Mustafa Kemal Başkomutanlık Yetkisi Alıyor

TBMM’nde 4 Ağustos 1921 günü yapılan görüşmelerde, milletvekilleri tarafından Mustafa Kemal Paşa’nın ordunun başına geçmesi istenmişti. Bazı muhalif milletvekilleri onun başarısız olacağını ve böylece itibar kaybedeceğini düşünüyorlardı. Söz alan Mustafa Kemal Paşa, Başkomutanlıktan istenilen sonucun alınabilmesi için Başkomutanın geniş yetkilerle donatılması gerektiğini söylemiş ve bu yetkilerin belli bir zaman dilimi ile sınırlandırılmasının uygun olacağını da belirtmiştir.

5 Ağustos 1921 günü Dr. Rıza Nur ve arkadaşları konuyla ilgili olarak bir önerge verdiler. Önerge “Başkomutanlık Yasası” olarak kabul edildi. Bu yasa ile TBMM kendi manevi kişiliğinde bulunan Başkomutanlık görev ve yetkilerini yine kendi başkanı olan Mustafa Kemal Paşa’ya veriyordu. Başkomutan, ordunun maddi ve manevi gücünü artırmak, sevk ve idaresini bir kat daha güçlendirmek için TBMM’nin sahip olduğu bütün yetkileri Meclis adına kullanabilecekti.

Başkomutanlık süresi 3 aylık bir süre ile sınırlandırılmıştı. Fakat gerektiğinde Meclis bu süre dolmadan da söz konusu görev ve yetkileri geri alabilecekti. Başkomutanlık Yasası, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’ya “kanun gücünde kararname çıkarma yetkisi” de veriyordu. Bu ve artırılan yetkileri bazıları “Diktatörlük” olarak nitelese de görev ve yetkilerin süreyle sınırlı olması ve Meclisin istediğinde öngörülen 3 aylık süreye bağlı olmaksızın bu görev ve yetkileri geri alabilecek olması bu iddiaları geçersiz kılıyordu. Olağanüstü bir durum vardı, gücün tek elde toplanması ve hızlı kararlar alınması gerekiyordu.

7/8 Temmuz 1919 gecesi Erzurum’da askerlikten istifa eden Mustafa Kemal Paşa, o zaman “bir gün yine giyeriz" diyerek üzerinden çıkardığı çok sevdiği üniformasını bu defa Meclis kararıyla Başkomutan olarak yeniden giyecekti. O gün gelmişti…

Başkomutan: “Yunan Ordusunu Anadolu’nun Harim-i İsmetinde Boğacağız!”

Başkomutanlık görev ve yetkisini Meclisten alan Mustafa Kemal Paşa, aynı gün millete ve orduya bir mesaj yayımladı. Yunanlıların Anadolu’nun harim-i ismetinde (saf ve temiz/kutsal bağrında) boğulacağına olan inancını dile getirdi. Ülkenin bütün maddi ve manevi değerlerinin (milli güç unsurları) bu amaçla seferber edileceğini, kısaca topyekûn bir mücadele, milli bir mücadele yürütüleceğini belirtti:

“Bana bu görevi vermiş olan Meclisin ve Mecliste temsil edilen milletin kesin iradesi hareket tarzımın eksenini oluşturacaktır. Hiçbir neden ve biçimde değiştirilmesine imkan bulunmayan bu kesin irade, mutlaka düşman ordusunu imha etmek ve bütün Yunanistan Silahlı Kuvvetlerinden oluşan bu orduyu anayurdumuzun harim-i ismetinde boğarak kurtuluşa ve bağımsızlığa kavuşmaktır. Memleket ve milletin maddi ve manevi bütün kuvvetlerini bu sonucun elde edilmesi yoluna sevk ve yöneltmek için hiçbir önlem ve girişimde müsamaha edilmeyecek ve ne zemin ve zaman ile ne de vatan kavramı karşısında ayrıntıdan ibaret kalan diğer görüşlerle kayıtlı olmayarak düşman ordusunun imhasından ibaret olan bu tek gayenin elde edilmesi için gereken her şey yapılacaktır.”

Ordu Sakarya’ya Hazırlanıyor: Tekâlif-i Milliye Emirleri

Mustafa Kemal Paşa, 7 ve 8 Ağustos 1921’de toplam 10 emir yayınlayarak Türk milletinden büyük bir fedakârlık yapmasını istedi. “Tekâlif-i Milliye” (Milli Yükümlülükler) adını alan bu kanun hükmünde kararnameler ile vatandaşa çok ağır yükümlülükler getiriliyordu. Devlet, milletten bu fedakârlıkları isterken, beraberinde bir düzen de getirmişti. Aşağıda okuyacağınız bütün el koymalarda yazılı belge tutulması zorunlu kılınıyor, bu malların bedellerinin devlet tarafından ödeneceği belirtiliyor, söz konusu işlemler yapılırken gerekli titizliği göstermeyenlerle, yolsuzluklara başvuranların idam cezası verilmesini öngören Vatana İhanet (Hıyanet-i Vataniye) Yasası hükümlerine göre suçlanacakları ifade ediliyordu. Devlet, düzen demekti ve millet vatanın kurtarılması için topyekûn bir mücadeleye çağrılıyordu…

