Karaman'ın Koyun Çobanları

Yeryüzü ayağımızın altına serilmiş. (*) Değer biçilemeyen bir halı. Renkli, canlı, bereketli, verimli bir halı, adeta uçsuz bucaksız... Her canlıya yuva olan bir büyük halı. Onun sırtında dolaşıp çıkınındakilerden, bize ikram ettiklerinden yiyoruz. Farkında mıyız?

Yeryüzünün ayağımızın altına serili bir halı olduğunu, üstünde herkes için bir azık çıkını taşıdığını en iyi bilen meslek erbabı kimlerdir? Kentleşmenin, gözümüzün tabiatı gören sinir ağlarını dumura uğrattığını söyleyebilirim. Bakıyoruz ama görmüyoruz, gördüklerimizi zihnimizde bir yere oturtamıyoruz. Arada bir kırlara, bayırlara ve dağlara gidip üç beş saat geçirince kendimizin ve çevremizin farkına varıyoruz. Tabiatla yeniden buluşmanın hazzı bizi alıp düşüncenin engin ve derin denizine daldırıp çıkarıyor.

Bir meslek var ki, bizim bir iki saatlik dağ, bayır, temiz hava , piknik kelimeleri ile süslemeye ve dönüştürmeye çalıştığımız yeryüzünü bir azık tarlası olarak tanıyor. Cazibesini yitiren, sayıları giderek azalan bir meslek. Çobanlık... Dağların can yoldaşları, meraların, ıssız, kışın karlı, yazın alev alev yanan ovaların gözcüsü çobanlar.

Bir önceki yazımda Çoban Haceli’den, Kılbasan’da koyunculuk yapan Haceli Dilaver’in Anadolu irfanını yansıtan görüşlerinden birkaç damlasını paylaşmıştım. Haceli Dilaver’in genlerinde çobanlık varmış desem yalan olmaz. İki dedesi de çobanmış. Belki büyük büyük dedeleri de çoban olabilir. Haceli Dilaver’in babası da çobanmış. Dört kardeşlermiş ve dördü de çobanmış. İşletmelerin ve ürünlerin marka değerlerini belirleyen kıstaslardan biri zamandır. Mazisi ne kadar eski ise işletme veya ürün o denli değer kazanır. Çobanlık mesleğini en az üç kuşaktır yapmanın değerini kim, nasıl ölçecek?

Çoban Haceli'yi, Kılbasan'da koyunculuk yapan Haceli Dilaver'i, koyunlarını, çobanlığını ve sorunlarını anlatmaya kaldığımız yerden devam edelim.

Çoban Haceli, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, Yüksek Hızlı Trenin hizmete girmesi ve yapımı tamamlanan bazı projelerin açılışını gerçekleştirmek üzere 6 Ocak 2022'de Karaman'a geldiği gün iki adet Akkaraman cinsi koç ve bir tane yörük teke kesen kişiymiş. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ziyaretinin ardından yazdığım değerlendirmede, bu konuya da değinmiş ancak koçları ve tekeyi kimin kestiğini bilmediğim için isim yazmamıştım.

Çoban Haceli, koçları ve tekeyi Cumhurbaşkanı Erdoğan trenden indiğinde onun ayaklarının dibinde kesmek istemiş. Böylece koyunculuk yapanların sorunlarını iletme fırsatı yakalayacağını düşünmüş. Ama olmamış. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yakınına bile yanaşamamış.

Ne ilginçtir ki, bizde yöneticilerimiz sorunlardan uzak tutulur. Sorun varsa, ilk yapılan iş, tepe yöneticinin o sorundan uzak tutulması veya o sorunu bilen biriyle muhatap edilmemesidir. Tepe yöneticilerin savunma hatları çok sıkıdır. Öyle bir defans uygulanır ki, kimsenin şutu yöneticinin yarı sahasına geçemez. Oysa her müjdeli işin hizmete açılması yöneticiye bırakılır. Penaltı atılacaksa, kaptandan başkası atmaz mantığı… Sevinçli haberleri duyurmak, halkın takdirini kazanacak bir hizmetin kurdelesinin kesimi, yöneticinin doğal hakkıdır.

Haceli Dilaver, o günü şöyle anlattı:

"Cumhurbaşkanımıza hayvancılığın sorunlarını anlatmayı planlamıştım. Ama izin vermediler. Hayvanlarımızı Yunus Emre Kültür Vakfı'na ait Cerit Öğrenci Yurdu'nun önünde kestik ve yurda bağışladık. Hayvancılığın sorunlarını en iyi biz biliriz, çözüm yolunu da biz önerebiliriz. Maalesef Cumhurbaşkanımızın yanına yaklaşamadık, sorunlarımızı da anlatamadık. Büyük bir fırsattı, olmadı."

Herkes et yemek istiyor ama kimse sorunları duymak istemiyor

Haceli Dilaver, et fiyatlarının düşmesi için mazot, gübre, yem ve elektriğin ucuzlaması gerektiğini söyledi. Üreticinin yok olmaması için yaptığı işten kazanç sağlaması gerektiğine dikkati çeken Dilaver, şöyle devam etti:

"Yirli ve milli üretime devam edebilmek için acilen tedbir alınması gerekir. Üretimin sürdürülebilmesi için koyunun yemi, samanı, ilacı, aşısı, kuzunun büyümesi, kuzunun yemi, öleni var kalanı var. Üretici bitince yemci, sütcü, etçi, üreticinin sırtından geçinen birlikler, kasaplar, kesimciler, esnaf herkes tükenecektir.

