Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Bir delik, kara kuyu deyip geçme! Mağaralar bu yüzden önemli...

Ayrancı, Karaman’da coğrafi konumu, doğal özellikleri ve tarihi ile dikkat çeken bir ilçe. İç Anadolu Bölgesi'nin güneydoğusunda konumlanan Ayrancı, komşularıyla çevrili bir hazine. Doğuda Ereğli, batıda Karaman, güneyde Mersin, kuzeyde ise Karapınar ile sınır komşusu. Ön Toroslar'ın kuzey eteklerine serpiştirilen Ayrancı, Karaman ovasının önemli bir parçasını oluşturuyor.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Ayrancı, Kıraman, Buğdaylı, Ağızboğaz, Hüyükburun, Divle, Sarayköy, Dokuzyol, Karaağaç, Kaleköy, Çatköyü, Akpınar, Melikli, Sarayköy, Ambar, Böğecik, Berendi, Kavaközü ve Büyükkoraş köyleri ile öne çıkıyor. Her bir köy, kendi özgün tarım ürünleri, geleneksel lezzetleri ve ürünleri ile bölgenin zengin kültürel mozaikine katkı sağlıyor.

Divle – Berendi Obruk peyniri, Ağızboğaz köyünün nefis koyun yoğurdu ve beyaz kirazıyla birlikte Böğecik köyünde yetişen ünlü "Tokaloğlu" kayısısı, bölgenin eşsiz lezzetlerini temsil ediyor. Bu yörede geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılık üzerine kurulu.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Ancak, coğrafyası güzellikleriyle birlikte beraberinde zorlukları da getiriyor. Ayrancı, Türkiye'nin en düşük yağış alan bölgelerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle, ilçenin önemli bir akarsuyu yok denecek kadar az. Güneydeki Toroslar'dan doğan Divle Deresi, Kayaönü ve Küçükkoraş'tan doğan Buğdaylı Deresi, Ayrancı Barajı'nı besleyen ender su kaynakları arasında. Bu akarsular, bahar aylarında dağlardaki karların erimesi ve yağmurların katkısıyla kabarıp, baraj gölünü besliyor. Ancak yaz aylarında su seviyelerinin dramatik bir şekilde düştüğü, bazı yıllarda ise neredeyse yok denecek kadar azaldığı gözlemleniyor.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Geçmişe dönüp hikayemizin başladığı 90’lı yıllara gittiğimizde susuzluğun pençesinde kıvranan Ayrancı görüyoruz. Geceleri, mezarlıktaki ölülerin bile "su, su..." diye feryat ettiğini duymak mümkündü. Ayrancı barajı ilçenin bir kenarında olmasına rağmen, çoğu zaman yeterli su bulunmuyordu ve bu durum göç düşüncelerini bile beraberinde getiriyordu.

KARAVANDA YAŞAYAN GİZEMLİ YABANCI

1990 yılında, Ayrancı'nın o dönemki Belediye Başkanı merhum Arif Kayalı, kurtuluşun anahtarını beklenmedik bir yerde buldu. Taşkale kasabasının doğal görünümlü mağara evlerinin (tahıl ambarları) merkezinde mavi keşif karavanında aylarca ailesiyle birlikte yaşayan tuhaf bir Alman'ın varlığını işitti.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Bu Alman, isminin telaffuzu bile zor olan “Franzjörg Krieg"in ta kendisiydi. Zamanını dağ oyuklarına ve su kaynaklarına dalıp dünyanın merkezine uzanan esrarengiz galerileri keşfetmekle geçiren dünyaca ünlü bir mağaracıydı.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Taşkale’de bulunan ve bir sonraki yazımın konusu olan yeni bir mağaranın, 2500 metrelik kısmının Krieg tarafından haritalandığı haberini alan Arif Kayalı ve ona jeoloji konusunda yardımcı olan Yakup Demirer, Alman mağaracıyla buluştu. Bu buluşma Ayrancı için umutlu bir dönem başlangıcını ve unutulmayacak bir dostluğu simgeliyordu.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Ayrancı'nın dağlarındaki tüm mağaraları araştırmak için kollar sıvandı. Harcanan günler boyunca, ekip dar girişlere sahip mağaraları bile kompresörlerle genişleterek keşfetmeye kararlıydı. Zorlu ve başarısız birçok deneme ile tüketilen birkaç koyundan sonra, müjdeli haber bu çalışmaları duyan yöredeki bir köylüden geldi. Kasabaya yaklaşık 30 km uzaklıkta Pınarkaya köyünün sınırlarında bir dağın 500 metre yükseğinde küçük bir delikten bahsetti o köylü. Eğer yukarıda güçlü bir rüzgâr esmiyorsa, küçük açıklıktan akan suyun sesini duymak mümkündü.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

