Foto galeri

Karamandan.com

Karamandan.com

 
 
Tarih : 09 Mayıs 2018  -  Saat : 07:51:12   Görüntülenme: 3176

ÜÇKUYU (DEĞLE) KÖYÜ
Eski adı Yassıtepe olan Üçkuyu Köyü, Karaman Merkez'in kuzeyinde ve Merkeze 42 km uzaklıkta olup 1520 metre yükseltidedir.

Köyün Kuzeyinde Çumra Uzunkuyu ve Eğilmez, Güneyinde Karadağ, Batısında Değle, Süleymanhacı, Ortaoba, Kaşoba, Doğusunda Karadağ bulunmaktadır.  Üçkuyu Köyü’ne Değle’de denmektedir.

Üçkuyu köyü nüfusu ise; 1580 yılında 13, 1894 yılında 11, 1904 yılında 102, 1922 yılında 16 hanede 68 kişi, 1925 yılında 124, 1950 yılında 195, 1970 yılında 134, 1980 yılında 167, 1990’da 84 ve 2014 yılında 17 erkek, 17 kadın, toplam 34 olarak saptanmıştır.

Buraya gelip giden Yörük aşiretleri artık buraya yerleşmek istediklerini Devlet yöneticilerine iletmişler bu başvuruları Hicri 26. C.1316, Miladi 28 Ocak 1889 tarihili ve BOA 1. ŞD 5639 nolu belge ile “Karaman’ın Madenşehri köyüne yarım saat mesafedeki Değle köyünün müstakil bir köy haline getirilmesi hakkında irade” köy haline gelmiştir.

Köy ilk kurulduğunda adı Değle’dir.

Sonradan Üçkuyu ismi verilmiştir. Üçkuyu ismide üç adet kuyunun bulunması nedeniyle verilmiş olmalıdır.

Köy halkının tamamı Yörüklerden oluşmaktadır. Silifke taraflarından geldikleri ve buralarla hala akrabalık bağlarını korudukları bilinmektedir.

Üçkuyu Muhtarı Hüseyin İnce’nin verdiği bilgilere göre köyü kuranlar Boynuinceli ve Keşli aşiretlerindendir.

Köy halkının bir kısmı aslen Erdemli ve Silifke dolaylarında yaygın, oldukça kalabalık olan Boynuinceli aşiretine mensupturlar. Daha önce de bahsettiğimiz gibi Boynuinceliler Mersin, Silifke, Karaman üçgenine yerleşmişlerdir.

Bir kısmı da 1974 Kıbrıs Harekâtı sonrası Kıbrıs’a yerleşmişlerdir. Şimdi sadece İçel’deki Boynuincelilerin yazları çıktığı bir de yaylaları vardır.

Bu ilk yerleştikleri yer olan Yüğlük Dağı civarıdır. Bu dağın etrafındaki, Karagöl, Eğriçayır, Perçin, Sarıtaş, Yedibel, Koncagediği, Oğru gibi yaylalardır.

Bunların hepsine birden Koca Yayla denilmektedir. Bu yayla civardaki en soğuk yayladır.

Karaman’a yerleşenler Boynuinceliler burada birçok köy kurmuşlardır.

Bunlardan bir kaçı, Barutkavran, Selerek, Üçbaş, Yeniköy, Çimenkuyu, Üçbaş, Üçkuyu vs. Ayrıca Karaman da Zenbilli mahallesi ve Urgan mahallesi yerleştikleri yerlerdendir. 

Karaman Üçkuyu Köyü ve buna bağlı Değle   mahallesi yer almaktadır.

Değle’deki kalıntılar Binbir Kilisenin önemli bir grubunu oluşturmaktadır.   Bu bölgede çok sayıda kilise, konut, mezar ve sarnıç yapıları bulunmaktadır.   Yapılar Bizans devri M. S. 4-9. y.y. arasında tarihlendirilmektedir.    

Köyün eski adı “Değle”dir. Tarihi bir Bizans kentidir. Köy eski yerinden az aşağıya şimdiki yerine taşındığından civarda bulunan 3 içme suyu kuyusundan dolayı köye, “Üçkuyu” ismi verilmiştir. 

Değle Ören Yeri, Madenşehirin 4 km. batısında Yassıtepe (Üçkuyu) Köyü bu köyün de 3 km. batısında Değle Mahallesi yer almaktadır. Bu yolda gidilirken yoldan Bizans devrine ait bazı yapıların kalıntıları görülebilmektedir. Köy içerisine çıkan yolun solunda bulunan hafif meyilli tepenin güney yamaçlarında, doğu-batı yönünde teraslar ve sokaklar halinde düzenlenmiş alanda Bizans Devri konut mimarisi ile karşılaşılmaktadır.

