100. YILINDA MELHAME-İ KÜBRA: SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ - Öncesinde Neler Yaşandı: Sakarya’ya Gelen Süreç

Mustafa Kemal Paşa, İzmir’in Yunanlılar tarafından işgal edildiği 15 Mayıs 1919’un ertesi günü Bandırma Vapuru ile 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla Samsun’a doğru yola çıktı. Beraberinde, 23 erkân, ümera ve zabitandan oluşan Müfettişlik Karargâhı ile 25, asker, 1 binek otomobil ve 3 binek atı da bulunuyordu. 19 Mayıs 1919 günü sabah saatlerinde Samsun açıklarına varmışlardı.

Samsun, Havza, Amasya, Erzurum, Sivas ve nihayet Ankara hattında bilinen gelişmeler, olaylar yaşanacak, Paşa Ankara’yı Milli Mücadele’nin merkezi haline getirecektir. İlk olarak Son Osmanlı Mebusan Meclisi için seçilmiş olan ve onun çağrısı üzerine Ankara’ya gelebilmiş bulunan 44 mebusla birlikte Misak-ı Milli metni üzerinde çalıştılar. Türk milletinin hangi şartlarda “barış” yapabileceğini gösteren “milli yemin” metni hazırdı. Bolu Milletvekili seçilmiş olan Binbaşı Hüsrev Gerede ile İstanbul’da bulunan Rauf Bey’e gönderilen Misak-ı Milli metni, 28 Ocak 1920’de 121 mebus tarafından imzalanmıştı. Metnin Mebusan Meclisi Genel Kurulunda görüşülerek iç ve dış kamuoyuna açıklanması için 17 Şubat 1920 günü beklenecekti. O gün Mebusan Meclisi oturumunda okunan ve alkışlarla oy birliği içinde kabul edilen metin “Ahd-i Milli” başlığı ile tüm dünyaya duyuruldu.

Ve sonra olanlar oldu. 13 Kasım 1918 tarihinden beri İstanbul’u fiilen işgal altında tutan İtilaf Devletleri, İngilizler başta olmak üzere harekete geçtiler ve 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmen işgal ettiler. Son Osmanlı Mebusan Meclisi basıldı, milliyetçi milletvekilleri tutuklanarak Malta’ya sürüldüler. İstanbul’da gasp edilen Türk milletinin iradesi, Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde tecelli edecekti.

23 Nisan 1920’de Ankara’da dualarla Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Mustafa Kemal Paşa Meclis Reisi seçildi. Meclis siyasi, askeri ve diplomatik gelişmeleri yönetecekti. O zaman kadar, işgal bölgelerinde oluşturulan ve ve adına “Kuva-yı Milli” denilen askeri, “Müdafaa-i Hukuk” denilen siyasi direniş gücü artık Meclis çatısı altında toplanacaktı.

Öncelikli mesele “düzenli birliklerin” kurulması ve Kuvayı Milliye birlikleri harekâtından düzenli birlik harekâtı aşamasına geçmek idi. Türk milletinin işi her bakımdan zordu. Çünkü Milli Mücadele’de yalnız ülkeyi yer yer işgal eden İngiliz, Yunan ve Fransız birliklerine karşı değil; onların içinde yer aldığı İtilaf Devletleri’ne, “Pontus”, “Ermenistan” ve “Kürdistan” devletleri kurma peşinde koşanlara ve en acısı milli direnişi “bir ayaklanma” diye niteleyerek onu bastırmak için fetva ve mahkeme kararları ile yetinmeyip “Hilafet Ordusu” adıyla silahlı birlikler gönderen İstanbul Hükümeti’ne karşı da savaşmak gerekiyordu.

Fakat milletinin başaracağına inanmış, iman etmiş bir lider vardı: 13 Kasım’da Adana’dan İstanbul’a geldiğinde, Marmara’da ve Boğaz’da gördüğü düşman zırhlılarına bakarak, yaveri Cevat Abbas’a (Gürer), “geldikleri gibi giderler!” diyen Mustafa Kemal Paşa vardı. İsmail Habip Sevük “Atatürk İçin” isimli kitabında şunları yazacaktı: “O’na (Mustafa Kemal’e) para yok dediler, bulunur dedi; ordu yok dediler, kurulur dedi; düşman çok dediler, yenilir dedi. Buldu, kurdu ve yendi!”