SU İÇİN YEŞEREN UMUTLAR

Belediyeden temin edilen bir kamyonla geçen zorlu yolculuktan sonra, biri şoför ve biri aşçı iki kişilik lojistik desteği alan Alman mağaracı çift, iplerini o küçük delikten sallayıp karanlıkta kayboldular.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Karanlık diyarda geçen saatlerin ardından geri dönen Almanlar, girişin 32 metre aşağısında saniyede 500 litre hızla akan ve içimi hoş bir su kaynağından bahsettiler. Birkaç gün sonra, Ayrancı'nın kıraathanelerinde bu inanılmaz keşfin söylentileri yayılmaya başladı. Yaşlı bir adam, akan suyun cazibesinin hayaline kapılarak "Çok su!" dedi. İlçe halkı, uzun zamandır ihtiyaç duydukları su hayalinin nihayet gerçekleştiğinden emin gibiydiler.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Dönemin Karaman Valisi Ş. Ergun Özakman, Alman mağaracı çiftimizi makamında ağırlayarak şükranlarını sundu ve suyun tüm Karaman ovasına yeteceğini söyledi.

Müjdeli haber hemen basına yansıdı. Ali Bekir Ceylan, bu ziyareti haberleştirdi ve şu ifadelere yer verdi: “Karaman'da su sevinci

Karaman Ovası'na yetecek kadar sulama suyu ve içme suyu bulan araştırmacı Franz Jöerg ve eşi Barbel'yi makamında kabul eden Vali Ş. Ergun Özakman, yakında söz konusu kaynakta çalışmalar yapılacağını söyledi.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Avrupa'da "Krieg" adıyla dünya literatürüne geçen ünlü Karstik Mağara Araştırmacısı Franz Jöerg ve eşi Barbel tarafından Karaman'da içme suyu kaynağı bulundu.

Araştırmacı çiftin yaptığı çalışmaları yakından takip eden Karaman Valisi Ş. Ergun Özakman, bu konuda Devlet Su İşleri 4. Bölge Müdürlüğü ile gerekli temasın sağlandığını içme ve sulama su kaynağının Karaman Ovası'na yeteceğini söyleyen Vali Özakman, yakından kaynakta gerekli çalışmanın yapılacağını ifade etti.

Karaman Valisi Ş. Ergün Özakman, araştırmacı çifti makamında kabul ederek, çeşitli hediyeler takdim etti. Ve birde teşekkür mektubu sundu.”

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Bir başka haberde ise Alman mağaracı çiftimiz Fransız yapılarak keşifleri duyuruldu: “Karaman’ın Ayrancı İlçesi'ne 40 kilometre uzaklıktaki bir mağarada yüksek debili bir su kaynağı bulundu.

Fransız mağara araştırmacısı Franz Jöerg ile eşi Barbel Jöerg, tarafından Büyükkoraş Köyü Haşılayık kuyusu mevkiinde bulunan ve 32 metre derinlikte tespit edilen büyük su kaynağının Ayrancı yöresinin su ihtiyacını çözümleyecek nitelikte ve debisinin yüksek olduğu öne sürüldü. Yetkililerden alınan bilgiye göre, Fransız mağara araştırmacısı karı-koca tarafından bulunan suyun yöreye akıtılması için gerekli proje çalışmalarının yapılması düşünülüyor. Yerin 32 metre derinliğindeki mağara boşluğuna halatlar yardımıyla inen mağara araştırmacıları söz konusu yerde çekmiş oldukları video kaseti yetkililere göstererek, konuya daha da açıklık getirdiler. Bu arada, su kaynağının debisinin saniyede 600-700 litre civarında olduğu, suyun belirli bir noktadan sonra yeraltına girerek kaybolduğu bildirildi.”

