Karaman Sultanı II. Mehmet Beyin Hususi Kütüphanesi

Karaman Sultanı II nci Mehmet Beyin Hususi Kütüphanesi

Bu makale Prof. Dr. Süheyl ÜNVER tarafından 1946 yılında basılmış. Bir daha basılmamıştır. Araştırmalarım esnasında elime geçen bu eserde, buradaki Mehmet Bey; Sultan Alaaddin Âli (1361 - 1398 I. Murat’ın kızı Nefise Sultan ile evli idi.) oğullarından Sultan II. Mehmet’tir. (1423 - 1465)

Çok zengin bir kütüphanesinin olduğu ve naaşının Ermenek Balkusan Köyüne nasıl getirildiği bir kez daha anlatılmaktadır. Bu makale bu eserden aynen alıntı yapılarak kaleme alınmıştır. Özün sözün kısası buradaki mezar Sultan II nci Mehmet Beydir vesselam.

Karaman Sultanı II. Mehmet Beyin Hususi Kütüphanesi

Karaman Sultanı Mehmet Beyin

Hususi Kütüphanesine Ait Bir Kitapta Temellük Kitabesi

T.C. İstanbul Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsü 2-1946

İSTANBUL Milli Mecmua Basımevi 1946Mahmut paşa medresesinin hala Murat Molla kitaplığında bulunan kitapları üzerinde araştırmalarımızın ortalarında bizce pek mühim bir kayıtla karşılaştık.

Medrese kütüphanesinin 266 ncı numarasında kayıtlı Höccetül İslam İmamı Gazalinin ( İhyai Ulûm ) u birinci cüz’ü başında Karaman sultanı ikinci Mehmet beyin hususi kütüphanesine aid bir kitabın temellük kitabesi ile ilgili sevincimize son olmadı.

Bu buluşun zihnimizde ettiği yeri bahsimizin sonunda ortaya koymadan önce bu kitabenin bir suretini ve bir de aslının aynen kopyasını verelim:

Bu cildin bu kitabeli baş sahifesinde zahriye makamını işgal eden iki satırı tahrirli altınlı ve bir buçuk satırı siyah mürekkeple yazılı bu kaydın üstünde (Vakıf Mahmut paşa) ibaresi ve Mahmut paşa medresesi kütüphanesine o zaman kitaplara konan mühür ve altında da;

İbaresi vardır. Sahifeleri çevirdikçe fihrist ve bahis başlarını tahrirli altın yazı ile yazılı bulunduğu ve başta da reyhanî ve tahriri yapılmış keşideli bir besmele görüldü. Kabı Konya’da yapılan diğer cildi kabına pek benzer. Ve el ile yapılmış hendesi şekilleri vardır.

Karaman Sultanı II. Mehmet Beyin Hususi Kütüphanesi

Yine anı kütüphanenin bunu müteakip 267 nci numarada kayıtlı

Cildi bize bunların evvelki nüshasının Kasım bin Mehmet tarafından 815 (1412) de de yazıldığını yerini bildirmeyerek öğretmiş iken bu nüsha yine

aynı hattat Kasım bin Mehmet bin Süleyman……. Tarafından Medinei Konya

( ) de Muharrem 816 /1413) de yazıldığını bildirdi.

Bunun cildinin öbürüne benzeyen birçok noktalarla Konya’da yapıldığını gösteriyordu. Hendesi bir takım şekillerle ve el ile süslenmişti.

Kitapların 815 ve 516 da Konya’da istinsah edilip ciltlenmeleri ve bu tarihlerde Konya’nın Karaman ili sultanı ikinci Mehmet beyin hükmü altında bulunduğu zamanda bir hususi kütüphaneye malik bulunduğunu öğretti.

Bittabi Konya’da bir nüshası yazılan ve Konya’da o zamanki Selçuk usulüyle yine Konya’da ciltlenen bu kitabın yine Karaman sultanı Mehmet beyin hususi kütüphanesine ait olması Anadolu beylikleri zamanında ilimler tarihimizin bir noktasını ve Anadolu beylikleri zamanında ilimler tarihimizin bir noktasını ve Anadolu beyliklerinin ilim ile şahsen ilgilendiklerini aydınlattı. Çünkü elimize geçen diğer kitaplardan Karaman oğullarının ilim hizmetlerini öğreniyoruz.

Şüphesiz bir kitap bir kütüphaneyi bildirmezse de bir devlet reisinin hususi bir kütüphanesi bulunduğunu olsun gösterir. Bu eser bilmediğimiz bir husus aydınlatmıştır. II. Mehmet beyin ilim hamisi olduğunu ve Osmanlı Türklerinin medarı iftiharı olan Molla Şemseddin Fenrî ile olan şahsi ve ilmi eserleri ihtimâlki dilini anladığından kütüphanesine koyduğu bu gibi eserlerden de anlıyoruz.

