Ermenek'teki Philadelphia | Karamandan.com - | Karaman Haber

Ermenek'teki Philadelphia | Karamandan.com - | Karaman Haber

19 Ekim 2017 Perşembe
Ermenek'teki Philadelphia

Philadelphia kelimesini 2000’li yıllarda televizyon dizisi olan Ashab-ı Kehf’te duymuştum. Bunu Amerika’daki eyalet sanıyor Tarsus nere, Philadelphia nere diyordum. 

Oradaki gençlere iman rehberliği yapan kişi sürekli Philadelphia kentinden söz ederdi. Demek ki Anadolu’da bulunan eski Roma kentlerinin bazılarına da “kardeş seven” manasında Philadelphia deniyormuş. 

2007 yılında Karamanın Akçaalan köyündeki Bağdat yaylasında bulunan Philadelphia antik kenti geçti hafızama. Bu tarihteki Bağdat’a yaptığım gezide gördüğüm manzara karşısında hayretler içinde kalmıştım: elleri detektörlü defineciler alenen arama tarama yapıyorlardı. 

Akçaalanlılar buraya ayrıca Kandevir demektedirler, sebebini ve manasını sorduğum yaşlı köylüler: burada büyük bir savaşın olduğunu ve kanın sel gibi devire devire akmasından bu kelimeyle anıldığını söylediler.  

Philadelphia kelimesiyle alakalı “Ermenek 1001” adlı Ermenek Belediyesinin 2017 yılında bastığı kitaptaysa şöyle yazıyor: 

“Gökçeseki mevkiinde bulunan Philadelphia’nın ismi Komagene kralı 4. Antiochos’un eşi Philadelphiadan geliyor. Kentin adının basılan sikkelere göre büyük olasılıkla MS 38’de sonra Roma döneminde verildiği anlaşılıyor.”
Özet olarak Anadolu’da başta Bergama Kralı II. Attalos'un kardeşi Philadelphos tarafından kurulan Manisa/Alaşehir olmak üzere birçok Philadelphia kenti var, Amman, Tarsus, Akçaalan /Karaman ve Ermenek Gökçeseki (İmsi) de aynı bu cümledendir. Bu ismi Hristiyanlar merkezi kiliselerinin bulunduğu antik kentlerde kardeşçe sevgiyi ve dini hoşgörüyü önde tutarak yaşadıklarını anlatmak için kullanmışlardır. 

2017 yılının kurban bayramı öncesi Ermenek’te tertip edilen 22. sıla etkinliğinden sonra beş arkadaşla yöremizdeki İslam öncesi Bizans ve roma kentlerine bir gezi düzenledik. Bu çerçevede Adrassos / Balabolu antik kentini ve burayı arılarla fetheden Nure Sofi atamızı ziyaretten sonra ikinci gün de Gökçeseki’deki Philadelphia (Kardeş Seven/brotherly love) Antik Şehrini gezdik.

Buradaki kırılmış bir resmi levhada  “Philadelphia (Kardeş Seven)” yazıyordu böylece Philadelphia’nın (Kardeş Seven) anlamına geldiğini öğrenmiş olduk. 

Burada tekli, çiftli ve çoklu lahitlerin sıralandığı sabit kaya odaları vardır. İstisnasız her lahdin başka yerden getirilen veya olduğu yerde bulunan kayalardan imal edilmiş kapakları aslan ve ağzındaki geyik, bastığı yılan ve boğa motifleriyle lahitleri korumaktadır. Bu durumda beşli bir lahit odasında yani aile mezarında beş de aslan koruyucu lahdin üzerine altında bir ceylan veya başka bir av hayvanı olduğu halde abanmış durumda beklemektedir. 

Kuzey taraftaki elit nekropolde (mezarlık / köristan) yarıda kalan birkaç lahit kapağına da rastladık. Rehberimiz Rasül Sağlam’ın anlattığına göre bunlar bir darbe veya emir sonucu yarıda kalmış lahit kapaklarıdır. 
Ermenek’teki Philadelphia’nın kuzeyindeki bu kabristan Adrassos’takine (Balabolu) çok benzemektedir. Zaten ikisi arasında başka yerleşke de yoktur, aynı Adras dağının iki zıt yamacında yer alırlar.

En büyük benzerlik aslanlı tılsımlı dev kapakların korumaları altında olmalarıdır. Ancak kapaklarını yuvarlayan veya kaydırarak içine baktıktan sonra açık bırakan uyanıkları çarpamamıştır. 

