Karaman’da Oğlan Doğunca Kütük Atma Töresi

Genel olarak Karamanoğulları Memleketlerinde eskiden yoğun bir biçimde şimdi de yer yer uygulanan bir gelenektir Kütük Atma.

Taşeli yani Karamanoğullarının ilk yerleştiği yer olan Ermenek civarında ve şahsen doğduğum mahallemizde (Pınargözü - Güneyyurt) eskiden oğlan çocuğu olanlar mahalleyi davet ederek evinde kütük atma merasimi yapardı.

Burada oğlan çocuğuna verilen farklı bir değere atıf olduğu kesindir. Bu olgu yavaş yavaş önemini kaybedince bu anane de kalkmaya yüz tutmuştur.

Kütük atma iki aşamadan oluşurdu.

1- Halkın oğlan doğan eve birer kütükle gitmeleri 2- Oğlan doğan evde yapılan ikram

Oğlan babası cami cemaatine ve komşularına bir oğlu olduğunu haber verir ve adını koymak için cemaati evine çağırır. İsteyen ve müsait olan cemaat evin önüne varıp evinden getirdiği omuzundaki kütüğü yere atar.

Burada, Allah analı babalı büyütsün, Allah hayırlı evlat eylesin, gibi dualardan sonra oğlan babası hazırladığı ikramı yapardı. Böylece ana - babanın bir oğlanları olduğunu duyurma amacı gerçeklemiş olurdu.

İkram eskiden yağlı pekmez helvası veya kıyılmış yufkadan ekmek kadayıfı gibi ziyafet tarzı şeyler olurdu. Şimdilerde kolayca lokum bisküvi ikramı yapılmaktadır.

En son kütük atma merasimini mahallemizde Goca Sarının Hidayet, tahminen 2010 gibi yapmıştı.

Halkla yaptığım konuyla alakalı fikir alışverişinden: bu âdeti eskiden ilk oğlu olan babanın, birkaç kız olup da ilk oğlu olan ailenin ve her oğul dünyaya gelişinde ailenin yaptığı yolunda görüşler ortaya çıktı.

Ataerkil toplumların geleneği deyip atamayız, BM’nin İslam’dan kopyalayarak 10 Aralık 1948 günü Fransa'nın başkenti Paris'te kabul ve ilan ettiği “İnsan Hakları Evrensel beyannamesinin” imzalanmasına kadar herkes ataerkildi ve bununla gurur duyuyordu.

Aşağıdaki Burdur Karamanlı ilçesi yöresindeki verilerden de anlaşılacağı üzere eski Türklerde özellikle İslam öncesi şaman kültürünün hâkim olduğu devirlerde erkek çocuğa kız çocuğuna göre daha fazla değer verildiği bir gerçektir.

Karamanoğullarında Kütük Atma Âdeti

Bu geleneği Burdur Karamanlı ilçesinden Murat Çoban kardeşimiz şöyle anlatıyor: 

“Karamanoğulları Beyliği'nin geleneği olan ve ailenin ilk erkek bebeğinin dünyaya gelmesi dolayısıyla gerçekleştirilen "Kütük Atma" töreni, Burdur'un Karamanlı ilçesinde de yaşatılıyor.

Kütük atma töreninde ailenin ilk doğan erkek çocuğu için babasının arkadaşları tarafından davul zurna eşliğinde halk oyunları oynanıyor.
Yaklaşık 700 yıl önce Karamanoğulları Beyliği'nin geleneği olan bu kutlamada, erkek bebeğin doğduğu evin yüksek bir yerinden aşağıya kütük atılarak havaya silahla ateş ediliyor.

Kütüğün üzerindeki al yazma, baba tarafından çıkarıldıktan sonra kütük, erkek bebeğin düğününe kadar saklanmak üzere kaldırılıyor. Al yazma, üzerindeki demir paralar alındıktan sonra baba tarafından annenin boynuna asılıyor.

Ailenin soyunun devamını sağlaması ve orduya asker olacak erkek çocuğun yetiştirilmesinin sevinci dolayısıyla sürdürülen gelenek, yüzyıllardır sürüyor.

Karamanlı ilçesi Cami Mahallesi muhtarı Mustafa Mumcu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kütüğün bir ailenin ilk oğlunun dünyaya gelmesiyle atıldığını ifade ederek şöyle konuştu:

"Bundaki amaç, aileye yeni katılan oğulun duyurusunu yapmak olduğu için kutlama, davul zurna ile başlar. Devamında silah atarak herkesin duyması sağlanır. Sonrasında oğlanın annesine seslenilerek maniler söylenir. Hayır, duası yapıldıktan sonra kütük, damdan ya da evin yüksek bir yerinden evin önüne atılır. Yine silahla havaya ateş edilerek herkesin haberdar olması sağlanır. Arkasından baba ve anne tarafından hazırlanan çerezler, törene katılan davetlilere ikram edilir."

