Osmanlılarda Yezidi Kimliği

Osmanlı devlet-i aliyesinde nüfus cüzdanlarına “Tezkire-i nüfus” denirdi.

Bu tezkirelerde “dini” hanesi yerinde “milleti” hanesi vardı.

Mesela Müslümansa bu hanede “İslam, Hristiyan’sa “Hristiyan” Yahudi ise “Musevi” yazardı.

Ayrıca Osmanlıca arşiv belgelerinde olaya konu olan kişi Rum asıllıysa Rum milletinden, Ermeni asıllıysa Ermeni milletinden şeklinde kaydedildiği görülmektedir.

Osmanlı topraklarında ve memleketlerinde yaşayan Yezidiler genellikle Van, Hakkari, Diyarbakır, Musul, Kerkük, Sincar dolaylarında yerleşmiş bulunuyorlardı. Bu vilayetlerin dağlık ve sarp kesimlerini seçen Yezidilerin devamlı olarak resmi görevlilere ve kendileri gibi inanmayanlara fırsat buldukça bir saldırı ve yağma hareketleri içinde yer aldıklarını yine Osmanlı arşiv kayıtlarından öğrenmekteyiz.

Osmanlı devletinin ise bunlara karşı daima yumuşak yüzlü olduklarını, ıslah edici tavırlar sergilediklerini ve Hak dine girmeleri için asla bir baskı ve zorlama yapmadıklarını görüyoruz..

Hatta on dokuz ve yirminci yüz yıllarda Osmanlı devleti bunların Amerikan ve İngiliz oyunlarına gelmemeleri için nasihat heyetleri gönderdikleri, yerel liderleriyle istişare ettikleri ve onlara her türlü taltifi yaptıkları görülür. Bazı son dönem belgelerinde ne yazıktır ki Yezidilere hiçbir nasihatin tesir etmediği şeklinde ifadelere de rastlanır.

Yezidilerin ehl-i kıble olmadıklarında asla bir şüphe yoktur. Hatta kendilerinin Ermeni Cemaatinden addedilmesini sağlamak için İstanbul’da temaslar yaptıklarını önceki yazımda belgeleriyle kaydetmiştim.

Bu yazımda Yezidilerin Tanzimat’tan sonra herkese verilmeye başlanan kafa kağıtlarındaki yani kimlik kartlarında yer alan Milleti hanesine hangi milletin yazılması hususunu belgelere istinaden ele alacağım, inşallah.

Yezidilerin yoğunlukla yaşadığı yukarıdaki adı geçen beldelerde Osmanlıların son yıllarında Amerikan ve İngiliz misyonerlerinin cirit attığına şahit oluyoruz. Her vilayette hatta kazada bile güya konsolosluklar açıp, misyoner okulları tesis ederek onlara göre azınlık bize göre bizden birisi kabul ettiğimiz etnik ve dini gurupları kışkırtmaya hız verdiler.

Bu arada bütün mezhepleri ve hizipleri kullanarak Osmanlıları zora sokmayı amaç edinmişlerdi. Osmanlı devleti ise Yezidileri Müslümanlar gibi askere yazmaya devam ediyordu. Hristiyan ve Museviler ise askerlik yapmıyorlardı. Devlet-i aliyye Yezidileri kaybetmemek için nasihat heyetleri, tembihat komisyonları oluşturarak yabancılara uyup isyan hareketlerinde bulunmamaları için çaba sarf ediyordu.

Özellikle Sultan Abdülhamit merhum aşiret çocuklarını özel eğitime tabi tutarak devlete ileride bir tehlike oluşturmamaları için has okullar bile açmıştı. Doğudan gelen misyoner şikâyetleri üzerine de her kazada bir Rüştiye mektebini faaliyete geçirmişti.

Osmanlılar nüfus tezkirelerine Yezidiler için ehl-i kitap ve Müslim ifadesini yazıyorlardı. Ancak adı geçen kadim İslam düşmanlarının tahrikiyle Yezidiler buna bile itiraz eder hale gelmişlerdi.