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Su sevinci Karaman’ın dört bir yanını sarmıştı. Ancak suyun yüzeye çıkarılarak baraja dökülmesi için nasıl bir yol izlenecekti? Belediye Başkanı Arif Kayalı, Almanlardan aldığı video kasetiyle Ankara'ya yola çıkarak Hükümet, Devlet Su İşleri (DSİ) ve Türk Radyo Televizyonu (TRT) ile iletişim kurdu. TRT ekipleri vakit kaybetmeden gelerek kasaba ve su kaynağıyla ilgili bir prodüksiyon gerçekleştirdi.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

MAĞARANIN SUYU HİÇBİR YERE AKMIYOR MUYDU?

Bu film, bir pazar günü sekiz haber kuşağından sonra tüm ülkeye gösterildi. Bu politik baskı sonucunda, 1991'de DSİ, suyun nereye aktığını belirlemek için Rodamin testi yaptı. 10.000 litre su ile karıştırılmış 150 kilogram iz belirleyici boya mağara ağzına yukarıdan akıtıldı. Üç ay boyunca günde üç kez, 1000 kilometrelik alan içindeki tüm kaynaklar ve bazı sondaj kuyuları kontrol edildi. Ancak, sonuç alınamadı. Esrarengiz mağaranın içindeki nehir hiçbir yere akmıyor muydu? Bu gizemli olay, ilçe üzerinde soru işaretleri bırakarak unutuldu.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Ertesi yıl, DSİ (Devlet Su İşleri) bir motorlu vinç kullanarak mağaraya bir adam indirdi. Hiçbir mühendis ve hidrolojist Hışılayık Mağarası'na inmek için yeterli tecrübeye sahip olmadığından bu tehlikeli yolculuğa sadece bir teknisyen çıkarılabildi ve sadece bu adamın hikayelerinden DSİ tekrar esrarlı suyu duydu. Ancak, bu gerçeği kabul etmek için yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktaydı. Hatta kendi bilimsel çalışmalarını yürüten DSI personelleri bile bu olayın gerçek olmadığına ve bir efsane olduğuna inanıyorlardı. Ancak yine de mağaraya tek başına inme cesaretini gösteren teknisyenin hikayelerine dayalı olarak bir bilimsel rapor hazırlandı.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Aradan geçen 3 uzun yılın sonunda bir firma tarafından sağlanan özel bir delgi ile dağa 3x3 metrekare kesitinde ve 1300 metre uzunluğunda bir tünel kazma projesi ortaya çıktı. Bu proje, Türkiye'de bir deneme olarak görülüyordu ve DSİ, bu su kazanım yöntemiyle ilk kez karşı karşıya kalıyordu. Karaman’da Türkiye’de bir ilk gerçekleşecekti.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Projenin gerçekleştirilmesi sırasında bir dizi zorluk ve sınırlı bütçe nedeniyle çalışmalar birçok kez durdu. Ancak nihayet, beş yıl içinde tünel tamamlandı. Gerçekte tüm çalışma günleri toplandığında, tünelin 7 ay içinde bitirildiğini görmek mümkündü.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Artık herkes bu tehlikeli yolcuğu mağara içinden çıkan tünelin ağzındaki karanlıkta görebiliyordu. DSI ve politikacılardan önemli isimler, gelip görerek projeye olan inançlarını kazanmışlardı!

2000 yılının mayıs ayının ilk günlerinde, neredeyse suyun keşfinden 10 yıl sonra, ilk defa tünel ağzından su akıtılmaya başlandı. Ve gerçekten bahsedildiği gibi çok büyük bir su kaynağıydı. Bu nedenle kendisine övgüyü hak eden nitelikte Hışlayık/Hışılayık ismi verildi. İlk 2 ay içinde akış hızı, 500 litre/sn'den 4500 litre/sn'ye kadar yükseldi. Bu, yaklaşık 9 milyon ton su ediyordu ve kuru vadinin görüntüsünü tamamen değiştiriyordu.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

O dönemde Hışılayık Mağarası'nın suyu vadi boyunca akarak, 'otantik kent' Taşkale'ye ve Yeşildere’ye ulaşıyordu. Ayrancı, artık bu suyu kendi barajına getirmenin çok zor olmadığını umuyordu. Tünelden çıkan suyu taşımak için inşa edilen kanalın 7 kilometrelik kısmı tamamlanmış ve faaliyete geçmişti. Ancak, 800 metrelik bir başka tünel veya 18 kilometrelik bir açık kanal inşa edilmesi gerekiyordu.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