İki tepe kaya mezarları ve lahitleriyle birbirine bakmaktadır. Kuzeydeki nekropol (sinler) alanı daha üst sınıf ailelere ait olduğu anlaşılmaktadır. 

Ermenek’teki Philadelphia (Kardeş Seven) antik kenti Ermenek-Mut yolunun yirminci kilometresinde Gökçeseki Köyü çıkışından sola ayrılan yoldan 2 km gidince kaya mezarları ve şehir ören yeriyle karşımıza çıktı. 

Her yerde olduğu gibi burada da definecilerin tahribi ilk göze çarpan bir durumdur. 

Her mezar açılmış, bazı kapaklar kaydırılıp mezara bakılmış, bazıları da yuvarlanmış. Bazı mezarlarda kapağı kaydırmak ve aslan başlarının içini (?) merak için dinamit kullanıldığı bile görülüyor. 

Birkaç yıl önce (2015) başlayan kazılarda ortaya çıkarılan Philadephia (Kardeş Seven) şehri mezarların aşağısındaki düzlük alandadır. Tören alanı ortaya çıkarılmış daha sonra kazılar durdurulmuştur. Çıkan heykellerin birçoğu müzelere götürülmüş, alanda sadece kral koltukları ve tribün köşeleri gibi birkaç eser bırakılmıştır.


Gökçeseki'deki Philadelphia (Kardeş Seven) Antik Şehri Sit alanında yapılan resmi kazılarda özellikle tıp malzemeleri bulunmuştur. Karaman Müzesinde tasnif ve yaşlandırma işleminden sonra sergileneceğini tahmin ediyoruz. 

Resmi kazılar sonucuyla alakalı yayınlanan rapor aşağıdadır: 

“Ermenek’e Bağlı Gökçeseki Köyünde Bulunan Phıladelphıa Antik Kentindeki Arkeolojik Kazılar Önemli Sonuçlar Verdi

Ermenek’e bağlı Gökçeseki köyünün hemen kuzeyinde yer alan Philadelphia antik kentinde devam eden arkeolojik kazı çalışmalarında çok sayıda tarihi eser ortaya çıkarıldı ve yeni önemli bilimsel verilere ulaşıldı.

Karaman Müze Müdürü Abdülbari Yıldız Başkanlığında ve Karamanoğlu Mehmet bey Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ercan Aşkın’ın bilimsel danışmanlığında yürütülen kazı çalışmalarına Karaman Valiliği, Ermenek Kaymakamlığı, Ermenek Belediyesi ve İşkur destek vermektedir.

Mart ayından bu yana antik kentin nekropol alanında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda Roma dönemine ait, basamaklı alt yapı üzerine oturtulmuş 8 adet lahit ortaya çıkarıldı. Ön yüzlerindeki insan kabartmalarıyla dikkat çeken lahitlerin bazılarının mezar yazıtları da bulunmakta. Yazıtlardan birinde mezara zarar verenin 500 denar ceza ödeyeceği ifadesi geçmekte.

Ayrıca lahitlerin hemen batı tarafında ortaya çıkarılan antik bir atık alanında çok sayıda eserle karşılaşıldı. Söz konusu eserler arasında taş heykel parçaları, pişmiş toprak insan ve hayvan figürleri, seramik ve cam kaplar, kandiller ile sikke, yüzük, bilezik, küpe, zincir, tıp aleti gibi çeşitli metal objeler yer almakta. Heykeller Philadephia’nın başka merkezlerle olan sanatsal etkileşimine ve dönemin yöresel sanatına ışık tutarken, seramik kaplar ise bölgesel üretim hakkında yeni bilgiler sunar nitelikte.

Devam eden kazılarda ele geçen arkeolojik buluntular kentin özellikle İ.S. 3. yüzyıl ve sonrasına ait çok önemli bilgiler vermekte. Kentin bu yüzyıldan itibaren en parlak zamanlarından birini yaşadığına işaret etmekte.

Kazı çalışmalarıyla ortaya çıkarılan eserlerin Karaman ve Ermenek turizmine katkı sağlayacağı, ayrıca incelenmeleri neticesinde arkeoloji bilimine yeni ve önemli katkılar sunacağı beklenmektedir.” 

http://kartap.org/gokceseki-kazilari/
  

 

Düzenleme : 03 Ekim 2017 12:59 Okunma : 1831
Foto galeri