Karamanlı Şair Ayni (Aynî) | Karamandan.com - | Karaman Haber

Karamanlı Şair Ayni (Aynî) | Karamandan.com - | Karaman Haber

30 Nisan 2017 Pazar
Karamanlı Şair Ayni (Aynî)

Aslen Türkistan'ın Türmüz kasabasındandır.Küçük yaşta ailesiyle birlikte Anadolu'ya gelmiş, dönemin önemli sanat ve bilim merkezlerinden olan Konya'ya yerleşmiş.Tahsilini Konya'da yapan sanatçı genç yaşta şehrin tanınmış şairleri arasına girmiştir. Dönemin şiir dehaları arasında sayılabilecek şiir gücüne sahip olan sanatçının malesef hiçbir şairler tezkiresinde hayatı ve şiirleri  hakkında bilgi verilmemiştir. Onun hayatı hakkında bazı bilgileri kendi el yazısıyla oluşturduğu Biricik Divanı'ndan alabiliyoruz. Bu divan günümüzde Mevlana kütüphanesi'nde 2425 numarada kayıtlıdır. 301 sayfadan oluşan bu divan hem kendi hayatı hakkında hem de Karamanoğulları'nın tarihi hakkında bilgiler ihtiva etmektedir.

Doğum ve ölüm tarihleri hakında kesin bilgiler yoktur. Divanında yer alan şiirlerle Ayni'nin yaklaşık 30 yıllık hayatı takip edilmektedir.

Fatih Sultan Mehmet'in oğlu olan Şehzade Cem Sultan'ın nedimi ve mürebbisi olan sanatçı, Cem Sultan'ın Rodos'a gittiği zamana kadar onun yanında yer almıştır.(Osmanlı tarihinde ve tezkirelerinde yer almayışının temel nedeninin bu durum olduğu kanatindeyim.)

Cem Sultan'ın Kastamonu'dan ayrılışı, cem'in vefasetini zayıflatırken Aynî'nin de umutlarının zayıflamasına yol açtığını şu bentte görebiliriz.

Gerçi cennetsin seni terk ederim
sevdiğimsiz cenneti ben niderim
Gitti yârim çünki senden giderim
Elfîrak ey tahtı Çandar elfîrak

Yine Cem Sultan'ın Konya'ya vali olduğunu aynı şiirin bir baka bendinde Aynî şu mısralarla anlatıyor bizlere.

Bizim oldu çünki verdi hâk dilek
Konya vü Larende vü dârül mülük
Yâri yârdan ayırır devri felek
Elfîrak ey tahtı Çandar elfîrak

Aynî'nin bu dönüşte Konya'dan çok Larende de yaşadığını(Karaman) yaşadığını ve Karamanoğullarından Sultan Kâsım'ın himayesine girdiğini farklı zamanlarda Sultan Kâsım için yazdığı şiirlerden anlayabiliyoruz.

Cem Sultan'a Arapça öğretmek amacıyla kaleme aldığını düşündüğümüz  Arap Sarf ve Nahvini anlattığı manzum Avâmilin2in başında kendisiyle ilgilişu bilgilere yer veriyor Aynî.

"El kâside fi nazmil avâmil min kelâmı sultan
Eşşuara Bürhânül füseha vehüv Esseyyit el


Aynî yül Hüseyni Eşşafi-i yül Türmizi"

Bu ifadelerde kendisini dönemin sultanı şuarası( şairler sultanı) kabul eden Aynî, Türmüz'de doğduğunu, Şafiî mezhebinden olduğunu ve Hz.Ali soyundan geldiğini söylüyor.

Sultan Kâsım'a yazdığı mersiyeden, Kâsım'ın yerine geçen Turgut oğlu Mahmet Bey'e medhiyesinden ve öok sevdiği Cem sultan'ın ölümüyle ilgili bir şeyler yazmamasından hareketle 1492-1494 yılları arasında öldüğü düşünülebilir.

Aynî Şiirlerinde Karaman

Şair Karaman'ı o kadar benimsiyor ki doğduğu yeri (Türmüz) dahi unutuyor adeta.

Bir kâre gözlü Karaman dilberi sevdi dil
Kim onun bir bakışı birmülki Türkistan değer

Aynî Karaman'a aidiyetini mısrasında "Bizim Karaman" ifadesini kullanarak gösterir.

"Dediler oldu bizim mülki Karaman dahi biğ"(Bey)

"Aldı gönlüm bir cefâlu bi vefa
Bir Karaman dilberi bir dilrüba
Eyledi âhir beni senden cüda
Elfîrak ey tahtı Çandar elfîrak"

"Ol ki Osman elinin hakimi devran durur
Ol ki hükmünde durur mülkü Karaman diyem"

"Yıktı dâr ü devletin mülkü Kraman'ın diriğ
Çarh-ı Zâlim zulmedip yine âdavet eyledi"

"Çünki Sultan Kâsım'ın nâzik teni oldu türâp
Vaktidir şimden gerü mülkü Karaman ol harap"

"Ağlasun ol şah için iklim-i Yunan ağlasun
Taht u baht u devlet u mülki Karaman ağlasun"

"Hane-i âli Karaman er diriğ oldu harap
Kendi zehr oldu ve lûtfu kahr anın suri serap"

"Serbet-i nâliş için ehli Karaman zâr olup
Ger içersen yâr ölen Şerbetdemidir âhu vah"

"Türk" kelimesini şiirlerinde kullanarak şiir lisânıyla Türklüğü haykırmaktadır.

"Onlar tâ kim neseb Arap ve Acemde
Olar nâsıhr olan Türk ü Tatar"

"Türk çeşmün aldı Aynî'de gönül mülkin kamı
Hey neler etti ana ol nergisi fena baht"

"Dedim çeşm-ü müjen neye deler dil
Dedi Türk oku her yerde atar üz"

KAYNAKÇA
1)Bakı, Edip Ali."Aynî, Ankara, 1949, Ulus Basımevi
2)Mermer, Ahmet. "Aynî Divânı, 1999, Akçağ Yayınevi
3)Şemseddin Sami, "Kamusu Âlâm. Cilt 3.

Düzenleme : 05 Kasım 2016 12:05 Okunma : 5272