Evliya Çelebi Dilinden Yollarbaşı (İlisıra) ve Kalesi | Karamandan.com - | Karaman Haber

Evliya Çelebi Dilinden Yollarbaşı (İlisıra) ve Kalesi | Karamandan.com - | Karaman Haber

18 Ekim 2018 Perşembe
Evliya Çelebi Dilinden Yollarbaşı (İlisıra) ve Kalesi

Bu makalemde Evliya Çelebi merhumun Ermenek tarafından Karamana girişini, güzergâh üzerindeki yerlerle Yollarbaşı kalesini ve yerleşim yeri izahının tam karşılığını bulacaksınız.

Gücük Çimen

Ermenek’ten çıktıktan sonra günlerce güvenliksiz ve ıssız dağları ve belleri hiçbir rehber olmadan aşarak buraya ulaşınca çok yorgun ve bitkindik.

Burada Türkmen obalarının bir şenliğine rastladık ve Adeta kendimize geldik. Allah’ın rehberliğiyle geçtiğimiz o dağların ardından Türkmen obaları arasında kurduğumuz çadırımızda geçirdiğimiz bir gece ile taze hayat ve can bulduk.

İblis (Şeytan) Çakılı

Adı İblis çakılı olan bu tepecik insanların tarlalarından yığdıkları küçük taşların oluşturduğu bir tepecik olabilir. Çakıllar karadan ve denizden toplanmış süslü cilalı eski taşlardır.

Halkın kanaatine göre bu renkli ve eski taşları ve çakılları şeytanlar yığmıştır. Gerçekten de İblis Çakılı son derece düzenbaz olan insan yapısına benzememektedir.

Pınarbaşı Durağı

Karaman sancağında Kafiryat (Kâzımkarabekir) kazasında Murat paşa oğlunun zeametidir. 40- 50 ev bulunan bağlı bahçeli bir Müslüman köyüdür.

Akça Mahmut

Pınarbaşından üç saat sonra Karadağ’ın eteklerinde kurulmuş yüz haneli Müslüman köyüdür.

İlisıra Kalesinin Özellikleri

Karaman eyaletinin Kafiryat kazasına bağlı bir kaledir. Dizdarı ve 18 askeri vardır. Burası da zeamettir.

İlisıra Kalesi vilayet halkının sığındığı, Celali isyanları korkusuyla zeminden iki adam boyu yükseklikte kâgir, üstüne de dört adam boyu kerpiçle inşa edilmiş nefis bir yapıdır.

Bu kale Kafiryat ovasının ortasında dörtgen eski bir eserdir. İç kalesi yüksekçe bir yerdedir. Kalenin tüm etrafı bin adımdır. Hendeği asla olmamasına rağmen birbirini izleyen burçları vardır.

İki kapısı vardır, birisi yıldız tarafına bakan Kafiryat kapısı, diğeri de kıbleye bakan karaman kapısıdır. Bu tarafında birkaç varoş evi görülür.

Kalenin içi (İlisıra nahiyesi) dört mahalle ve altı mihraptır. Mahallelerde tamamı tek katlı ve toprak örtülü 300 hane vardır. Bolca cemaati bulunan cami de eski usul toprak örtülü bir eserdir ve 942 (1535) senesinde inşa edilmiştir. Bir de minaresi vardır.

Kıble Kapısı Üzerindeki Kitabe
وان المساجد لله فلا تدعوا مع الله اح

“Bütün mescitler Allaha aittir, sakın onunla başkalarına da dua ve ibadet etmeyin” mealindeki Cin suresi 18 ayeti yazılıdır.Caminin bitişiğinde bir de sıbyan mektebi (ilkokul) vardır.

Sıbyan Mektebi Kapısının Üzerindeki Kitabe 
الله مفتح الابواب سنه اربعين وستمايه

“Allah bütün kapıları açandır, sene 640 (1243)” yazılıdır. Başka mescitler de bulunmaktadır. Ayrıca Köseoğlunun bir hamamı ve 11 dükkânı vardır. İlisıra halkının tamamı acayip bir maden olan güherçile çıkarırlar ve bundan şaşılacak derecede kazanç elde ederler.

(Potasyum ve nitrat maddelerinin oluşumundan meydana gelen bileşimin bilinen diğer adı güherçiledir. Suda tamamen çözünme özelliğine sahiptir ve doğal olarak kayaların üzerinde beyaz kabuğumsu bir şekilde bulunur.  Osmanlılar zamanında barut imalatının ana maddesiydi.)

İli sıranın Karadağ dibinde bini aşkın bağı vardır. Arazisi verimlidir, Kara arpası, kara mumu ve buğdayı övülür ve ünlüdür.

(Evliya Çelebi Seyahatnamesi C9 Sh 309)

Mükremin Kızılca

Düzenleme : 03 Ağustos 2018 21:40 Okunma : 3968