Reklamı Kapat

Kadim medeniyetin kadim kelimeleri

“Keleci” kusursuz söz demektir Türkçede. Türkçenin süt dişi Yunus Emre şöyle der; Keleci bilen kişinin yüzünü ağ eder. “Kelime” Arapça kökenli bir kelime. Söz anlamına gelen kelamdan gelir. Türkçede tespit edilen ilk kullanımı 14. Yüzyılda Mukaddimetü'l-Edeb adlı eserin tercümesinde olduğu söyleniyor. “Bu Arapça efendim, bize uymaz” diyen Nurullah Ataç “kelime” kelimesi yerine ''tilcik'' kelimesini önerse de tutmamış. Sözcük ya da kelimeyi daha çok sevmiş ahali. Bana kalırsa Arapça, Farsça ya da Türkçe hatta Fransızca da olsa bize işlemiş her kelime bizimdir, bedavadır bolca kullanılmalıdır.

Girişten de anlaşılacağı üzere kelime üzerinde konuşacağız bugün. Hatta birkaç kelimenin de derinine nüfuz edeceğiz. Bir sonraki yazımızda da Kadim Karaman’ın kadim kelimelerini konuşacağız.

Kelime deyip geçmeyin, toplumun damarına zerk edilmiş zehir ya da şifa gibidir. Adil Erdem Beyazıd der ya; “Kelimeler ki tank gibi geçer adamın yüreğinden.” Hafife almaya gelir mi?

Her şey bir kelime ile başlamamış mıydı; kün. Bu ilk kelime ile var olan onca hayvanat, nebatat ve ins-ü cin yine o kelimelerle yaşamıyor mu… Yaradan, ol diyerek yarattığı ilk insana avlanmayı öğretmedi. Önce kelimeleri öğretti.

Bu denli ehemmiyet addedilen bir şey müşahhas bir madde olsa üstünü dantelle örter, bel hizasının üzerinde muhafaza ederdik. Kur’an-ı Kerim’e yaptığımız gibi. İçindeki kelimelerin ne dediğine kulak asmadan yıllarca evlerimizin tenha köşelerine terk etmedik mi…

Kelimeler, belki de “benim” diyebileceğimiz tek şey şu fani dünyada. O nispetle koruyup kollamalı, hunharca harcamamalı. Çoğu bir çırpıda alelade ağzımızdan çıkıveriyor, çobansız koyunlar gibi. Çoğunu kurt yiyor azını biz…

Oysa ne demişti Bizim Yunus;

Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı.
Söz ola ağulu aşı, bal ile yağ ede bir söz.

İnsanlar kelimelerle düşünür. Düşünce evrenimiz bildiğimiz kelimelerle sınırlıdır. Konuşurken ve yazarken ne kadar çok kelime kullanıyorsak düşünce ve havsala kabiliyetimiz o kadar geniş demektir. Kubbealtı Lügatinde yüz bin kelime var, lakin bugün 250 kelime ile hayatı idame edenimiz var.

Mevzuunun piri Yavuz Bülent Bakiler "İnsanın zekâsı, bildiği kelime sayısıyla orantılıdır” der. Ne kadar az kelime bilirseniz aklınızı kullanmakta o kadar çok zorluk çekersiniz.

Ya bizim efkârımız ne olacak?*

Çokça verilen bir örneği hatırlatalım; Stresliyim diyor. Babam öldü stresliyim, kalemimi kaybettim stresliyim.

Nasıl bir stres bu? Aşk acısıyla gamlı mısın, kara yazma bağlamış da matemde misin? Her şeyini kaybettin de ye’se mi düştün, derste zayıf not aldın da üzüntülü müsün? Beklediğin gelmedi de tasalandın mı? Ayrılık derdiyle hicrana mı düştün yoksa hayal kırıklığı ile hüsrana mı...

Her bir duyguyu bir stresle anlatmak mümkün mü? Dert, efkâr, tasa, gam, kahır, keder, elem, üzüntü, sıkıntı, endişe, kasvet, nedamet, melâl, hüzün, hüsran, hicran, ıstırap, inkisar, vehim, buhran, matem... Belki bu kadar daha eklenebilir.

