Karaman Kalesi Kazılarında Bulunan Taş Güllelerin Gizemi

Tarihi 11. ve 12. yüzyıla kadar uzanan Karaman Kalesi, tarih boyunca birçok savaşa şahitlik etmiştir. Anadolu‟nun kilit noktalarından birisi olan kale...

+7
Haber albümü için resme tıklayın

Tarihi 11. ve 12. yüzyıla kadar uzanan Karaman Kalesi, tarih boyunca birçok savaşa şahitlik etmiştir. Anadolu‟nun kilit noktalarından birisi olan kale, tarih boyunca düşmanların gözünü korkutmuş ve Osmanlı seferlerine karşı büyük bir savunma merkezi olarak kullanılmıştır.

Gerek Bizans döneminde gerekse Anadolu Selçuklu ve Beylikler Devrinde Kale, Sultanlara beşiklik etmiştir. Kalenin Savaş zamanlarında elçilerin kabul edildiği diğer zamanlarda ise bir gözetleme ve savunma merkezi olarak kullanıldığı kabul edilmektedir.

Karaman Kalesi kazılarında bulunan taş gülleleri güllelerin yapılış amacı, malzeme ve teknik, boyut ve ağırlıklarının saptanması ve bunların dönemsel olarak tarihlendirilmesi Araştırma Görevlisi Ahmet Şen tarafından bir makalede ele alındı. Çalışmada kaleden çıkan bazı güllelerin Ortaçağ harp sanatındaki yeri ve önemi belirtilmeye çalışıldı. İşte Ahmet Şen'in makalesinden Karaman Kalesi kazılarında bulunan taş güllelerin gizemi...

Karaman Kalesi 2013–2016 yılı kazı çalışmaları sırasında kalenin çeşitli bölgelerinde açılan açmalarda toplamda çok sayıda doğal taştan oluşturulmuş gülleler bulunmuştur. Güllelerin çapları 13 cm ile 25,5 cm arasında değişmekte olup ağırlıkları 2,5 kg ile 15,5 kg arasında değişiklik göstermektedir. Yapım malzemesi genelde alanda bolca bulunan beyaz kayaç tipi dediğimiz taştan oluşmaktadır. Güllelerin çoğu orta boyutta (3kg 13 cm çap) şeklinde düzenlenmiştir.

Gülle buluntularının daha çok Doğu, Güney ve Kuzey noktalarda açılan açmalardan çıkmış olması, saldırının veya savunmanın bu cephelerden yapılmış olabileceğini düşündürmektedir. Güllelerin malzeme itibari ile taştan yapılmış olması ve üzerlerinde herhangi bir tarih ibaresi, dönemsel kalıntı veya tamga gibi öğelerin bulunmaması hasebiyle tarihlendirme noktasında bir hayli zorluk çekilmektedir. Kazı içinde bulunduğu alan ve katmanlar ele alındığında güllelerin Anadolu Selçuklu ve Karamanoğulları dönemine ait olduğu düşünülmektedir. Daha genel bir ifade ile ortaçağ dönemine ait güllelerdir diyebiliriz.

Kazı çalışmalarında çok sayıda güllenin çıkmasına karşın bunların fırlatıldığı mancınıklara ait herhangi bir kalıntı ile karşılaşılmamıştır. Mancınığın ana malzemesinin ahşap olması ve toprak altında kolayca çürüyebilmesi günümüze değin ulaşabilmesini bir hayli güçleştirmiştir. Ayrıca taşınabilir bir araç olması savaş sırasında veya sonraki dönemlerde yağmalanmış hatta ve hatta bir daha kullanılmaması için yakılmış olabileceği durumunu da akıllara getirmektedir. Bütün bu hususlar göz önüne alındığında ortaçağ döneminde yaygın bir biçimde kale savunma sistemi olarak kullanılan mancınık ve bunların fırlattığı gülleler Karaman Kalesinin savunulmasında da kullanılmış olduğu kesin bir gerçektir. Her ne kadar güllelerin küçük boyutta olsa da bu durum güllelerin dönemin en etkili silah aracı olarak kullanılmış olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.

Günümüzde bu taş güllelerin mancınıkla mı yoksa ateşli toplarla mı atıldığı tartışması hala süregelmektedir. Karaman Kalesinde yapılan çalışmalar esnasında dökme top içerisine sıkıştırılmış bir taş güllenin varlığı biz araştırmacıları heyecanlandırmış ve bizi bu eğilimde düşünmeye sevk etmiştir.  Biz araştırmacılar savaş topuna tarihte ilk defa 13. yüzyılda Çin‟de rastlamaktayız. Fakat bu topların Avrupa‟ya ne zaman geldiği konusunda henüz kesin bir bilgi mevcut değildir. Fatih Sultan Mehmet‟in 1453 yılında Ġstanbul‟un fethinde ve Karaman vilayetini fethinde büyük boyutlu ateşli topları kullandığı bilinen bir gerçektir. Fakat bu boyutta güçlü top yapmak da hemen olacak bir iş değildir. Bizim düşüncemiz bu ateşli topların 13. yüzyılın ikici yarısından itibaren Türkler tarafından kullanıldığı yönündedir.

