Çeyizliğimdeki Yün

Eskiden koyun yünleri çok değerliydi.

Koca Ana yün diteceğini söylüyor. Yün tarağını iki bacağının arasına alıyor eli ile yünü tarağın dişlerine geçirip çekerek temizliyor. Taradığı yünleri koluna doluyor. Bir diğer uçtan da kirman iğinin ucuna taktığı yünü çevirerek döndürüyor. Koca Ana eğirdiği yünleri sağlam olsun kopmasın diye kirmanı ile büküyor yumak olarak sarıyor. İstediği kalınlıkta ip yapıyor. ‘’Hazır naylon çorap alıp ayak parmak aralarının mantar yapmaktansa yün çorap en iyisi’’ diyor. Kök boyası kaynatarak rengârenk iplerle hane halkına nakışlı çorap öreceğini söylüyor. Yün çorap naylon çorak kadar ömrü olmuyor. Parmak ucundan ökçe kısmından hemen eriyor. Koca Ana onun da çaresini bulmuş beş mille çorabın özünün gittiği yerleri tekrar örüyor yenisi gibi oluyor. Koca Ana bu işi o kadar çok yapmış ki ip eğirmekten farklı şekil almış kemikli ellerini yanında oturanlara gösteriyor.

Annesi her yıl bahar temizliğinde yatak, yastık ve yorganların mitillerini söküyor. Yünlerini çırpıyor. Annesi uzun söğüt dallarını sıyırıyor havada tutup sallıyor sopanın sallanması ile rüzgâra benzer ses çıkıyor. Sopayı uzata uzata elinde çeviriyor. Sopasını yün ve pamuklara gürültüyle elini bir iterek bir çekerek vuruyor. Yünleri değnekle kabartıyor. Şak! Şak! Ses çıkartarak yünü havaya savuruyor. Beş on vurmada değneğe dolanan yünleri eli ile sıyırıyor. Yünlerin üzerine su serpiyor. Hafif nemli iken ıslak yünler sopanın ileri geri hareketiyle daha güzel kabarıyor. Annesi kendinden geçene kadar yünleri dövüyor. Oturduğu yerde kıvranıp duran annesi yünler belli bir yoğunluğa ulaşınca işin zor kısmını tamamlıyor. Yatak yastık, kırlent, minder mitillerine kabarması bozulmamış yünleri dolduruyor.

Mitil kaplı minder ve yorganların dış kaplaması da ayrı bir iş. Annesi önce patiska mitillerin köşelerini muazzam şekilde katlayarak kıvırıyor yorgan iğnesine pamuk iplik geçiriyor sık ilgi dikiyor.

Mitille kaplı yastığa hümayundan tekrar yüz geçiriliyor. Yastıkların dış kısmına kılıfın iki ucuna rengârenk iplik ve modellerle kanaviçe işleniyor. Uç kısımlarına da dantel dikiliyor. Çift kişilik yastık ile iki ayrı küstüm yastığı yapıyor hazırladığı işlemeli kılıfı geçiriyor.

Annesi bir diğer taraftan da kızlarına çeyiz hazırlığı yapıyor. Yüncüden aldığı kirli yünleri şehrin çıkışında (yeni garaj tarafında) akan çayın başında tokuçla vura vura yıkıyor. Yapağıları önce suya yatırıyor sonra bir taşın üzerine çıkartıyor tahtadan tokaçla dövüyor. En son gücünü kullanarak hınca hınç tokaçlıyor. Kirinden arındığını da yünden çıkan suyun renginden anlıyor. Tekrar akan çayın içine atıyor duruluyor. Yünleri çuvallara dolduruyor. At arabasına yüklüyor evine getiriyor. Yünleri taş duvarlar üstüne güneşe seriyor kurutuyor. Yere serdiği kaput üzerinde pıtraklarını, saman çöplerini çakıldaklarını temizliyor.