Saklanan Kütük Düğün Yemeğinin Altında Yanıyor

Mumcu, atılan kütüğün evde yıllarca saklanacağı için sağlam çam ya da çıralı bir ağacın gövdesinden olması gerektiğini kaydetti. Kütüğün daha sonra yetişkin birey haline gelen erkeğin düğününde yapılan yemek kazanının altında yanacağını dile getiren Mumcu, "Bu kütük yeni bir yuva kuran oğlanın yeni nesiller yetiştirmesini simgelenmektedir" dedi.

Kütüğe sarılı al yazmaya konulan demir paraların da bir anlam taşıdığını dile getiren Mumcu, yeni doğan bebeğin para gibi değerli, demir gibi sağlam olması dileğini ifade ettiğini vurguladı.” (https://www.hurriyet.com.tr/karamanogullarinin-700-yillik-kutuk-atma-gelenegini-yasatiliyor)
Kız Erkek Ayırımında İslam Nerede? Biz Neredeyiz?

Aslında bütün dünya genelinde - geriye gittikçe artarak- erkek evlada kızlara göre fazla değer verildiği bir gerçektir. Aşağıdaki ayetlerde bu durumu kınama amaçlı her dönemden örneklerle durumu anlayabiliriz.

Milattan Önce: 

“Onu doğurunca, “Rabbim!” dedi, “Onu kız doğurdum.” -Oysa Allah, onun ne doğurduğunu daha iyi bilir-[87] “Erkek, kız gibi değildir. Ona Meryem adını verdim. Onu ve soyunu kovulmuş şeytandan senin korumana bırakıyorum.”

Hz Meryem’in annesi Meryem anamıza hamile iken, bir oğlu olursa mabede yardımcı vereceğini adamıştır. Ama oğlan değil kız çocuğu olmuştur, kısmen de olsa üzgün olarak durumu Allaha arz edince ayet buna güzel bir cevap veriyor: sen nereden bileceksin senin adadığın oğlan çocuğu Meryem kadar mabede iyi bir bakıcı olamayacaktı, diyerek teselli veriyor.

“Beğendikleri erkek çocukları kendilerine; kızları da Allah'a mal ediyorlar. O bundan münezzehtir.” (Nahl 57)

İslam’dan Önce:

İslam öncesi Arap topluluklarında geçerli iki feci suçtan birisi budur; İnsanlar erkek çocukları kendilerine kız çocukları da Allah’a layık görüyorlardı. Bunu tescil eden şu ayette de şirk ehli toplumların melekleri kız olarak addedip meleklere kız adı veriyorlardı:

“Şüphesiz ahirete iman etmeyenler, meleklere dişi isimleri veriyorlar.” (Necm 27) 

“Onlardan biri, kız ile müjdelendiği zaman içi öfke ile dolarak yüzü simsiyah kesilir! Kendisine verilen kötü müjde (!) yüzünden halktan gizlenir. Şimdi onu, aşağılanmış olarak yanında tutacak mı, yoksa toprağa mı gömecek? Bak, ne kötü hüküm veriyorlar!” (Nahl 58-59)

Görüldüğü gibi kızları aşağılayan ve erkekleri yücelten ve bunu hastalık derecesinde icra eden bir toplum da Arap toplumudur. Onlar ayette geçtiği gibi kız çocuklarını toprağa gömecek kadar yoldan ve insanlıktan çıkmış bir toplumdu.

Son peygamber efendimiz (sav) bu feci ve şeni uygulamalara son verdirmek için de İslam’ı ve Kur’an’ı tebliğ etmiştir.

İslamiyet ve onun fiziki ve cismani görünümü olan Kitap ve sünnette asla kız erkek ayırımı yoktur ve onlar aslında bu ayırımı bertaraf etmek için de gelmişlerdir.

Peki, Bizim Ecdadımız Olan Türklerde Durum Nasıldı? Ataerkil miyiz?

“Ataerkillikte soy babadan gelen kök olarak ele alınıyor. Yani çocukların baba soyundan geldiği kaynağına dayanan bir temeldir. Diğer taraftan topluluk açısından bir düzen veya bir pederşahilik olarak da dile getirmek mümkün.

Ataerkillik, erkek otoritesine dayanan bir tür toplumsal örgütlenme düzeni. Bu düzenin temelini erkeğin üstünlüğü fikri oluşturur; soy erkekler tarafından belirlenir, hâkimiyet erkeklerindir. Bu toplumlarda erkeklere kadınlardan daha çok saygı gösterilir. Bu erkek üstünlüğü ilkesi etrafında, toplumun kültürü, adetleri, inancı ve mitolojisi, anaerkil düzenli toplumunkinden farklı bir biçim oluşturur. (Kaynak: https://nedir.ileilgili.org/ataerkil)”

Bütün dünya milletlerinde olduğu gibi Cumhuriyet’e kadar Türk toplumlarında da, hanedanlıklarında da uygulanan böyle bir ataerkillikti. Kadınlara söz hakkı yoktu. Soy erkeğe bağlanıyordu, oysa kadınsız soy olur muydu? 

