Foto galeri

Karamandan.com

Karamandan.com

 
 
Tarih : 30 Mayıs 2018  -  Saat : 14:04:10   Görüntülenme: 8615

Zengen (Başharman) Köyü
Eski adı Başharman olan Zengen Köyü; Karaman Merkez'in güney-doğusunda ve Merkeze 20 km uzaklıkta olup 1176 metre rakımdadır. Kuzeyinde Sarıkaya, güneyinde Gülkaya, batısında Gökçe ve Dereköy, doğusunda Paşabağı ile çevrilidir.

Eski adı Zengen iken 1962 yılında Başharman olarak değiştirilmiş ancak bu isim tutulmamıştır. Bu nedenle 25.12.2015 tarihli ve 91321194-151.03.02-E.7264 sayılı ile ve 91321194-151.03.02-E.7265 sayılı Bakanlık Olurları doğrultusunda "Başharman Köyü" nün ismi ise "Zengen” olarak değiştirilmiştir.

Köyün nüfusu 1580 yılında 87, 1874 yılında 172, 1895 yılında 486 olarak verilmiştir. 1904 sayımında 487, 1922 yılında 86 hane ve 489 nüfus, 1925’te 495, 1935’te 700, 1950’de 899, 1960’ta 962, 1970’te 876, 1980’de 769, 1990’da 627 ye düşmüştür. 2014 yılında ise 112 erkek, 106 kadın toplam 218 nüfusa gerilemiştir. Bu gerilemenin nedeni şehre göçün çok olmasıdır.

Zengen köyünün 1904 yılındaki nüfusu 487 iken, Bininci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’nın getirdiği olumsuzluklar nedeniyle 1925 yılına kadar buranın nüfusu 7 kişi artabilmiştir. Köyün kuruluş tarihi Anadolu Selçuklu Devletine kadar uzanmaktadır. D. Ali Gülcan, Köyün ismi üzerine araştırmalarda bulunmuş, çok eski bir İran şehrinin isminin verildiği sonucuna varmıştır.

Bugün konuşma ve yazı dilimizde Zengen olarak söylenen adı, yakın zamana kadar, Osmanlı belgelerinde Zengân olarak yazılmıştır. Bu Zengân İsmi, İran'ın Hamse eyâletinde, bundan bin yıl kadar önceleri var olan bir şehrin adıdır ve sekiz yüzyıl önce harabe durumundadır. İran Afşarlarından on bin çadırlık bir bolümü Hamse eyâletinde bulunan, Zengân şehri ve dolaylarına yerleşmişlerdir.

Viran olan, bu Zengân şehrinin, yeniden kurulması konusunda, 'Müssamerat-ül Ahyar' isimli Farsçadan çeviri eserin, 186. sayfasında şöyle bir kayıt vardır: 'Keygatu Şah, bir gün veziri Ahmed Halidi'ye emir vererek, Viraneye dönen Zengân şehrini, Tebriz gibi mamur ve güzeli bir  şehir durumuna getiresin, dedi. Halidi'de yeri öperek, yanıtladı: "Buna imkân göremiyorum. Eğer emir buyurularsa, Şen ve mamur olan Tebriz şehrini, bir saat içinde, Zengân şehrinden daha harap bir duruma getireyim." yanıtını verdi.

İşte Moğolların Anadolu'ya göndererek görevlendirdikleri zalim vezirlerden biriside Sadrettin Halidi’dir. Bu şehrin adı da, tanınmış, "Nûşirvan Adil in oğlu «Zengehan»ın andacıdır. Anadolu da, Zengân isimli dört köy vardır. Diyarbakır ili sınırları içinde de bir yer bulunmaktadır. Anadolu'daki dört köyden birisi bu dur. Bir diğeri Ereğli ilçesinin Çakmak bucağına bağlıdır.

Mardin'in Midyat idesinde, Konya’nın Kadınhanı ilçesinde de birer Zengân, köyü bulunmaktadır. Konya çevresinde bulunan Zengân adlı üç köyün halkının yukarda belirtildiği gibi, İran'ın Zengân şehri dolaylarında yerleşenlerden oldukları, kuraklık ve Moğol istilâları nedenleriyle halk başka ülkelere dağılmıştır. Harap kalan Zengân şehrin dolayları halkı olan bu Türkmen boyları Anadolu'ya gelerek beğenip, yerleştikleri yörelerde kurdukları köylerine de eski yurtlarının başşehri olan Zengân şehri adını andaç olarak vermişlerdir.

Karaman-Ereğli ve Kadınhanı yörelerine yenleşen, Zengen köylülerinin giyim, kuşam ve fizyonomileri hatta lehçeleri yöredeki diğer köylerden ayrı özellikler taşır. Karaman'ın Zengen köylüleri, çevrelerindeki Akpınar, Güldere ve Gülkaya köylülerinden ayrı karakteristik özellikler gösterirken, Ereğli'nin Zengen köyü halkı da, yakınlarında ki Çayhan köylülerinden ayrı bir karakterde oldukları ve Karaman'ın Zengen köyüne yakın olan Dereköy, Göves köyleri ile Yeşildere kasabası halkı da bu Zengen köylüleri gibi karakter ve yaşayışındadırlar.