Bir ülke üretmezse, ürettiğini hak ettiği değerlerde tutmazsa, ne idüğü ve nereden geldiği, helal kesim mi, murdar mı belli olmayan eti ithal ederse, üretim adına verilen desteklerin, hibelerin ve hayvancılık polikasının yanlış gittiğinin belirtileridir. Şartları zor olsa da Dünya'da gıda savaşlarının başladığı bugünlerde 'Yirli ve Milli' üreticiler olarak üretebilmeye gayret etmeliyiz. Bir gün mutlaka kazanacağız inşaallah.

Son iki yılda koyunculuktan bize kalan kâr, yediğimiz yoğurt, içtiğimiz ayran, tükettiğimiz ettir. Başka yapacak bir işimiz de yok. Yem fiyatları yüksek de olsa nasibimiz kadar, kaldığı yerden, olduğu kadar, usul, yavaş, ağır ağır, yirli ve milli üretime devam inşaallah."

Çoban Haceli, üreticinin ayakta kalması için destek istediklerini vurgulayarak, bir öneri paketi oluşturmuş. Bunu yöneticilere iletmek istiyor. "Çobanlığı da kendim yapıyorum. Maliyetler çok yükseldi. Hayvanları doyurmak mesele oldu. 2023 yılına güçlü desteklerle girmek lazım" diyen Çoban Haceli'ye birileri mutlaka kulak vermeli.

Buradan bir önerim olacak. Karaman Valisi Mehmet Alpaslan Işık, beraberinde Tarım ve Orman ile Çevre il müdürleri başta olmak üzere bazı birim yöneticileriyle Ramazan bitmeden Çoban Haceli’nin iftar sofrasına konuk olsunlar. Yanık yoğurtlar yeni çıkmaya başlamış. Sütün en lezzetli zamanı. Peynirlerin de öyle. Çoban Haceli gönlü geniş, kavgacı değil, yapıcı bir insan. Karadağ’ı da, koyunculuğu da içinde bulundukları darboğazı da çok iyi anlatır. Dedim ya, benimkisi öneri, uzaktan gazel. Kabul edip etmemek Vali Işık’a kalmış.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank Karaman’da bazı temaslarda bulundu. KOP İdaresi hem ev samipliğinde hem mihmandalıkta Karaman’ın yüzünü ağarttı. Koyunculuk ve keçi üreticiliğine de çeşitli destekleri bulunan KOP İdaresi’nin güzel işler yapmak için çırpınan başkanı Mahmut Sami Şahin, Mustafa Varank’I keşke bir de Çoban Haceli’nin yanına götürseydi. Bakarsınız Ramazan Bayramı’ndan sonra Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi Karaman’a gelir, üreticinin sorunlarını yerinde inceler.

Tüm peygamberler çobanlık yapmış. Hz. Muhammed (Sav) "Allah hiçbir peygamber göndermedi ki, koyun çobanlığı yapmamış olsun" demiş. Sorumluluk, emanete sahip çıkma ve gözlem yeteneği gerektiren çobanlığın en yüce yanı tefekküre kapı açmasıdır.

Çoban Haceli'nin şu duasına kim yürekten “Amin” demez:

“Ya Rabbim! Biz insanların hataları ve günahları elbet vardır. Günahsız, ağzı var, dili var fakat konuşamaz hayvanların meralardan kum çayırı, ilkbahar otunu alabilmesi için tüm Türkiye'mizde rahmetini üzerimizden esirgeme. Bereketli ot ve ekin büyüten Nisan yağmurları lutfeyle. Rabbim neylerse güzel eyler inşaallah. İnşallah yağar. Yağmazsa sıkıntı olacak. Üreticiler için yem, saman, kaba yem, ilaç masrafları yüksek. Yüce Allah'ın rahmetinden ve merhametinden ümit kesilmez. Rabbim, günahsız hayvanlar için bereketli yağmurları versin inşallah. Amin!”

“Nerelisiniz?” sorusuna muhatap olup, “Karamanlıyım” dediğinizde, karşınızdaki kişiden ilk duyduğunuz çümle “Karaman'ın koyunu, sonra çıkar oyunu” değil midir? Karaman’ın koyunundan, koyun çobanlarından sizi haberdar etmeyi sürdüreceğim inşallah. Karadağ’daki kum ocaklarının bölgeyi çölleştirdiği iddiasıyla, çobanların dağ tepelerindeki sarnıçları kendi imkanlarıyla temizlediklerini daha sonra anlatacağım.

(*): Kur’an-ı Kerim, Mülk Suresi, 15. Ayet (O, yeryüzünü sizin ayaklarınızın altına serendir. Haydi onun üzerinde yürüyün ve Allah’ın rızkından yiyin. Sonunda dönüş O’nadır.)

Not: Çoban Haceli yazısını yazdığım sırada bir film eleştirisi yazısı okudum. 2021 yapımı, İzlanda’da çekilmiş, görsel efektleriyle öne çıkan bir film: Lamb (Kuzu) Koyunculuk yapan bir çiftin yaşadığı dağ eteğindeki bir çiftlikte ve dağ eteklerinde geçen mitolojik bir öykünün çağdaş versiyonu. Dağlardaki yeşil örtü, su zenginliği ve koyunların hijyenik bakım ortamları filmin konusundan bağımsız olarak daha çok ilgimi çekti. Tevafuk mudur, bilemedim,

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ahmet Tek - Mesaj Gönder --- Okunma



Karaman Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi

Anket Doğalgaz faturanız ne kadar geliyor?