Geyik gözlü

Sözün başında dediğimiz gibi kelimeler önemli. Aklıma gelmişken bir hatıramı aktarayım. Erbil’de Iraklı arkadaşım Kâmil Haddad ile canlı müzik yapılan bir mekândaydık.  Nargilemizi tüttürürken dinlediğimiz Arapça şarkı beni çok etkilemişti neden bahsettiğini sordum Türkçe bilen dostuma. Dedi ki; karısının gözleri geyik gibiymiş. Alın size kelimelerin önemi. Çok iyi Türkçe bilseydi muhtemelen şöyle diyecekti; “Ahu gözlerini sevdiğim dilber…

Dünyanın en güzel kuşu tavus kuşudur ama sesini duyan kaçacak delik arar. Karga da boşa heveslenmesin şiir en çok bülbüle yaraşır. Güzel kelimeler söylediği için olsa gerek.

Kelimelerimize şiirle başladık adet olduğu üzere şiirle noktalayalım. Mustafa Tanrıkulu’nun mevzuya nokta atışı, ağızlara layık iki beyti efendim;

Kelime yârla başlar, hece müdamdır yârla
Ve cümlenin sonuna nokta gibi, yâr düşer

Ey kalkanı hâr, ölme ne olur başka yerde,
Sinem kabristanında sana da mezar düşer

Âdem Kocatürk

Not: Yazı serimiz Karaman’ın kelimeleri ile devam edecek.
* İzdiham 2015

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Adem Kocatürk - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


BİFA BİSKÜVİYE PERSONEL ALINACAK

GENEL NİTELİKLER VE İŞ TANIMI BİFA BİSKÜVİ VE GIDA SANAYİ A.Ş. Türkiye’nin ilk 200 büyük sanayi kuruluşu içinde yer alan Bifa A.Ş., 1962 yılından bu...

Fisandun Dereköy'de Satılık Hobi Bahçesi

Fisandun Dereköy'de 820 m2 Köy merkezine yakın konumda Dereye yakın mesafede. Yolu bulunan, araçla bahçe başına kadar ulaşım imkanı olan Yakın mesafed...

0(338) 213 13 33 GÜNEY EMLAK İNŞAAT

SATILIK HOBİ BAHÇESİ

Pınarbaşı Köyünde Karaman Merkeze 15 Km. Pınarbaşı Köyüne 2 Km. Anayola 15 Metre Mesafede Dere İle Sınır 12 Ay Boyunca Su Problemi Olmayan 766 M2 ve 1...

0(338) 213 13 33 GÜNEY EMLAK İNŞAAT

Karamanoğlu Mehmet Bey Mahallesinde 3+1 Satılık Daire

Karamanoğlu Mehmet Bey Mahallesinde 165 m2 3+1 site içinde Satılık Daire. Site içerisinde 3+1 odalı 165 m2 brüt 145 m2 net kullanım alanına sahip. D...

0(338) 213 40 72 EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Güney Emlak'tan Turkuaz City'de Satılık Daire

Üniversite ve hastaneye yakın konumda Urgan Mahallesi Turkuaz City Konutlarındaki 2+1 daire satılık. 11 katlı binanın 8. katı, 2+1 odalı, brüt 120 me...

0(338) 213 13 33 GÜNEY EMLAK İNŞAAT

Çarşı Merkezde 30 M2 Satılık Dükkan

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Dükkan. Karaman Külhan Mahallesi Alparslan Türkeş parkı karşısı çarşı merkezde cadde üzeri 30 m2 doğu cephe. Dükk...

NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Tabduk Emre Mahallesinde Satılık Apart

Karaman Karademir Emlaktan Satılık Apart Daire. Karaman Tabduk Emre Mahallesi.Oba düğün salonu civarı. Üniversiteye yürüme mesafesinde garaj üzeri 1....

NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

Karaman Beyazkent'te Satılık Arsa

Karaman Karademir Emlak'tan Satılık Arsa. Karaman Beyazkent mahallesinde 306 m2 standart proje 2 kat 100 m2 civarı daire ve garaj yapılır. Arsanın k...

0(338) 212 71 73 NAZMİ KARADEMİR/KARADEMİR EMLAK

NOKTA HATASİZ HYUNDAİ GETZ

2007 model 1.5 dizel 4 silindir en fulll vgt HYUNDAİ GETZ.. Henüz 105 binde... Bir değişen birkaç lokal boyalı Hep serviste bakımları yapılmış.. Hep...

GALERİ̇ NOKTA

SATILIK FİAT PANDA

HATASIZ MİNİ JİP 2005 model 1.2 benzinli FİAT PANDA DEĞİŞEN YOK HASAR KAYDI YOK Birkaç parça lokal çizik boyasi var Tüm bakımları yeni yapıldı Trigier...

GALERİ̇ NOKTA

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket 18 Gün tam kapanma kararını yerinde buluyor musunuz?