Mehmet beyin çok iyi bildiğimiz siyasi hayatına ilimli ve âlimlerle olan ilgisini burada belirtmeyeceğiz. Onu mütehassıslarına bırakmayı doğru bulurum. Yalnız bizim geçen bu vesikayı incelemeyi konumuz için yeter görürüm. Mehmet beyin babası Karaman Bey (Alâüddin) lakabı ile anılmaktadır. Anadolu’da bu Türk ilinde bazı Selçuk lakaplarının Türkçeleştirildiklerini biliyoruz. (Alâüddin) burada (Alâddin) şeklinde Türkçe okunduğu gibi yazılmıştır. Bunu biz Ayasofya kütüphanesinde N 945 de kayıtlı eserin boş bir yerinde

Kayıtlarında da Karamanın oğlu Al’aüddin bizim bulunduğumuz vesikada ve bittabi böyle okunması icap etmektir. Naaşı Ermenek Balkusana getirildi.

Bu vesika: Karaman sultanı ikinci Mehmet beyin Antalya’da 27 Sefer 826 (Kânunusani 1522) Salı günü öldüğünü ve yerine oğlu İbrahim beyin geçtiğini bildiriyor. Namına birer sureti yazılan bu nüshalarda Mehmet beyin vefatından 10, 11 sene önceye ait bulunuyor.

Buradaki Aladin, Aladdin diye d harfi iki defa okunarak söylenebilir. Fakat her iki vesikada şedde işareti yoktur. Bizim yeni bulduğumuzda (Aladin Karaman…) diye yazılıdır. Arada Karamanın oğlu anlamına gelen (bin) yazılı değildir. Ayasofya kütüphanesindeki vesikada (Aladin bin Karaman), diğerinde y harfi olmayarak (Alâdn bin Karaman) yazılmıştır.

Vesikanın en mühim ibare yedi lakapla Mehmet beyin unvanlarının sıralanmış bulunmasıdır. (Hizanetül’amire) onun hazinesi ve darülkübü manasına gelmektedir. Yedi unvanı yeknezarda on beşinci asırda daha önceki asırlarda olduğu gibi Mısır ve Suriye’deki lakaplara pek benzemektedir. Geniş Karaman ülkesinin Suriye hududuna yakın bulunması oradaki devlet teşkilat unvanlarının ve bittabi hükümdar olması itibariyle en mühiminin ve en muteberinin Karaman sultanına da tevcihen söylenmesini tabii görürüz. Mısır ve Suriye devletlerindeki elkabın Karamanda ga kullanılması dikkate değer ve bu şekilde hemen ilk defa rastladığımız bir nokta vardır. Anadolu beylikleri zamanında bazı beylere Mısır sultanı tarafından menşur verilmiş ve bu elkap onlarda sıralanmıştır.

İkinci Mehmet beyin ekibi oradan gelmiş olmalıdır.

Bu temellük kitabesinin bittabi benzerinde görüleceği üzere birinci satırı altında yazılmış ve etrafına tahrir çevrilmiştir. İkinci satır siyah mürekkepledir. Üçüncü satır birinci satır gibidir. En son dua kısmı keza siyah mürekkeple yazılıdır. Selçukluların iyi ve güzel yazdıkları Reyhani sülüs ile çok zarif bir surette terkip edilmiştir. Bütün satırlarda bazı noktalar konmamıştır.

Kaynak: T.C. İstanbul Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsü 2-1946 - İSTANBUL Milli Mecmua Basımevi 1946

Şerafettin GÜÇ

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Şerafettin Güç - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.

03

Niğde Balhasan Köylüsü - Sultan Alaaddin Âli Beyin eşinin adını bazı kaynaklarda da "Melek Sultan" diye okuyoruz. Malum Türkler eşlerinin (Kadınlarının) isimlerini tam olarak söylemezle. Bir gelenek olsa gerek. Şahsi sayfanızda diğer kaynak açıklamaları da okudum. Gerçekten biz kendi tarihimiz yeni yeni sayenizde öğreniyoruz... Emeğiniz daim olsun.. Kıymetiniz bilinsin isterim hocam..

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 09 Kasım 13:46
02

Şakir Ceviz Mübadil* - Hocam siz bunlarla hiç uğraşmayın. Milletin derdi komşusunun tavuğu çifte sarı yumurtluyor mu ona bakıyorlar.

Çok emek sarf ediyorsunuz, bilen biliyor sizi. Kerimüddin Karaman beyin oğlu Şemseddin 1nci Mehmet'in eşkıya olmadığını O malum edepsiz zata anlat yeter.

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 09 Kasım 09:56
01

Nerimen Soylu-mut - Hocam inanın çok değerli bilgileri ortaya çıkartıyorsunuz. Var olana sahip çıkmak acaba çok mu zor... Kaleminize beyninize sağlık.

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 31 Ekim 13:28


Şehir Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Karamanlılar yeni belediye başkanından hangi alanda çalışma bekliyor?
Tüm anketler