Çaşnigir Mahmut oğlu Recep/Hoca Mahmut Mescidi

Adı ve Yeri

Hoca Mahmut Mescidi’nin adı, 881/1476 tarihli vakıf tahririnde; “Mescid-i Receb ibn Çaşnigîr Mahmûd” olarak kaydedilmiş olup 888/1483 ve sonrası yapılan tahrirlerde de aynı şekilde kaydedilmiştir . Banisi, Çaşnigir Mahmut oğlu Recep’in soyundan gelen Hoca Mahmut (ö. 1465), sonradan buraya 855/1451’de darulhuffaz yaptırmış, darülhuffazın da dâhil olduğu manzumeye gurre-i Cemaziyelahir 865/14 Mart 1461’de vakıflar kurup vakfiye düzenletmiştir . Bu sebeple manzumenin ismi, XVII. ve XVIII. yüzyıl Osmanlı Dönemi belgelerinde “Hoca Mahmud” olarak geçmektedir . Yeri, bugünkü mahalle yapılanmasına göre Sekiçeşme Mahallesi ile Abbas Mahallesi sınırında Hoca Mahmut Caddesi’nin doğu kısmındadır .

Banisi ve Yapım Tarihi

Yukarıda zikredilen Fatih Dönemi’nin vakıf tahririne göre esas banisi, Çaşnigir Mahmut oğlu Recep tir . Torunlarından Hoca Mahmut’un mescidin bitişiğine sonradan yaptırdığı darülhuffaza ait Rebiyülahir 854-855/1451 tarihli bir kitabe bulunmaktadır . Bu durumda mescit, darülhuffazın inşa tarihi olan 1451’den önce, muhtemelen XV. yüzyılın başlarında yaptırılmıştır.

Mimari Yapısı-Müştemilatı ve Onarımları

Hoca Mahmut Mescidi’nin müştemilatında darülhuffaz, darülhadis, hazire, türbe ve çeşme bulunmakta olup söz konusu darülhuffaz ve darülhadis 1584’te harabe halde bulunduğu ilgili yerlerde incelenmiştir. Mescit, zaman içinde yapılan onarımlarla bir hayli değişikliğe uğramıştır. Eyice’ye göre mescit; ilk haliyle ahşap direkler tarafından taşınan, sıkıştırılmış toprak damlı idi. Bu sebeple harap olmuş, daha sonra moloz taşla yeniden yaptırılmıştır . Hacı Mehmet Ağa’nın 15 Ramazan 1311/22 Mart 1894 tarihli vakfiyesi ile tamir kitabesi, mescidin esaslı bir tamirden geçtiğini göstermektedir.

Dıştan sade bir görünümü olan mabet, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen bir plana sahiptir. Eskiden yazlık ve kışlık olarak iki bölümden ibaretti. Sonradan yapılan tadilatlarla bu iki bölüm birleştirilmiştir. Mescit, Cumhuriyet Dönemi’nde tadilatlar sırasında batıda, ortada ve doğuda olmak üzere üç mihraplı bir görünüm kazanmıştır.

İç mekân, mihrap duvarına paralel olarak yerleştirilmiş iki ahşap destek sırası ile üç sahna ayrılmıştır. Minareye çıkış, mescidin kuzeybatı köşesindeki giriş bölümünden verilmiştir. Kemerler, kesme taştan; taşıyıcılar, tavan ve minber ise ahşaptandır. Tavan çıtaları ile ana kirişler ve bunları destekleyen sütun başlıklarında Karamanoğulları Dönemi’nin ahşap, taş ve kalem işçiliğinin özellikleri görülmektedir. Çatıyı delerek çıkan ahşap bir minaresi bulunmaktadır. Küçük avlusu, kuzeybatıda yer almaktadır. Avluya giriş, caminin batısındaki kemerli kapıdan yapılmaktadır. Mabedin batısı ve güneyi yolla çevrilmiştir .