Pamuk ve yünü hallaç atıcıya götürüyor. Hallaççı da attırdığı yün ve pamuklarla gelinlik kızlarına çeyizlik yorgan yaptırıyor. Yorgancıyla çeyizlik yorganları dikmesi için anlaşıyor. Annesi yedi yorgan diktireceğinden yorgancı piyasa fiyatının altında rakam söylüyor. Yorgancı hallaçta didilen yünleri önceden hazırladığı astar içerisine yerleştirerek iç astarını dikiyor. Yorganın dağılmaması için belirli yerlerden ilgiliyor. Annesi yorgancıya; ipekli kumaşa bülbül yuvası motifini işlemesini söylüyor. ‘’Astarı beyaz, yorgan yüzü mavi, pembe, gül kurusu, bal sarısı renginde olsun.’’ Diyor. Saten patiska kumaşlara baklava biçimi, yelpaze göbekli motifler nakış nakış işleniyor. Yorganlar gelinlik kızlarının çeyizini süslüyor. Kızlarına el yapımı yün yorganlar hazırlıyor. Gelinlik kızların yorgan yatak getirmesi adetten sayılıyor. ‘’En az bir çift döşek, ikisi yün ikisi pamuk yorgan olmalı’’ Diyor. Bebek yorganı bebek doğmadan dikiliyor kızın çeyizine koyuluyor.

Annesi eskimiş kısalan daralan bolaran kıyafetleri şerit şerit kesiyor yumak yapıyor bir yıl boyunca biriktiriyor çuvala dolduruyor. Çul dokumacısıyla metre hesabı anlaşıyor. Astar ipi, çulhacıya ait. Istar denilen dokuma tezgâhlarında her biri çaputtan yolluk oluyor. El dokuması kilim evlerinin girişine seriliyor. Sıra sıra her bir şerit kumaş, o çaput çulun onlara ait olduğunun da kanıtı. Belli bir zaman geçince burada her biri anı olacak. Hatıraları tazelenecek.

Çulhacı annesine kendi eğirmesiyle hazırladığı el dokuması örgü sergi, battaniye, halı, kilim, seccade, yolluk keçe, zili, sumak benzeri ürünleri alması için teklif ediyor. Her birini farklı tezgâhlarda, birden çok ipliğin farklı yöntemlerde örülmesi veya işlenmesiyle yaptığını söylüyor.

Evlerinde odanın içindeki oyuk kısma yüklük deniliyor. Annesinin çeyiz sandığı da yüklükte, alt kısmı da üzeri uzun tahta ile kapatılmış hamam yeri. Çeyiz sandığı üzerinde misafirlik çeyizlik yün, döşek yorgan, yastıklar üst üste dizili yüklükte saklanıyor. Annesinin tek parça kırk yama diktiği uykulukla yorganların üzeri örtülüyor. Yüklüğün önü perde ile de kapatılıyor. Yatılı misafirlere yer yatağının üstüne yün yorganlar veriliyor. Yorganın ağız kısmı özel dantelle işleniyor ağızlık geçiriliyor. Her birinin içi naftalinli, annesi sakız gibi yıkadığı çizgili alt çarşafı yorgan yüzü arasına koyup katlıyor. Gece olunca üstünde yatılan yataklar gündüz olunca tek tek katlanıyor yüklüğe istifleniyor. Yüklüğün en altındaki yorganı çekmek çok zahmet verici üstelik çekip çıkarmaya çalışırken üstteki yorganlar üstüne doğru devriliyor. Ablası aldığı maaşını en alttaki yatağın arasına sokuyor. Çıkaracağı zaman da elini zorla sokarak çıkarıyor.

Çocuklar yük ile dolu yüklüğün en tepesine çıkıyor. Çok eğleniyor. Sanki dağa tırmanıyormuş gibi heyecan yaşıyor. Kardeşi oyun oynarken yüklüğe saklanıyor. Orada uyuyakalıyor.

Annesi yastıkçıya dayama yastık, yer minderi, sedir, kanepe ve koltuk örtüleri diktiriyor. Yastığın iç kısmı preslenmiş ot dış kısmı kadife, halı ve koton kumaşları fiyatlarının uygunluğuna göre annesi seçiyor. Yastıkçı da yastıkları ve minderleri müşterinin isteğine göre dikiyor. Süngerden yer minderi diktiriyor. Yastığı yatma ve duvara dayama olarak ayrı ayrı diktiriyor. Dayama yastıklarına da bir karış eninde üç metre boyunda yaygı uçlarına dantel örüyor. Modelin adı kambur kızı, en ağır model, örmesi çok uzun zaman alıyor.