Mustafa Kemal Paşa, Amasya’dan itibaren işgal bölgelerindeki Kuva-yı Milli birliklerini örgütlemeye başlamış ve Sivas’ta cepheleri bütünleştirip, Kuva-yı Milliye Genel Komutanlığı’nı kurmuş, başına da Ali Fuat (Cebesoy) Paşa’yı getirmişti. Düzenli Birlik Harekâtı aşamasına geçilebilmesi için İsmet (İnönü) Bey, Genelkurmay Başkanlığı görevine getirildi. Kafkaslardaki gelişmeler dikkate alınarak Doğu Cephesi için Kazım Karabekir Paşa’nın gerekli hazırlıkları yapması öngörüldü.

Bu arada Güneybatı Anadolu ile Adana yöresini işgal eden Fransızlar büyük kayıplar vererek 20 Şubat 1920’de Maraş’tan, 10 Nisan 1920’de de Urfa’dan çekilmek zorunda kalmışlardı. Antep ve Adana yöresini bir süre daha işgalleri altında tutacak olan Fransızlar, uğradıkları yenilgilerden dolayı yavaş yavaş müttefikleri İngilizlerden ayrılmaya başlamışlardı.

İngilizlerin desteğini arkalarında hisseden Yunanlılar, 22 Haziran 1920’de 3 koldan ileri harekâta girişerek Doğu Trakya’yı ele geçirmişler ve Anadolu’da da Bursa-Uşak çizgisine kadar ilerlediler. 8 Temmuz 1920’de Bursa’nın kaybı TBMM’nde büyük bir üzüntüye yol açtı. Başkanlık kürsüsü siyah bir örtü ile kaplanmış, mecliste matem havası esmeye başlamıştı.

Müttefikler de bu Yunan ilerleyişinden yararlanarak İstanbul Hükümeti’ni, hazırladıkları sözde barış antlaşmasını kabul etmesi için zorlamaya başladılar. San Remo Konferansı’nda son şekli verilen bu proje, 22 Temmuz 1920’de Sultan Vahidettin’in başkanlığında toplanan Saltanat Şurası’nda görüşülerek kabul edildi. Osmanlı Devleti adına bu antlaşmayı imzalamak üzere Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Bern Elçisi Reşat Halis görevlendirildi. Sevr Antlaşması olarak tarihe geçen “ihanet belgesi”, 10 Ağustos 1920’de İtilaf Devletleri ve Osmanlı Devleti adına bu heyet tarafından imzalandı. Anadolu’da iki yeni devletin doğmasına ve Türk vatanının parçalanmasına yol açan bu antlaşmanın Ankara ve Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edilmesi mümkün değildi. Türk milleti kendisine biçilen bu elbiseyi giymeyecek, hürriyet ve istiklal için sonuna kadar savaşacaktı.

Mustafa Kemal Paşa önce Batı Cephesi’ni, “Batı” ve “Güney” diye ikiye ayırdı. Daha önemli görülen Batı Cephesi Komutanlığı’na Ali Fuat Paşa’nın yerine Genelkurmay Başkanı İsmet Bey’i getirdi (9 Kasım 1920). Ali Fuat Paşa ise Sovyetlerle ilişkileri geliştirmek üzere Moskova Büyükelçiliği görevine atandı.

Düzenli birlik aşamasına geçilmesi, bazı Kuva-yı Milliye birlik komutanları tarafından tepkiyle karşılandı. İlk önce Demirci Mehmet Efe, arkasından başlangıçta çok yararlı çalışmalara imza atan Ethem Bey, Cephe Komutanı İsmet Bey’in emirlerini dinlememeye başladılar. Mustafa Kemal Paşa’nın ikna çabaları sonuç vermeyince, üzerine gönderilen birlikler karşısında tutunamayan Ethem Bey, 26 Ocak 1921’de Yunanistan’a sığındı. Sonu hazin biten bir hikâye idi onunki…

Batı Cephesi’nde Ethem Bey gailesi sürerken bundan yararlanmak isteyen Yunanlılar 6 Ocak 1921’de Eskişehir-Afyon yönünde saldırıya geçmişlerdi. Cephe Komutanı İsmet Bey, bu durumda birliklerini İnönü-Dumlupınar çizgisine aktarmıştı. 10 Ocak 1921 gecesi İnönü’deki Türk birliklerine saldıran Yunanlılar beklemedikleri bir dirençle karşılaştılar ve ertesi gün geri çekildiler.