Yapılan mücadelenin boyutlarını ve milletimizin fedakârlıklarını özellikle gençlerimizin anlayabilmesi için on maddelik milli yükümlülüklerin neler olduğunu Prof. Dr. Şerafettin Turan Hoca’nın kitabından ana hatları ile buraya alıyoruz:

1. Kurulacak Komisyonların Yapısı: Her ilçede Kaymakamın başkanlığında, mal müdürü, ilçenin en büyük askeri amir ile idare meclisi, belediye ve ticaret odalarının seçtikleri ikişer üyeden oluşan Tekâlif-i Milliye Komisyonları kurulacaktı. Bu komisyonlara yöredeki Müdafaa-i Hukuk derneklerinin merkez kurullarından iki üye ile köylerde imamlar ve muhtarlar da doğal üye olarak katılacaklardı. Hemen çalışmalarına başlayacak komisyonlara seçilecek üyelere hiçbir ücret ödenmeyecekti. Komisyonların çalıştıracağı ve sayısı altıyı geçmeyecek memurların askerlik görevleri ertelenecekti.

Komisyonlar, savaş ekonomisine giren ve Tekâlif-i Milliye Emirleri’nde belirtilen malları gösterilen yerlere göndereceklerdi. Görevlerinde ihmali görülen üyeler, “vatana ihanet” suçu işlemiş sayılacaklardı.

2. Toplanacak Giyecek Malzemeleri: Kentler, kasabalar ve köylerdeki her ev birer kat çamaşır (külot ve fanila ya da benzeri bir iç giyimi), birer çift çorap ve birer çift çarık hazırlayarak bir makbuz karşılığında en geç 10 Eylül 1921 gününe kadar yörelerindeki komisyona teslim edecekti. Komisyonlar fakir aileleri bu bağış dışında bırakabileceklerdi. Ancak onların yerine zengin bir ailenin söz konusu bağışı üstlenmesi gerekiyordu.
Komisyonların bu tür bağışlar için 3 ayrı defter tutmaları ve bunlardan birini gerektiğinde müfettişlerce denetlenmesi için yerel Mal Müdürlüğü’ne teslim etmeleri de şart koşulmuştu.

3. Ordunun Giyim ve Teçhizat İhtiyacı: Bu amaçla tüccarlar ve halk, ellerinde bulunan çamaşırlık bez, Amerikan, patiska, pamuk, yıkanmış ve yıkanmamış yün ve tiftik, erkek elbisesi yapımında kullanılan her türlü kışlık ve yazlık kumaş, kösele, taban astarlığı, sarı ve siyah meşin, sahtiyan, yapılmış veya yarısı tamamlanmış çarık, fotin, demir kundura çivisi, tel çivi, kundura ve saraç ipliği, nal, nal yapımında kullanılan demir, mıh, yem torbası, yular, belleme, kolan, kaşağı, gebre, semer ve urganların %40’ını Komisyonlara teslim edeceklerdi.

Ancak çocuk ve kadın elbiseleri ile lüks eşya kesinlikle alınmayacaktı. Bu eşyaları getirenlere, söz konusu malların tahmini tutarlarını gösteren birer belge verilecekti.
Teslim edilen malların bedelleri daha sonradan devlet tarafından ödenecekti.

4. Ordunun Yiyecek İhtiyacı: Vatandaşların elinde bulunan buğday, un, saman, arpa, kuru fasulye, bulgur, nohut, pirinç, mercimek, şeker, tereyağı, zeytinyağı, tuz, çay, koyun, keçi, kasaplık sığır, gazyağı, sabun ve mum stoklarının %40’ına ordu adına el konulacaktı.

Bunların tutarı hesaplanarak vatandaşlara makbuz verilecekti. Bu paralar da daha sonra devlet tarafından ödenecekti.

5. Ordunun Taşıt İhtiyacı: Askeri ihtiyaçlar için daha önce değişik yollarla alınan taşıt araçları dışında kalan taşıt sahipleri, her ay ordu malzemesinden bir kısmını kendi araçları ile 100 kilometrelik bir mesafeye kadar ücretsiz olarak taşıyacaklardı. Taşıma hizmetleri parasız yürütülecekti. Ancak taşıma süresince taşıt sahibi ve hayvanların yiyecekleri ordu ambarlarından sağlanacaktı.

6. Terk Edilen Mallar: “Emval-i Metruke” denilen terkedilmiş mallar da ordu için kullanılacaktı. Hazineye geçmiş bulunan eşya ve erzak gibi mallardan ordu ihtiyacına yarayanlar Komisyonlarca en geç 10 Eylül’e kadar tespit edilerek ordu hizmetine alınacaktı. Bunların bedelleri de tahmin edilerek düzenlenecek defterler Mal Müdürlüğü’ne verilecekti.

7. Halkın Elindeki Silah ve Cephane: 8 Ağustos’ta yayımlanan bu 7 numaralı emre göre, halkın elinde bulunan ve savaşta kullanılabilecek olan av tüfekleri ve tabancalar dışındaki her türlü silah, cephane ve kesici aletler en geç 3 gün içinde Komisyonlara teslim edilecekti. Bunlar için herhangi bir para ödenmeyecekti.