Konutlar dini yapılara göre daha basit ve özensiz yapılmışlardır. İki üç odalı olanları vardır. Köye çıkan yolun sağında bulunan tepenin güneyindeki doğal bir terasta 31 numaralı bazilika yer almaktadır. Girişi bir sütunla ayrılan ikiz kemerlidir. Üç bölümlü nartheksi tonoz örtülüdür. Esas mekân her bir dizide dörder yassı sütun ile üç nefe ayrılmıştır. Sağ dizi tamamen yıkılmış, sol dizi ayaktadır. Yuvarlak planlı apsisi ikiz pencerelidir. 

Bu tepenin üzerinde Bizans Devrine ait kaya mezarları, mezar kapakları ile tepenin doğu yamaçlarında piramidal örtülü, kesme taşla inşa edilmiş oda mezarlar bulunmaktadır. Tepeden kuzeye doğru inildiğinde Bizans dönemi öncesine tarihlenen bir sunak bulunmaktadır. Sunak Bizans Devrinde kaya mezarına dönüştürülmüştür. 

Bu büyük kaya bloğunun doğu yüzünde bir kabartma sahne bulunmaktadır. Önde bir adam sol eliyle bir tas tutmakta sağ eliyle tohum saçmaktadır. Arkasında iki hayvanla ve sabanla çift süren bir başka adam bulunmaktadır. Adamlar ve hayvanlar profilden işlenmiştir. Bu tarımın insanlık tarihi için ne kadar önemli olduğunu gösteren önemli bir “Tarım Anıtı” olarak yer alır.

Bu mezarın doğusunda doğuya doğru uzanan 44 numaralı büyük bir manastır grubu yer almaktadır. Köyün içerisine giden yolun kenarında 32 numaralı bazilika bulunmaktadır.

Nartheksi üç bölümlü bazilikanın cephesinde üç kapı ve narteksin iki yanında dışarı taşkın birer oda vardır. Ana mekân iki sıra destek ile üç nefe ayrılmıştır.

Esas nefin ucundaki üç pencereli apsis yarım yuvarlak çıkıntı halinde dışa taşmaktadır. Bu yapının yakınında köyün ortasında büyük bir bina grubu bulunmaktadır.

Bu yapılar bir iç avlu etrafında sıralanan dikdörtgen salonlar, eşit boyutlu odalar, içleri sütunlar ile neflere ayrılmış mekânlardan oluşmaktadır. Bu grubun en ilgi çekici yapısı doğusunda bulunan Yunan haçı planlı, kare kule şeklindeki yapıdır. 

Değle’nin doğusundaki tepenin üzerinde Madenşehir yönüne hakim bir noktada 33 numaralı bazilikanın da içinde bulunduğu değişik binalardan meydana gelen bir kompleks vardır.

Apsisi halen ayakta olan 33 numaralı kilise her dizide dörder sütunlu bir bazilikadır. Ören yerinin en kuzey ucunda kayadan oyulmuş bir mezar odası ile bu bölge yapılarından farklı olarak inşasında tuğla da kullanılmış olan 35 numaralı yapı bulunmaktadır.

Bu yapı ortada kubbesi olan kapalı Yunan Haçı planlı küçük bir kilisedir. Etrafında bir çevre duvarı vardır. Tam kilisenin önünde kayadan oyulmuş koltuk şeklinde iki oturma yeri bulunmaktadır. Bu yapı ile Ören yeri arasında dikdörtgen planlı, iki katlı ve iki bölümlü bir Bizans konutu vardır. 

Ayrıca köyde değişik yerlerde bol miktarda sarnıçlar bulunmaktadır. Bunların yanında büyük küpler ve kalıntılar vardır. Karadağ’ın her yüksek tepesinde kilise kalıntısına rastlanır.

Değle ve Üçkuyu halkı yaz aylarında Krater Çukuru olan halkın Çukur dedikleri bölgeyi yaylak olarak kullanılmaktadır. Arazi yapısı nedeniyle tarım çok az miktarda yapılmaktadır. Halkın temel geçim kaynağı hayvancılıktır.

Fotoğraflar: Mehmet Çetin
Araştırmacı: Osman Ülkümen
Editör: Cuma Ali Kaya

ÜÇKUYU (DEĞLE) KÖYÜ
ÜÇKUYU (DEĞLE) KÖYÜ Eski adı Yassıtepe olan Üçkuyu Köyü, Karaman Merkez'in kuzeyinde ve Merkeze 42 km uzaklıkta olup 1520 metre yükseltidedir.