Mescidin avlusundaki hazirede, Hacı Bahşayiş oğlu Hoca Mahmut ve torunu Bahşayiş'in, üzeri motifli “mezâr şâhideleri” yer almaktadır. Konyalı; açıkta bulunan bu mezarların daha önce kapalı bir aile türbesi şeklinde olduğunu, daha sonra türbenin yıkılarak açık bir kabristan hâline geldiğini yazmıştır .

Mescidin önünde bulunan çeşmede, Karamanoğulları Dönemi’nin çeşme mimarisinin özellikleri görülmekte ve üzerinde iki kitabe bulunmaktadır. Üstteki dört satırlık birinci kitabede; çeşmeyi Arap Alizade Hacı İsmail’in tamir ettirdiği Türkçe olarak yazılmıştır. Alttaki ikinci kitabe ise Arapça yazılmış olup 855/1451 tarihinde inşa edilen darülhuffazın kitabesidir . Muhtemelen yıkılan darülhuffazın tamir kitabesi, sonradan çeşmeye yerleştirilmiştir.

Vakfiyesi ve Vakıfları

Yukarıda de belirtildiği gibi Bahşayiş oğlu Hoca Mahmut, 855/1451’de darülhuffaz inşa ettirmiş, söz konusu darülhuffaz ve türbe için inşa tarihinden on yıl sonra gurre-i Cemaziyelahir 865/14 Mart 1461’de bir vakfiye düzenletmiştir. M. Zeki Oral; mescidin imamı Mahmut Efendi’nin elindeki vakfiyeyi görmüş, arşivlerde rastlamadığını söylediği vesikayı 1959 yılında yayımlamıştır . Oral’ın suretine ulaşamadığı bu vakfiye, VAD, no. 2176’da bulunmaktadır . Buna göre vâkıf, Niğde vilayetinin Bor köyündeki değirmen arkını; yol ve mezarlık ile sınırlandırılmış olan hamamın yarısını, Lârende’ye bağlı Mesudiye ve Sıdırva köylerindeki arazilerini ve Sinle köyündeki bahçelerini söz konusu manzumeye vakfetmiştir. Vakıf gayrimenkullerin gelirleri öncelikle manzumede yer alan binalar ile türbenin yakınındaki çeşmenin onarımına sarf edilecektir.

Konyalı ise Konya Vakıflar Müdürlüğünde vâkıfa ait 865/1460 tarihli vakfiye suretine ulaşmış, vâkıfın bir darülhadis yaptırdığını yazmıştır . Fakat incelenen vakfiyede Bedrettin Hoca Mahmut’un darülhuffaz vakfettiği belirtilmekte, darülhadis ifadesine rastlanmamakta¬dır. Bu durumda vakıf tahrirleri ve arşiv belgelerinden mevcudiyeti anlaşılan darülhadis, mescitle birlikte müştemilat içinde müstakil olarak faaliyete geçmiş olmaktadır.

Tahrirlerinden, vakıf gayrimenkullerinin zaman içinde artış gösterdiği tespit edilebilmektedir. Buna göre 881/1476’da darülhadis, darülhuffaz ve mescit olarak tespit edilen müştemilatın; Şahin köyünde bulunan değirmen hisseleri, Cemal köyünde iki ve Karayüğ Değirmeni yanında bir kıta yer ile Karayer’de bir bağı bulunmaktaydı . Yine 888/1483 tarihli Tahrir Defteri’nde mescit ve müştemilatının vakıfları ile bunların gelirleri ayrıntılı olarak kaydedilmiştir .

Mescidin vakfın gayrimenkulleri, XVI. yüzyıl başlarındaki tahrire göre artmaya devam etmiştir. Nitekim önceki tahrirlerde geçmeyen Bor’daki bir hamamın yarısı ile Lârende’de bir arsa, vakıf mülkleri arasında zikredilmiştir . Kanuni Dönemi’nde yapılan 937/1530 tahririnde ise önceki tahrirde geçen vakıflar tekrar edilmiştir .