Bunun üzerine Van vilayetinde oluşturulan bir komisyon nüfus koçanlarındaki Millet kısmına Yezidiler için ne yazılması gerektiğini ele aldı. Aylarca süren İstanbul ve vilayetler arası yazışmalardan sonra bu konuda hayati ve herkesi memnun eden kararlar alındı.

İslam’a girerek mühtedi olan Yezidiler bunu rahatlıkla kabul ederek hüviyetlerindeki Millet kısmına İslam yazılmasını istediler.

Bir de Yezidilerin Müslüman kılıklı ve giysili takımı vardı ancak bunlarda dini ve dünyevi bazda asla bir Müslüman fiili ve ameli görülmüyordu. Komisyonun aldığı kararlarda bunlara artık Millet hanesine Müslim yazılmamasına karar verildi.

Yezidilerin ana kitlesinin nüfus koçanlarındaki Millet kısmına ise istendiği ve beklendiği şekilde Gayrimüslim yazılmasına karar verildi.

Ne gariptir ki 19. yüz yıla kadar Ahali-i Sadıka ve Millet-i Sadıkalar dış güçlerin tahrikiyle yüz yıllardır beraber yaşadıkları kardeşlerine ihanete kalkıştılar.

(Kaynaklar: 13 Muharrem 1321 / 10 Nisan 1903 / BOA İ.MMS.0020 / BEO.002781.208535.002 / Y.PRK.ASK.0095.0013.003)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mükremin Kızılca - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Karaman Mahmudiye Mahallesi 3.Kat 3+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire. Karaman Mahmudiye mahallesi Medine Cami ve Yaparlar market civarı. Bina tek daire üzerine kurulu 4 katlının...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Yurtsever Group'un 6 Şubesine Personel Alınacak

Akaryakıt sektöründe 6 şubesi ile faaliyet gösteren Yurtsever Petrol Şirketler Grubunda çalıştırılmak üzere bay - bayan akaryakıt satışı ve markette g...

Sahibinden Satılık Nissan Micra

2004 model 1.2 Benzinli Nissan MİCRA. ... 151 bin km,de ... DEĞİŞENSİZ, KAYİTSİZ yanlarda birkaç parça lokal çizik boyalı en fulll PAKEDİ...Yağmur sen...

05065328132 HASAN İMRAN GALERİ NOKTA

Full Stack Developer

Şirketimiz bünyesinde görevlendirilmek üzere Karaman'da ikamet eden ya da edebilecek (Freelance veya Remote değil), Front-and ve back-and olarak NodeJ...

DİJİBİZ YAZILIM TEKNOLOJİLERİ A.Ş

Golda Gıda Personel İlanı

GOLDA GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. Ülkemizdeki ve dünyadaki entegre projeler arasında, büyüklük açısından, en büyüğü olarak dikkat çeken Bera Holding Gıda...

EMA Plast'a vasıflı ve vasıfsız personeller alınacak

Şirketimiz bünyesin çalıştırılmak üzere elemanlar alınacaktır. İş tanımı: Satış ve pazarlama elamanı Yurtiçi seyahat engeli olmayan B sınıfı ehli...

(0338) 202 01 70 EMA PLASTİK ÜRÜNLERİ İNŞAAT PETROL GIDA SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

Sümer Mahallesinde 2.kat 95 M2 2+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire. Karaman Sümer Mahallesi Belediye Fen İşleri deposu civarı.Bina çift daire üzerine kurulu her katta 2 daire...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak Yurtpet Petrolde çalıştırılmak üzere bay ve bayan Mareket Elemanı, Pompa Elemanı ve Pazarlama Elemanı Alınacaktır....

Karaman Cumartesi Pazarın'da 4.Kat 2+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire.Karaman Hamidiye Mahallesi Cumartesi pazarında. Bina çift daire üzerine kurulu her katta 2 daire bulunmakta....

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Eğitim Danışmanı Aranıyor

Americanlife Dil Okulları Karaman Şubesinde Eğitim Danışmanı pozisyonunda çalıştırılmak üzere; İletişim Kurma Becerisi olan, Üniversite Mezunu, T...

(0338) 212 22 70 AMERİCANLİFE DİL OKULLARI KARAMAN ŞUBESİ

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Covid-19 Aşısına Nasıl Bakıyorsunuz?