KÖYLÜ ÇALIŞMALARI ENGELLEDİ

İlerleyen yıllarda kanal tamamlandı. Pürüzler çıkmadı değil. 2006 senesinde 60 kilometrelik hattın 52 kilometrelik kısmı tamamlanmıştı. Hışılayık mevkisi ile Kavaközü köyü arasındaki 8 kilometrelik yerde müteahhit firma çalışırken, Pınarkaya ve civar köylerden toplanan kişiler olası bir saldırı için şantiyede bulunan jandarma ekibine rağmen iş makinesine taş atarak zarar verip çalışmayı engellediler. İşçileri çalışmamaları konusunda tehdit etmişler. Ayrancı’nın vakti kalmamıştı. İlçeye su sağlanan göletteki su oranı ölü seviyeye düşmüş. Buradan vidanjörle çekilen su mini bir gölete aktarılmış. Arıtılan su da ilçeye verilmeye çalışılıyor. Su sıkıntısı had safhada.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Köylü ise "Dağın içindeki su, tünel kazılarak dışarıya çıkarıldı. Suyun fazlası kanalla Ayrancı göletine akıtılmaya başlanıldı. Buna itirazımız olmadı. Su bu mevsimlerde iyice azalıyor. Bu su, dağın içinde kaybolup 3-4 kilometre ilerden tekrar yeryüzüne çıkıyor. Bu noktadan da bizim ve birçok köyün tarlalarına su veriliyor. Zaten su sıkıntımız var. Bu suyu da elimizden alıp Ayrancı ve Akçaşehir'e verirlerse biz burada yaşayamayız. Hiçbir şekilde suyumuzu vermeyiz” diyor.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

33 YILIN ARDINDAN

Gizemli mağaranın suyunun keşfinin üzerinden neredeyse 20 yıl geçmişti. Tünel bitti. Kanal tamamlandı.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Hışılayık suyu Ayrancı barajına akıtıldı. Ayrancı suya kavuştu. Ayrancı’daki tarıma dayalı ekonomi büyük bir ivme bir kazandı.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

İsmi bile unutulup giden mavi karavanlı mağaracımız Krieg ise Karaman’ı unutmadı. Geçtiğimiz yıllarda ailesiyle birlikte bir zamanlar keşfettiği onlarca mağaranın bulunduğu diyarlara yeniden geldi. 1990’lı yılların özlemi ile biraz da yaşlanmanın verdiği hüzünle eski günlerini yad ederek, fotoğraf albümüne yeni anılar ekledi.

Karaman’nın İçme Suyunu Mağaradan Çıkaran Alman Çiftin Keşif Hikayesi

Bu unutulan hikayenin baş kahramanı olan muhteşem mağaracı Krieg'e sağladığı bilgiler için sonsuz teşekkürlerimi sunarım. 

Karaman'da mağaralar keşfedilmeye devam ediyor. Doğal güzellikleri, tarihi değerleri, hidrolojisi ve gizemleri ile yeryüzünün saklı kalmış hazine sandıkları.

Bir delik, kara kuyu deyip geçme! Mağaralar bu yüzden önemli...

Emirhan Sezen

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Emirhan Sezen - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.

03

Turco - Yazı güzel bir derleme olmuş ellerinize sağlık. O coğrafyanın bir insanı olarak bu kadar derinlemesine olayların iç yüzünü bilmiyordum. Coğrafyamıza ve kendi değerlerimize olan ilgisizliğimiz memleket olarak bir ciddi eksikliğimiz.

Yanıtla . 4Beğen . 0Beğenme 03 Aralık 13:26
02

Maho - Ilim diye buna denir.

Bizim Karamanin profösörleri de mesai saatini "yürümekle" ziyan ediyor. Sizin aldiginiz maas haram....

Yanıtla . 7Beğen . 0Beğenme 02 Aralık 11:55
01

Ahmet Sarıyaprak - Çok güzel bir paylaşım. İlk kez duydum ve çok beğendim. Alman ama hayrı bende dahil birçok kişiden fazla... Ders alsak keşke.

Almanya kıskanmasın bu sefer. :)

Yanıtla . 25Beğen . 0Beğenme 01 Aralık 18:25


Şehir Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Karamanlılar yeni belediye başkanından hangi alanda çalışma bekliyor?
Tüm anketler