Savaş Öncesi Türk Ordusunda Hazırlıklar

Türk milleti bakımından Sakarya’da kabul edilecek savaşın öncelikle “bir ölüm kalım savaşı”, ikinci olarak da bir “yokluk ve yoksulluk savaşı” olacağı görülüyordu. Kütahya-Eskişehir-Afyon üçgenine sokulan düşman ya imha edilecek ya da burayı Ankara’ya doğru atlarsa Anadolu’nun elden çıkması sonucu ile karşı karşıya kalınacaktı. Türk milletinin düşmanı Sakarya’da imhadan başka çaresi yoktu!

İtilaf Devletleri, Mondros Mütarekesi hükümleri gereği, İstanbul Hükümeti’ne yaptıkları baskılarla kadro fazlası erleri terhis ettirmişler, kadro fazlası kabul ettikleri her türlü cephaneyi, kontrolleri altında bulunan İstanbul, Gelibolu ve İzmit bölgelerinde toplatmışlar, toplatamadıkları silahların hayati önemdeki parçalarını da işgal bölgelerinde kurdukları depolara taşıtmışlar, bir kısım silah ve cephaneyi de yok etmişlerdi.

İtilaf Devletleri böylece Mondros Mütarekesi’ndeki boşluklardan da yararlanarak Türk ordusunu, %75’lik gücünü yok ederek büyük ölçüde harp gücünden yoksun bırakmışlardı.

Öncelikle Kuva-yı Milliye birlikleri ile işgallere karşı harekâtı organize eden Ankara Hükümeti, TBMM’nin olaya el koymasından sonra “Düzenli Birlik Harekâtı”na geçmiş, düzenli birlikleri yeniden oluşturmaya başlamıştı. Oluşturulan birliklerin iaşe ve ikmal işlerinin de bir düzene bağlanması gerekliydi.

Milli Müdafaa Vekâleti (Milli Savunma Bakanlığı) bu amaçla, 28 Temmuz 1921 tarihli bir emirle Kütahya-Eskişehir Muharebelerinde yıpranmış olan Batı Cephesi birliklerinin ihtiyacı olan yiyecek, silah ve cephanenin en kısa sürede cepheye yetiştirilmesi için, Sevkiyat ve Nakliyat Genel Müdürlüğü ile Menzil Teşkilatı’nı görevlendirdi.

Menzil teşkilatı yeniden düzenlendi: Konya Menzil Müfettişliği’nden başka Birinci Kademe Menzil Müfettişliği olarak Çorum, Yozgat, Kırşehir; İkinci Kademe olarak da Sivas, Kayseri Menzil Müfettişlikleri ve Askerlik Daire Başkanlıkları görevlendirildiler.

1-3 Ağustos 1921 tarihleri arasında Milli Savunma Bakanlığı ve Batı Cephesi Komutanlığı’nın emirleri ile Merkezi Ankara olmak üzere, Ankara Menzil Müfettişliği kuruldu. Buna bağlı olarak Polatlı ve Beypazarı’nda birer Menzil Hat Komutanlığı ve buna bağlı olarak da Sincanköy, Malıköy, Haymana, Kerim, Polatlı, Babayakup, Alaşlı, Yenimehmetli, İnlerkatrancı, Kalecik, Çobanözü Nokta Komutanlıkları kuruldu.

Ankara Menzil Müfettişliği’ne 2 Ağustos 1921’de Kurmay Yarbay Sadullah (Güney) (1318-Kale-Top.1) atandı. 1883 Galata/İstanbul doğumlu olan Yarbay Sadullah, 5 Kasım 1905’te Harp Akademisinden mezun olmuş idi.

Konya Menzil Müfettişliği 10 Mayıs 1921’de Batı Cephesi Komutanlığı emrine verilmişti. İlk kuruluşundan beri Batı Cephesi emrinde çalışan Batı Anadolu Menzil Müfettişliği’ne Kurmay Albay Mehmet Kazım (Dirik) tayin edilmiş ve Müfettişlik merkezi 18 Mayıs 1921’de Konya’ya alınmıştı. Müfettişliğin ilk görevi, Batı Cephesi birliklerine tahsis edilen ihtiyaç maddelerinin alınması, birliklerin bütün iaşe maddelerinin temin ve tedariki ve bu maddelerin birlikler bölgesine taşınması idi.