Yani bu hususta ak kaşık sadece İslam’dır zira İslamiyet kadına ilk defa seçme ve seçilme hakkını veren bir dindir.&* Araplar da, Tükler de ve diğerleri de tarih boyunca kadını ikinci sınıf addetmişlerdir.

1450 yıldır Kur’an ve Sünnete bağlılıktan ve Şer’i şeriften bahseden Müslümanların da bu hususu uygulamakta çok ağırdan aldıkları bir gerçektir.

Kadın hususu “Müslümanların olduğu kadar tüm insanlığın da yumuşak karnıdır.” Doğuşundan beri İslamiyet’e iman etmekle gurur duyan Müslüman fertlerin ve devletlerin bu husustaki İslam öğtetisine gerektiği kadar hassasiyet gösterdikleri söylenemez.

&*”Ey Peygamber! Mü’min kadınlar, Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık yapmamak, zina etmemek, çocuklarını öldürmemek, elleriyle ayakları arasında bir iftira uydurup getirmemek,[541] hiçbir iyi işte sana karşı gelmemek konusunda sana biat etmek üzere geldikleri zaman, biatlarını kabul et ve onlar için Allah’tan bağışlama dile. Şüphesiz Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Mümtehine 12) 

Mükremin Kızılca

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mükremin Kızılca - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Karamanoğlu Mehmet Bey Mahallesinde 3+1 Satılık Daire

Karamanoğlu Mehmet Bey Mahallesinde 165 m2 3+1 site içinde Satılık Daire Site içerisinde 3+1 odalı 165 m2 brüt 145 m2 net kullanım alanına sahip dair...

0(338) 213 40 72 EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Nokta hatasız boyasız

2007 model 1.6 dizel CHİA PAKET (en fullll olanı) Değişen yok Boya yok. Hasar kaydı yok Nokta hatasız boyasız.... Vize yeni. Bakımları yeni.. İkinci...

GALERİ NOKTA

SATILIK ARSA

ESENTEPE MAHALLESİNDE 1150 M2 SATILIK ARSA,TAPUDAN DİREK DEVİR YAPILABİLİR

MERVE KARAPİNAR

Bifa Bisküvi'ye Personel Alınacak

Genel Nitelikler;  Üniversitelerin Makine Mühendisliği bölümünden mezun,  Isıtma, soğutma, buhar kazanları alanında bakım tecrübesi olan, MS Offi...

0 (338) 213 24 90 BİFA BİSKÜVİ VE GIDA SANAYİ A.Ş.

Karaman Zembilli Mahallesinde Ara kat Satılık Daire

Karaman Zembilli Mahallesinde 140 m2 3+1 Ara kat Satılık Daire Bina her katta 4 daire olacak şekilde 3 kat üzerine kurulmuş, projede toplam 12 daire...

0(338) 213 40 72 EMLAK REYONU GAYRİMENKUL DANIŞMANLIĞI

Süper Fırsat ABC Matik 10 KG

İndirimi bool markette sadece bu haftaya özel Abc Matik 10 Çeşitleri sadece 49 TL

0(338) 214 23 70 BOOLMAR

NOKTA HATASİZ HYUNDAİ GETZ

2007 model 1.5 dizel 4 silindir en fulll vgt HYUNDAİ GETZ.. Henüz 105 binde... Bir değişen birkaç lokal boyalı Hep serviste bakımları yapılmış.. Hep...

GALERİ̇ NOKTA

SATILIK FİAT PANDA

HATASIZ MİNİ JİP 2005 model 1.2 benzinli FİAT PANDA DEĞİŞEN YOK HASAR KAYDI YOK Birkaç parça lokal çizik boyasi var Tüm bakımları yeni yapıldı Trigier...

GALERİ̇ NOKTA

Su tesisat ve elektrik personelleri alınacak

Antalya'nın Manavgat ilçesinde çalıştırılmak üzere; su tesisat ve elektrik ustaları ile kalfaları işe alınacaktır. Ustalar için aylık 3000TL + lojman...

0543 848 4880 FİKRET EĞİLMEZ / QUANTUM AYDINLATMA

Göçmen Makina'ya Personel Alınacak

Karaman Organize Sanayi Bölgesi'nde hizmet veren Göçmen Makina, personel alımı yapacağını duyurdu. Göçmen Makina şirketinden duyurulan personel ilan...

0338 224 14 00

Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Karamandan.com yeni tasarımını nasıl buldunuz?