Birinci İnönü Muharebesi’nde çarpışan birliklerdeki asker sayılarının azlığına bakan bazı araştırmacılar buradaki başarıyı küçümsemekte, dahası bu savaşı “çete savaşı” olarak nitelendirmektedirler. Fakat savaşan birliklerin sayısından çok, bu savaşta elde edilen sonuç önemliydi. Daha 6 ay öncesinde Milne Hattı’ndan hareketle 20 gün içinde Alaşehir, Balıkesir, Bursa, Nazilli ve Uşak’ı ele geçiren Yunanlılar bu sefer İnönü’de ileri gidememişler, geri çekilmişlerdi. Bu savaşı, düşmana karşı kazanılan “kesin bir üstünlük” olarak değerlendiren Mustafa Kemal Paşa bunun, “ülkenin kutsal topraklarını düşman istilasından kurtaracak olan kesin zaferin bir başlangıcı olmasını” dilemiştir. TBMM’nde buna ilişkin açıklamalar yaparken de “milletimiz bugün bütün mazisinde olduğundan daha çok ve ecdadından daha çok ümitlidir” diyecektir.

Dr. Ali GÜLER

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ali Güler - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.

01

Şerafettin Güç - 22 gün 22 gece süren. (23 Ağustos-13 Eylül 1921) Tarihimizin en şanlı direnişlerinden ve Cumhuriyete giden yolun dönemeç noktası olan Sakarya Meydan Muharebesi'nin 100. yıl dönümü kutlu olsun! Şerafettin GÜÇ

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 24 Ağustos 18:38

Mahmudiye Mahallesinde Ara kat 3+1 Satılık Daire

Karaman Mahmudiye Mahallesinde Ara kat 3+1 Satılık Daire Dairenin lokasyonu cumartesi pazarına yakın konumda, 4 katlı binanın 3. katında bulunmaktadır...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Ali Şahane Mahallesinde Satılık Daire

Karaman Ali Şahane Mahalellesinde Dubleks Satılık Daire Zemin + 3 katlı binanın son katında 212 m2 brüt 180 m2 net kullanım alanına sahip, 4 + 2 odalı...

EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Karaman'da çift cepheli kiralık dükkan

Karaman merkez Tahsin Ünal Mahallesindeki 4 Nolu Aile Sağlık Merkezi ve İş Bankası yanında, Faik Kayserilioğlı Caddesi No: 72 A/B adresindeki dükkan v...

0534 723 9174

Canlı kaz ve hindi satışı yapılır.

Merhaba, Canlı, yeni mahsül, bakımlı ve organik kaz ve hindi satışı yapıyoruz. Fiyatlar için lütfen irtibat kurunuz. İrtibat tel: Mehmet Doğançay, 05...

MEHMET DOĞANÇAY

Yurtsan Petrol'e personel alımları yapılacaktır

Karaman'da akaryakıt sektörünün öncüsü Yurtsever Petrol'ün Karaman OSB girişindeki şubesi Yurtsan Petrol bay-bayan personel alacağını duyurdu. Alınac...

Toprakçılar Makina'ya Personel Aranıyor

Toprakçılar Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde çalışmak üzere torna ve kaynakçı personel aranmaktadır. İletişim:0532 564 0467 - Sinan Toprakçı

0532 564 0467 TOPRAKÇILAR MAKİNA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

Desi Panjur'a Personel Alınacak

Desi Panjur fabrikasında çalıştırılmak üzere personel alınacaktır. Başvurulan şahsen yapılması rica olunur. Adres: Organize Sanayi Bölgesi 6. Cadde...

0 338 224 12 40

Grafik Tasarım Uzmanı

Üniversitelerin Grafik Tasarım önlisans veya lisans bölümlerinden mezun. Grafik Tasarım konusunda tecrübeli, bu alanda en az 2 yıl çalışmış, Portfolio...

DİJİBİZ YAZILIM TEKNOLOJİLERİ A.Ş

Golda Gıda Personel İlanı

GOLDA GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. Ülkemizdeki ve dünyadaki entegre projeler arasında, büyüklük açısından, en büyüğü olarak dikkat çeken Bera Holding Gıda...

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak Yurtpet Petrolde çalıştırılmak üzere bay ve bayan Mareket Elemanı, Pompa Elemanı ve Pazarlama Elemanı Alınacaktır....


Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Ülkemizdeki Mülteciler Sınır Dışı Edilmeli mi?