1881’de Manastır’da doğan Kurmay Albay (sonradan Korgeneral) Mehmet Kazım Dirik (1315-P.87), 29 Eylül 1912’de Harp Akademisi’nden mezun olmuş, 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa ile Samsun’a çıkan 23 kişiden birisi idi. Müfettişlik Kurmay Başkanı idi. 4 Mayıs 1921’de Batı Cephesi Komutanlığı emrine verilmişti. Batı Anadolu Menzil Müfettişliği’ne atandı. Üstlendiği görevin öneminden dolayı 15 Haziran 1921’de kendisine Kolordu Komutanı yetkisi verildi.

Menzil Bölge Müfettişliklerinin görevleri, teşkilatındaki Menzil Hat Komutanlıklarının faaliyetlerini ve malzeme nakliyatını koordine etmek ve karargâh faaliyetini yerine getirmekti.

Menzil Hat Komutanlıklarının görevleri ise kendi bölgelerinde yapılacak nakliyat ve sevkiyatı sağlamak, çabuklaştırmak, bölgelerinden gelip geçecek her türlü birlik ve perakende erleri, yedirmek, barındırmak, bölgesi içindeki yolları kendi imkanları ile tamir etmek, kendi bölgelerindeki yollar üzerinde asayiş, muhabere ve ulaştırma işlerini düzenlemekti.

Menzil Müfettişliklerinde 100 bin insan ve 25 bin hayvanın iaşesi için sevk ambarları kurulmasına başlanmış, askerlik şubelerinin bulunduğu yerlerde toplanan iaşe malzemelerini muhafaza etmek için ambarlar kurulmuştu.

Kurulan bu düzen sayesinde Menziller, hem iaşe malzemelerinin temini sağladılar, hem de Elcezire, Erzurum, Samsun, İnebolu, Adana gibi cepheye uzak olan bölgelerden gelen silah ve mühimmatı, bölgelerindeki silah ve cephane depolarında toplayarak Ankara yönüne, Milli Savunma Bakanlığı emrine ve Ankara’dan da Polatlı’ya Batı Cephesine gönderdiler.

Yokluklar İçinde Bir Ölüm Kalım Savaşı

Sakarya Meydan Muharebesi, gerçekten bir milletin yokluklar içinde hürriyet ve istiklaline, vatan savunmasına nasıl koştuğunu ve hem düşmanla hem de yokluklarla nasıl mücadele ederek büyük bir zafer kazandığının hikâyesidir.

Düşman taarruzunun ilk günlerinde piyade taburlarının subay kaybı çok ağır olmuş, muharebenin üçüncü gününde bazı taburlarda iki subay kalmıştı. Bu nedenle hafif yaralı subaylar, yaraları sarıldıktan hemen sonra birliklerine geri gönderilmiştir.

Ankara’da Abidin Paşa Köşkü’nde açılan Harp Okulu, İstanbul’dan kaçarak Ankara’ya gelen Harbiye öğrencilerini, Kuleli Askeri Lisesi öğrencilerini hızlandırılmış bir eğitimle Teğmen olarak mezun etmiş ve cepheye Takım ve Bölük Komutanı olarak göndermiştir. Onun için Sakarya Savaşı, Çanakkale’den sonra okumuş insanımızı kaybettiğimiz ikinci büyük savaştır.

Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı, istihbarat yapılanması olan Mim Mim Grubu’nun da yardımıyla terhis edilerek boşta kalan ve İstanbul’da bulunan subayları Ankara’ya ve cepheye getirtmiştir. Bu şekilde gelenlerin sayısı Eylül 1921 itibarıyla, 1084’ü subay, 120’si askeri memur, 34’ü sanatkâr olmak üzere toplam 1.238 kişidir. Sakarya’da savaşan toplam subay sayımız, 5.401 olacaktır.