Elde edilen veriler de bu tezi güçlendirmektedir. Gerek Karaman Kalesi‟nde bulunan sert kayaç tipinde yontulmuş gülleler gerekse Gevale Kalesinde elde edilen benzer ebat ve ağırlıktaki gülleler bizim bu kanıya varmamızda etkili olmuştur. Özellikle Karaman Kalesinde bulunan top içerisine yerleştirilmiş gülle ve gülle havuzları yanında yer alan dökme toplar durumu daha da netleştirmektedir. Malzeme ebat ve ağırlıkları bakımından benzer özellikteki gülleleriyle Karaman Kalesi gülleleri, dönemin diğer önemli kalelerinden olan Gevale Kalesi, Silifke Kalesi, Alanya Kalesi, Divriği Kalesi ve Harput Kalesi‟nde bulunan güllelerle benzer özellikler göstermektedir (Fotoğraf 4). Bu kaleler dönemin etkin olarak kullanılan kaleleri olarak dikkat çekmektedir. Tüm bu veriler ve ayrıntılı çalışmalar bize göstermektedir ki, taş gülleler 13. Yüzyılın ikinci yarısına kadar mancınık adı verdiğimiz fırlatma teknolojisiyle atılmaktaydılar.
Barutun ve ateşli silahların icadıyla birlikte mancınık sistemi yavaş yavaş yerini ateşli toplara bırakmıştır.

Bu dönemden itibaren yumuşak kayaçlı taşlar terk edilmiş sert kayaç tiplerinden çapları 6 ile 10 cm genişliğinde olan gülleler yontulmuştur. Kazılar sırasında bazen parçalanmış, yarı kısmı kırık halde ele geçirdiğimiz güllelerde bu veriyi desteklemektedir. Gerek günümüzde yapılan kazılarda elde edilecek olan yeni buluntulara gerekse yeni yapılacak kazılar ışığında araştırmalarımız devam edecek olup, bu verileri bilim dünyasına kazandırmaya devam edeceğiz.

14 Eki 2022 - 09:35 Karaman- Karaman Köyleri --- Okunma

Son bir ayda karamandan.com sitesinde 1.361.940 gösterim gerçekleşti.



göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Karamandan.com Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Karamandan.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Karamandan.com editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Karamandan.com değil haberi geçen ajanstır.


Karaman Ziraat Odası delege seçimleri 02/12/2022 tarihinde 57 mahalle, 2 belde ve 93 köyde muhtarlıklarca kurulacak olan sandıklar vasıtasıyla sandık kurulları gözetiminde yapılacaktır.

Karaman'da 20-45 yaş aralığında çalıştırılmak üzere askerliğini yapmış veya muaf erkek elektirikçi alınacak.

0 338 224 1360

Çalışma arkadaşları aranıyor.

Firmamız bünyesinde çalıştırılmak üzere kaynak ve torna ustaları alınacaktır.

TALARANZA TARIM MAKİNALARI - FATİH YILDIRIM

Sahibinden tek tapu, borçsuz hissesiz, hemen devir deniz manzaralı arsa

Antalya Manavgat Ahmetler Mahallesinde sahibinden tek tapu, borcuz hissesiz, hemen devir deniz manzaralı arsa sahibinden satılıktır. Ahmetler Kanyonu...

Özkon Yapı Personel Alacak

ÖZKON YAPI FİRMAMIZ BÜNYESİNDE ÇALIŞTIRILMAK ÜZERE DEPO SEVKİYAT PERSONELİ ARANMAKTADIR. -Uzun süreli çalışmayı hedef alan-Çalışma saatlerine ayak uy...

Karaman'da satılık 2016 model Seat Leon

2016 SEAT LEON 1.2 TSİ STYLE PAKET ARAÇ İLK SAHİBİNDEN SIFIR ALINDIĞINDAN BERİ BİZDE !!! İÇERİSİNDE SİGARA KESİNLİKLE KULLANILMAMIŞTIR !!! KİLOMETR...

EMA Plast Personel Alacak

KARAMANIN YÜKSELEN DEGERİ EMA PLASTİK ÜRÜNLERİ İNŞAAT PETROL GIDA SAN.TİC.LTD. ÇALIŞTIRILMAK ÜZERE; 25-40 YAŞLARI ARASINDA SATIŞ DENEYİMİ OLAN Kİ...

Desobsan Soba Sanayi Vasıflı personeller alacak

Desobsan Soba Sanayi Vasıflı personeller alacak.  Karaman'da soba sanayisi sektöründe hizmet veren Desobsan firması vasıflı elamanlar alacağını duyur...

Karaman'da acil satılık işyeri

Karaman merkezde satılık işyeri. Karaman Atatürk Bulvarı (30 Metrelik yol) 70 Metrekare zemin asma katlı işyeri satılıktır. Bodrumu 200 Metrekare şeh...

KARAMAN'DA 2 ADET TOKİ KONUTU SATILIKTIR

KARAMAN 4.TOKİ'DE İKİ ADET KONUT SATILIKTIR  Borcu yok 2+1 zemin kat 100 metrekare 565 bin TL İRTİBAT: +90 532 367 29 19

Şehir Markaları

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (532) 765 24 01
Reklam bilgi


Anket Bugün seçim olsa oyunuz kime?