Annesi evde kullanılmayan eski kıyafetlerin düğmelerini, fermuarlarını ayırıyor. Düğmeleri tenekeden düğme kutusunda biriktiriyor. Atmıyor. İşe yaramayan giysi bez çarçabut ne varsa hepsini çuvala dolduruyor, sırtına yükleniyor. Hallaçcıya götürüyor hallaç makinasında pamuklu ve yünlü kumaş atıkları lime, lime oluyor, birbirinden ayrılıyor, paçavra haline geliyor. Kırpıkları havada uçuşuyor her tarafı toz kaplıyor, annesi ücretini ödüyor. Tekrar ağır çuvalı sırtına alıyor evin yolunu tutuyor. Birbirine ulanmış parça kumaşlardan mitil dikiyor içine paçavraları dolduruyor. Kabarık havalı bir döşek oluyor. Döşeğe çiçekli basmadan yüz geçiriyor. Çocuklarının üzerinde hoplamasına izin veriyor. Üç kız, iki oğlan beşi birden gülüşerek hop hop zıplıyor yumuşak koca yatakta birbirlerinin üzerlerinden yuvarlanılıyor. Zıplamaktan yorulduklarında sen, ben yatacağız kavgası başlıyor. Sonunda ilk yatan yatmak isteyen çocukların hepsi yatıyor. Tam kadro koğuş misali yan yana dizilen yataklar bir hınçla üzerlerinden çekilen yorganlar. Tek odanın içinde yemek yenilen sohbet edilen yere serilen yataklarda, ‘’Hayatı hep birlikte yaşamak ne güzel!’’ ‘’Aile olmak ne güzel şey’’ diyor.

Nurten Kılıç

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Nurten Kılıç - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Karaman Mahmudiye Mahallesi 3.Kat 3+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire. Karaman Mahmudiye mahallesi Medine Cami ve Yaparlar market civarı. Bina tek daire üzerine kurulu 4 katlının...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Yurtsever Group'un 6 Şubesine Personel Alınacak

Akaryakıt sektöründe 6 şubesi ile faaliyet gösteren Yurtsever Petrol Şirketler Grubunda çalıştırılmak üzere bay - bayan akaryakıt satışı ve markette g...

Sahibinden Satılık Nissan Micra

2004 model 1.2 Benzinli Nissan MİCRA. ... 151 bin km,de ... DEĞİŞENSİZ, KAYİTSİZ yanlarda birkaç parça lokal çizik boyalı en fulll PAKEDİ...Yağmur sen...

05065328132 HASAN İMRAN GALERİ NOKTA

Full Stack Developer

Şirketimiz bünyesinde görevlendirilmek üzere Karaman'da ikamet eden ya da edebilecek (Freelance veya Remote değil), Front-and ve back-and olarak NodeJ...

DİJİBİZ YAZILIM TEKNOLOJİLERİ A.Ş

Golda Gıda Personel İlanı

GOLDA GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. Ülkemizdeki ve dünyadaki entegre projeler arasında, büyüklük açısından, en büyüğü olarak dikkat çeken Bera Holding Gıda...

EMA Plast'a vasıflı ve vasıfsız personeller alınacak

Şirketimiz bünyesin çalıştırılmak üzere elemanlar alınacaktır. İş tanımı: Satış ve pazarlama elamanı Yurtiçi seyahat engeli olmayan B sınıfı ehli...

(0338) 202 01 70 EMA PLASTİK ÜRÜNLERİ İNŞAAT PETROL GIDA SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

Sümer Mahallesinde 2.kat 95 M2 2+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire. Karaman Sümer Mahallesi Belediye Fen İşleri deposu civarı.Bina çift daire üzerine kurulu her katta 2 daire...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak Yurtpet Petrolde çalıştırılmak üzere bay ve bayan Mareket Elemanı, Pompa Elemanı ve Pazarlama Elemanı Alınacaktır....

Karaman Cumartesi Pazarın'da 4.Kat 2+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire.Karaman Hamidiye Mahallesi Cumartesi pazarında. Bina çift daire üzerine kurulu her katta 2 daire bulunmakta....

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Eğitim Danışmanı Aranıyor

Americanlife Dil Okulları Karaman Şubesinde Eğitim Danışmanı pozisyonunda çalıştırılmak üzere; İletişim Kurma Becerisi olan, Üniversite Mezunu, T...

(0338) 212 22 70 AMERİCANLİFE DİL OKULLARI KARAMAN ŞUBESİ

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Covid-19 Aşısına Nasıl Bakıyorsunuz?