Er konusunda da durum farklı değildir. Kütahya-Eskişehir Muharebelerinde Batı Cephesi Komutanlığı birliklerinin kadro mevcudu bir hayli azalmış bulunuyordu. Eylül 1921 itibarıyla cepheye gönderilen asker sayısı toplam 60 bin civarındadır. Bunların, 11.350’si Ağustos öncesinde, 22.000’i Ağustos 1921’de ve 25.000’i Eylül 1921’de cepheye gönderilebilmiştir. Sakarya’da savaşan toplam er sayımız 96.326 olacaktır.

100 kilometre genişliğinde ve 25 kilometre derinlikte olan Sakarya Meydan Muharebesi bölgesinde su kaynakları çok az olduğundan, su ikmali çok önemli bir konu haline gelmiştir. Birlikler su ihtiyaçlarını kendileri çözmek zorunda kalmışlardır. Birliklerin uzak bölgelerden su ikmali için büyük fıçı, bidon, tank gibi araç ve gereçleri yoktu. Bütün iş bölük saka fıçılarının hizmetine kalıyordu.

Başkomutanlık 15 Ağustos 1921’de yayımladığı bir emirle, Ankara’da ne kadar fıçı, gaz tenekesi, kırba vs. varsa toplanarak Polatlı’ya Batı Cephesi Komutanlığı emrine gönderilmesini istedi. Bu arada Milli Savunma Bakanlığı, özel taşıma tertibatlı 38 eşekten kurulu bir su taşıma kolunu, trenle Polatlı’ya, Batı Cephesi Komutanlığı’na gönderdi.

Milli Savunma Bakanlığı ordunun giyecek ihtiyacını karşılayabilmek için Mart 1921’de Maraş Yapım Evi, Nisan 1921’de Kayseri Mensucat Fabrikası, 1 Ağustos 1921’de Bolu ve Kastamonu yapım evlerini açtı. Bunlara ilave olarak Ankara’da Sanayi Takımları ile bir Tabakhane açıldı.

Batı Cephesi birliklerinde erlerin kıyafetleri birbirlerine benzemiyordu. Komutanlar erlerine, benzer kıyafetler giydirebilmek için çok çaba harcıyorlardı. Ülkede sanayinin, imalathanelerin geliştiği yerler olan İstanbul ve Batı Anadolu işgal altında bulunduğu için, buralardaki imkanlardan faydalanılamıyordu. Komutanlar, yokluk içinde, ellerindeki malzemelerden bir askeri kıyafete uyacak ne bulurlarsa alıp askerlerine giydiriyorlardı.

Erlerin kıyafetlerindeki tek benzerlik, milli ordu başlığı idi. Bulunabilirse başlığın ön tarafına kırmızı çuhadan veya kumaştan bir ay yıldız konuyordu.

Cephede giyilen ayakkabı, yemeni veya çarıktı. Potin hemen hiç yoktu. Potin ve deri fabrikası İstanbul’da idi. Anadolu’da yemeni veya çarık hazırlayacak imalathane hemen hemen yoktu. Çarıklar genellikle, birliklere verilen büyükbaş hayvanların derilerinden yapılıyordu. Bu derilerin şap yokluğundan tuzlanarak hazırlanması nedeniyle çarıklar, ancak iki hafta dayanıyordu.

15. Tümen’in Çal Dağı muharebelerinde arazinin taşlık olması nedeniyle potin ve çizmeleri delindiğinden, subaylar pençe kısımlarına bez veya mendil bağlamak zorunda kalmışlardı.

Subayların kıyafetleri de erlerinkinden çok farklı değildi. Birinci Dünya Harbi’nden kalma haki veya boz renk kumaştan yapılmış elbise; astragan deri veya kumaş kalpak ya da milli ordu başlığı; ayakkabı olarak çizme, getir, dolak potin, nadir olarak da yemeni veya çarık giyiyorlardı.

Tabanca, dürbün, harita çantası, manevra kemeri çok zor bulunuyordu. Daha önceki savaşlara katılmış subayların portatif karyolaları (kampetleri) vardı. Karyolası bulunmayan subaylar için Amerikan bezinden boş bir yatak kılıfının içine kuru ot doldurularak ihtiyaçları giderilmeye çalışılıyordu.