8. Taşıt ve Haberleşme Araç ve Malzemeleri: Tüccarların, nakliyecilerin ve halkın elinde bulunan benzin, vakum, gres yağı, makineyağı, donyağı, saatçı yağı, balık yağları, vazelin, otomobil ve kamyon lastiği, lastik yapıştırıcı solüsyon, buji, soğuk tutkal, Fransız tutkalı, telefon makinesi, kablo, çıplak tel, pil, tecrit edici madde ve bunlara benzer malzeme ile sülfrikasit stoklarının %40’ına ordu adına el konulacaktı.

Bu malları dışarıdan getirenlerden ise sadece %10’u alınacaktı. Söz konusu malların ve malzemelerin bedelleri tespit edilecek ve sonradan kendilerine ödenecekti.

9. Ordu İçin Görevlendirilecek Zanaatkârlar: Demirci, marangoz, dökümcü, tesviyeci, saraç ve arabacılar ile bunların işyerleri belirlenecek ve bunların üretim, onarım ve yapım güçleri hesaplanacaktı. Ayrıca kasatura, kılıç, mızrak ve eyer yapabilecekler de aranıp tespit edilecekti. Bütün bu zanaatkârlar ve iş yerleri savaş araç ve gereç yapımı için kullanılacaktı.

10. Ordu İçin El Konulacak Taşıt Araçları: 5 Numaralı emirle yalnızca malzeme taşıma yükümlülüğü getirilen dört tekerlekli yaylılar, at ve öküz arabaları ile binek atları, top çeken hayvanlar, katır, deve ve eşeklerin %20’si ordu için alınacaktı. Arabalar, bütün teçhizat ve koşum hayvanları ile birlikte teslim edilecekti. El konulan malların belirlenecek tutarları belediye başkanları ya da köy ihtiyar heyetlerinin verecekleri kararlara göre servetleri oranında yöredeki halk tarafından ödenecekti.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ali Güler - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Web Yazılım Uzmanı

Şirketimiz bünyesinde görevlendirilmek üzere Karamanda ikamet eden yada edebilecek (Freelance veya Remote değil); NodeJs, AdonisJs, ReactJs, teknoloji...

DİJİBİZ YAZILIM TEKNOLOJİLERİ

Esentepe Mah.de Satılık Müstakil Ev

Karaman Esentepe Mahallesinde Satılık Müstakil Ev 970 m2 arsa üzerine brüt 280 m2 olarak inşaa edilmiş 3+1 satılık müstakil ev 'in kalorifer tesisatı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Sümer Mahallesinde Satılık Dükkan

Sümer Mahallesinde Fırın Ruhsatlı Satılık Dükkan Sümer Mahallesinde 250 m2 zemin + 250 m2 bodrumlu toplamda 500 m2 dir. Fırın ruhsatlı, yüksek getiril...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

İbrahim Öktem Caddesi Üzerinde Satılık Daire

İbrahim Öktem Caddesi, İmam Hatip Orta Okulu karşısı ana cadde üzerinde Satılık Daire. Bina, her katta 2 daire olacak şekilde zemin + 3 kat olarak inş...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Külhan Mahallesinde Satılık Daire

Karaman Külhan Mahallesinde Satılık Daire Bina 328 m2 üzerine her katta tek daire olacak şekilde bitişik nizam 180m2 oturumlu, zemin+ 3 kat olarak inş...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Karamanda Sanayi imarlı Satılık Arsa 2400 m2

Karamanda Sanayi imarlı Satılık Arsa 2400 m2 Satılık Arsa Sanayi imarlı, Depo, Sanayi dükkanı, vb inşaat alanları için uygundur. B-1 (bitişik nizam te...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Külhan Mahallesinde Satılık Dükkan

Külhan Mahallesinde Satılık Dükkan Karaman Külhan Mahallesinde 60 m2 Satılık Dükkan, Mutfak, Wc, ve 2 bölüm den oluşan çarşı merkezinde uygun fiyatlı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Mahmudiye Mahallesinde Ara kat 3+1 Satılık Daire

Karaman Mahmudiye Mahallesinde Ara kat 3+1 Satılık Daire Dairenin lokasyonu cumartesi pazarına yakın konumda, 4 katlı binanın 3. katında bulunmaktadır...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Ali Şahane Mahallesinde Satılık Daire

Karaman Ali Şahane Mahalellesinde Dubleks Satılık Daire Zemin + 3 katlı binanın son katında 212 m2 brüt 180 m2 net kullanım alanına sahip, 4 + 2 odalı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Karaman'da çift cepheli kiralık dükkan

Karaman merkez Tahsin Ünal Mahallesindeki 4 Nolu Aile Sağlık Merkezi ve İş Bankası yanında, Faik Kayserilioğlı Caddesi No: 72 A/B adresindeki dükkan v...

0534 723 9174

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Ülkemizdeki Mülteciler Sınır Dışı Edilmeli mi?