Bu köyler ve kasabaların halkının kökeni İran'ın hamse eyaletinden gelen Türkmenlerden olduğu anlaşılmaktadır. Karaman'ın Zengen köyü dolayları hakkında Şikârı tarihinde şöyle bir kayıt vardır. "Ez'i canib: Birgün ibni Mehmet divan idip, cümle beğlerin bir araya cem edip müşavereye başladılar. Yahşi han eyder: Ey şah'ı rum: bu dağda ne zamana değin otururuz. Bundan göçüp zengan çeşmesine konalım, eğer sultanın askeri gelüp cenk ederse. Cenk idelim "dedi.

Burayı makul görüp göçüp Çeşme'i Zengana gelüp kondular. Esen oğlu uğrum (gizlice) sultan'a haber gönderdi "tizce gelüp iresin." Diye. Buradaki sultan sözü de karaman oğlu Alâeddin Ali Beğ'e yöneltilir.  1500 Yılı Eskiil Kazası Cemaatleri içerisinde Zengen Karyesi Cemmati yüzdeci olarak kaydedilmiştir. Sadece 2 hane, 5 neferden oluşmuş ve sonraki yıllarda rastlanmamıştır. Ancak 1500 Yılı Mud Kazası Cemaatleri içerisinde Zeyne aşireti Zengen Karyesi 51 hane ve 61 neferden oluşmuştur. Buradaki yüzdecinin anlamı, yüz koyunda bir koyun vergi verdiği içindir. Bu Karaman Zengen köyüdür. 

Köyün bağlı olduğu Zeyne Cemaati, Örtülü köyü dışında 61 nefer ile Zengen karyesinde de görülmüştür. Ancak bu karyedeki nüfus, 1500 yılından sonra yerleşik hayata geçmiştir. Silifke’de Zeyne isimli bir yerleşim birimi de bulunmaktadır. Bu ismin nereden geldiğine dair bir fikrimiz yoktur. Ancak 1500 yılında İçel Yörükleri arasında ve Dodurga boyundan gösterilmiştir. Osmanlı coğrafyasında Adana, Tarsus, Diyarbakır ve Edirne’de görülen ve Zeyne adını taşıyan konar-göçer gruplar bulunmaktadır. Tüm bu verilerden ve belgelerden hareketle köyün Karamanoğulları devrinde var olduğu, Oğuz Türklerinin 24 boyundan biri olan Dodurga boyundan İçel Yörüklerinden Zeyne cemaatinden olduğu anlaşılmaktadır. Zaten 1500’lü yıllarda var olan köylerin boyunu bulmak genel tahrir yapıldığı için biraz daha kolaydır. Özellikle Karaman eyaleti Osmanlı idaresine geçince tam anlamıyla bir sayım yapılmıştır.

1844 yılı Temettuat Defterine göre 35 hanedir. Bu hanelerde bulunanlar; Dervişoğlu Memiş, Molla Mehmet’in Mustafa, İbrahim Efendinin Mustafa, Hacı Hüseyin’in Ahmet, Döne Mustafa’nın Sarı Ali, Hacı Ahmet’in Mehmet, Recep İsmail’in Musa, Kara Musa’nın İbrahim, Şeyh Ömer’in Ahmet, Koraş Hasan’ın Deli Mehmet, Nevahlı Mustafa’nın Ömer, Nodalı Memiş’in Salih, Kara Mehmet’in Hasan, Hacı Mehmet’in Süleyman, Abdülkerim’in Mehmet, Ağa Mehmet’in Hasan, Ali Efendi’nin Osman, Osman Ali’nin Ahmet, Kara Hasan, Koca Yahya’nın Mehmet, Deli Mehmet’in Hüseyin, Yüzük Mehmet’in Halil, Alemdar Mehmet’in Eyyüp, Solak Hasan, Koraşlı Mehmet’in Halil, Seyyit Ahmet’in Abdurrahman, Çavyş Abdurrahman’ın Mustafa, Koca Mehmet’in Ali, Osman’ın Abdülhalim, Çukadar Mehmet, Nalbant Ali’nin Arec Ömer, Eskici İbrahim’in Ali, Konyalı Mustafa’nın Osman, Hacı Mehmet’in Musa Bey Miralay, Kara Kethüda İbrahim’in Hasan.

Karamanoğulları, Osmanlı ve Türk Tarihi hatıralarından birisi olan Zengan köyünün ismi de değiştirilerek Başharman adını almıştır. Köyün eski ismi değiştirilirken civarındaki köylere göre yukarıda ve düzlükte olduğu için, yukarı harman yeri anlamına gelen “Başharman” ismi verilmiştir. 25 Aralık 2015 tarihinde tekrar eski adı olan Zengen ismi verilmiştir. 

Zengen köyü halkı yeniliği seven, elleri hünerli ve çok çalışkandırlar, bu sayede varlıklı ve hayatlarından memnun, emin ve zinde insanlardır. Köyde tarım ve hayvancılığın yanında arıcılık, kavak yetiştiriciliği, sebze ve meyve yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ancak Zengen köyü patatesi ile ünlüdür. Köyün arazilerinin bir bölümü Dereköy Barajı suları altında kalmıştır.

Zengen (Başharman) Köyü
Zengen (Başharman) Köyü Eski adı Başharman olan Zengen Köyü; Karaman Merkez'in güney-doğusunda ve Merkeze 20 km uzaklıkta olup 1176 metre rakımdadır.