Millet topyekûn bir ölüm kalım savaşına girmişti. Tekâlif-i Milliye emirleri kapsamında yiyecek, giyecek ve her türlü malzeme ordu ihtiyacı için alındığından TBMM mutfağına 11 gün süreyle et verilememişti. Cephede savaşan erlere ise genel olarak günlerce birer avuç buğday dağıtılmıştı. Asım Gündüz Paşa’nın anlattığı şu hikâye ilginçtir:

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa Alagöz’de Karargâhtadır. İsmet (İnönü), Kazım (Özalp) ve Asım (Gündüz) Paşalar yanındadır. Akşam yemeği yenecektir. Önlerine kızartılmış bir tavuk konur. Başkomutan, “o gün askere ne verildiğini” sorar. “Yine buğday dağıtıldığı” cevabını alır. Paşa tavuğa dokunmadan sofradan kalkar. Tavuk askerlere verilir. Bu yüzden kendisi de yanındakiler de o gece aç yatacaklardır.

Bütün bu yokluk ve yoksulluk içindeki Anadolu’da, Türk milletinin desteği ile (Tekâlif-i Milliye Emirleri) 30 gün gibi kısa bir süre içinde neredeyse yoktan ve yeniden bir Türk ordusu yaratılmış ve ondan sonra da geceli gündüzlü 22 gün süren zorlu bir ölüm kalım savaşına dayanılabilmişti.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ali Güler - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Karaman'da çift cepheli kiralık dükkan

Karaman merkez Tahsin Ünal Mahallesindeki 4 Nolu Aile Sağlık Merkezi ve İş Bankası yanında, Faik Kayserilioğlı Caddesi No: 72 A/B adresindeki dükkan v...

0534 723 9174

Canlı kaz ve hindi satışı yapılır.

Merhaba, Canlı, yeni mahsül, bakımlı ve organik kaz ve hindi satışı yapıyoruz. Fiyatlar için lütfen irtibat kurunuz. İrtibat tel: Mehmet Doğançay, 05...

MEHMET DOĞANÇAY

Yurtsan Petrol'e personel alımları yapılacaktır

Karaman'da akaryakıt sektörünün öncüsü Yurtsever Petrol'ün Karaman OSB girişindeki şubesi Yurtsan Petrol bay-bayan personel alacağını duyurdu. Alınac...

Toprakçılar Makina'ya Personel Aranıyor

Toprakçılar Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde çalışmak üzere torna ve kaynakçı personel aranmaktadır. İletişim:0532 564 0467 - Sinan Toprakçı

0532 564 0467 TOPRAKÇILAR MAKİNA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

Desi Panjur'a Personel Alınacak

Desi Panjur fabrikasında çalıştırılmak üzere personel alınacaktır. Başvurulan şahsen yapılması rica olunur. Adres: Organize Sanayi Bölgesi 6. Cadde...

0 338 224 12 40

Grafik Tasarım Uzmanı

Üniversitelerin Grafik Tasarım önlisans veya lisans bölümlerinden mezun. Grafik Tasarım konusunda tecrübeli, bu alanda en az 2 yıl çalışmış, Portfolio...

DİJİBİZ YAZILIM TEKNOLOJİLERİ A.Ş

Golda Gıda Personel İlanı

GOLDA GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. Ülkemizdeki ve dünyadaki entegre projeler arasında, büyüklük açısından, en büyüğü olarak dikkat çeken Bera Holding Gıda...

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak Yurtpet Petrolde çalıştırılmak üzere bay ve bayan Mareket Elemanı, Pompa Elemanı ve Pazarlama Elemanı Alınacaktır....

Yetkili Servise Personel Alınacak

Bosch, Siemens, Profilo Yetkili Servisinde çalışacak vasıflı vasıfsız bay eleman alınacaktır. Müracatların şahsen perşembe pazarı sonu fidancının yan...

0 338 212 32 72

Karaman Kazımkarabekir'de satılık tarla

Emlak Tipi: Satılık Arsa - İmar Durumu: Tarlam²: 3.072m²: Fiyatı: 10Ada No: 949 - Parsel No: 76Tapu Durumu: Müstakil Parsel / Takas olur

05327652401

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Ülkemizdeki Mülteciler Sınır Dışı Edilmeli mi?