Görevlileri

Yukarıda zikredilen söz konusu vakfiyeye göre tevliyet; vâkıfın evladına, çocuklarından kimse kalmaz ise yakın akrabalarına, bu da mümkün olmazsa hâkimin kararına bırakılacaktır. Vakfiye çerçevesinde manzumeye mütevelli atamaları yapılmıştır. Nitekim 1476 tahririnde tevliyetin vâkıfın çocuklarından Ahmet ve Mehmet’in üzerinde olduğu kaydedilmiştir . Mütevelli atamaları incelenen dönemde de devam etmiştir . Hoca Mahmut Mescidi’nin imam kadrosuna da birçok atama yapılmıştır . Mescidin imamları genellikle mabedin önünde bulunan çeşmenin mütevellisi olarak da görev yapmışlardır .

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İbrahim Hakkı Akman - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Karaman Mahmudiye Mahallesi 3.Kat 3+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire. Karaman Mahmudiye mahallesi Medine Cami ve Yaparlar market civarı. Bina tek daire üzerine kurulu 4 katlının...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Yurtsever Group'un 6 Şubesine Personel Alınacak

Akaryakıt sektöründe 6 şubesi ile faaliyet gösteren Yurtsever Petrol Şirketler Grubunda çalıştırılmak üzere bay - bayan akaryakıt satışı ve markette g...

Sahibinden Satılık Nissan Micra

2004 model 1.2 Benzinli Nissan MİCRA. ... 151 bin km,de ... DEĞİŞENSİZ, KAYİTSİZ yanlarda birkaç parça lokal çizik boyalı en fulll PAKEDİ...Yağmur sen...

05065328132 HASAN İMRAN GALERİ NOKTA

Full Stack Developer

Şirketimiz bünyesinde görevlendirilmek üzere Karaman'da ikamet eden ya da edebilecek (Freelance veya Remote değil), Front-and ve back-and olarak NodeJ...

DİJİBİZ YAZILIM TEKNOLOJİLERİ A.Ş

Golda Gıda Personel İlanı

GOLDA GIDA SAN. VE TİC. A.Ş. Ülkemizdeki ve dünyadaki entegre projeler arasında, büyüklük açısından, en büyüğü olarak dikkat çeken Bera Holding Gıda...

EMA Plast'a vasıflı ve vasıfsız personeller alınacak

Şirketimiz bünyesin çalıştırılmak üzere elemanlar alınacaktır. İş tanımı: Satış ve pazarlama elamanı Yurtiçi seyahat engeli olmayan B sınıfı ehli...

(0338) 202 01 70 EMA PLASTİK ÜRÜNLERİ İNŞAAT PETROL GIDA SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

Sümer Mahallesinde 2.kat 95 M2 2+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire. Karaman Sümer Mahallesi Belediye Fen İşleri deposu civarı.Bina çift daire üzerine kurulu her katta 2 daire...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak

Yurtpet Petrol'e Personel Alınacak Yurtpet Petrolde çalıştırılmak üzere bay ve bayan Mareket Elemanı, Pompa Elemanı ve Pazarlama Elemanı Alınacaktır....

Karaman Cumartesi Pazarın'da 4.Kat 2+1 Satılık Daire

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Daire.Karaman Hamidiye Mahallesi Cumartesi pazarında. Bina çift daire üzerine kurulu her katta 2 daire bulunmakta....

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Eğitim Danışmanı Aranıyor

Americanlife Dil Okulları Karaman Şubesinde Eğitim Danışmanı pozisyonunda çalıştırılmak üzere; İletişim Kurma Becerisi olan, Üniversite Mezunu, T...

(0338) 212 22 70 AMERİCANLİFE DİL OKULLARI KARAMAN ŞUBESİ

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Covid-19 Aşısına Nasıl Bakıyorsunuz?