de Rafet Bey’e verdiği zaman, kendilerine kesin emri, “süratle düzenli ordu ve büyük süvari birlikleri meydana getirmek” olmuştu. Bu da, Mustafa Kemal’in ülke kaynaklarını, geleneklerini çok iyi tanıdığını ve bu sayede teşkilatçılığını bunlarla bağdaştırdığını göstermektedir.

B. Taktik Açıdan

1. Sakarya Meydan Muharebesi, bir satıh muharebesidir. Sakarya’ya kadar hiçbir meydan muharebesi 25 kilometre derinlikte yapılmamıştı. Cephe 100 kilometre uzunluğunda olduğuna göre, meydan muharebesi 2.500 kilometrekare bir toprak parçası üzerinde yapılmıştır. Türk ordusu 100.000, Yunan ordusu 120.000 kişi olduğuna göre, 220.000 kişi bu küçük toprak parçasında geceli gündüzlü 22 gün savaştı. İlk hatlardan itibaren 25 kilometre gerilendi. Türk ordusu günde hemen hemen 1 kilometre gerilemiş oluyordu ki, bu da savunmamızın ne kadar inatçı ve kararlı olduğunun kanıtıydı. Oysa üstün bir topçu kuvveti olan düşmanın günde değil, saatte 1 kilometre ilerlemesi gerekirdi. Nitekim Büyük Taarruz’da Türk ordusu günde 16 kilometre ilerlemişti.

Mustafa Kemal Paşa, bir savaş bildirisinde durumu şöyle ifade etmişti: “Düşman, ateşten bir Türk duvarına çarpmıştır.” Mustafa Kemal’in deyimi ile “Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanı ile ıslanmıştı.”

2. Kuşkusuz Yunan ordusunun, yarmak istediği noktalarda, kilometre başına binlerce insan toplanmış ve ancak bir noktada Türk cephesini yarabilmiştir. Bu nokta, mevzi içinde en yüksek nokta olan 1364 rakımlı Çal Dağı tepesidir ki, artık bu tepeden kuzeye doğru ufuk değişir ve Haymana Ovası ile Ankara gözükür. 2 Eylül 1921 günü Yunan ordusu bu hâkim tepeyi ele geçirmişti.

3. Yunan ordusunun taarruz gücünün kırıldığını zamanında sezmek ve bir genel karşı taarruza geçerek düşmanı 150 kilometre geriye püskürtmek, bir cesaret işi ve bir komutanlık sanatıdır. Mustafa Kemal Paşa’nın “Nutuk”ta değindiği gibi, ordunun cephesi değişmiş, arkasını dağlara vermek zorunda kalmış, fakat bu arada düşmanın taarruz gücü tükenmişti. Düşman, Ankara’ya 70 kilometre yaklaştığı hâlde, bir adım dahi atamamıştı.

C. Sevk ve İdare Açısından

1. Bu meydan muharebesi, Türk milleti için bir ölüm kalım savaşıydı. Mustafa Kemal Paşa, Millî Mücadele başladığı günlerde “Ya istiklal ya ölüm” kararını vermişti. Bu kararın uygulanmasında Kurtuluş Savaşı’nın “doruk noktası” Sakarya Meydan Muharebesi olmuştur. Savaş bittiğinde; açlık, susuzluk, insan kayıpları iki orduyu da çok hırpalamıştı. Fakat ayakta kalan ve ileriye doğru atılan yine Türk ordusu oldu.

2. Bu savaş sırasında yalnız Türk ordusunda değil Yunan ordusunda da çok fazla subay kaybı verildi.

Dr. Ali Güler

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ali Güler - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Esentepe Mah.de Satılık Müstakil Ev

Karaman Esentepe Mahallesinde Satılık Müstakil Ev 970 m2 arsa üzerine brüt 280 m2 olarak inşaa edilmiş 3+1 satılık müstakil ev 'in kalorifer tesisatı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Sümer Mahallesinde Satılık Dükkan

Sümer Mahallesinde Fırın Ruhsatlı Satılık Dükkan Sümer Mahallesinde 250 m2 zemin + 250 m2 bodrumlu toplamda 500 m2 dir. Fırın ruhsatlı, yüksek getiril...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

İbrahim Öktem Caddesi Üzerinde Satılık Daire

İbrahim Öktem Caddesi, İmam Hatip Orta Okulu karşısı ana cadde üzerinde Satılık Daire. Bina, her katta 2 daire olacak şekilde zemin + 3 kat olarak inş...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Külhan Mahallesinde Satılık Daire

Karaman Külhan Mahallesinde Satılık Daire Bina 328 m2 üzerine her katta tek daire olacak şekilde bitişik nizam 180m2 oturumlu, zemin+ 3 kat olarak inş...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Karamanda Sanayi imarlı Satılık Arsa 2400 m2

Karamanda Sanayi imarlı Satılık Arsa 2400 m2 Satılık Arsa Sanayi imarlı, Depo, Sanayi dükkanı, vb inşaat alanları için uygundur. B-1 (bitişik nizam te...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Külhan Mahallesinde Satılık Dükkan

Külhan Mahallesinde Satılık Dükkan Karaman Külhan Mahallesinde 60 m2 Satılık Dükkan, Mutfak, Wc, ve 2 bölüm den oluşan çarşı merkezinde uygun fiyatlı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Mahmudiye Mahallesinde Ara kat 3+1 Satılık Daire

Karaman Mahmudiye Mahallesinde Ara kat 3+1 Satılık Daire Dairenin lokasyonu cumartesi pazarına yakın konumda, 4 katlı binanın 3. katında bulunmaktadır...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Ali Şahane Mahallesinde Satılık Daire

Karaman Ali Şahane Mahalellesinde Dubleks Satılık Daire Zemin + 3 katlı binanın son katında 212 m2 brüt 180 m2 net kullanım alanına sahip, 4 + 2 odalı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Karaman'da çift cepheli kiralık dükkan

Karaman merkez Tahsin Ünal Mahallesindeki 4 Nolu Aile Sağlık Merkezi ve İş Bankası yanında, Faik Kayserilioğlı Caddesi No: 72 A/B adresindeki dükkan v...

0534 723 9174

Canlı kaz ve hindi satışı yapılır.

Merhaba, Canlı, yeni mahsül, bakımlı ve organik kaz ve hindi satışı yapıyoruz. Fiyatlar için lütfen irtibat kurunuz. İrtibat tel: Mehmet Doğançay, 05...

MEHMET DOĞANÇAY

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Ülkemizdeki Mülteciler Sınır Dışı Edilmeli mi?