Foto galeri

Karamandan.com

Karamandan.com

 
 
Tarih : 08 Temmuz 2018  -  Saat : 21:43:39   Görüntülenme: 4467

BÜYÜKKORAŞ KÖYÜ 
Rakımı 1570 metre olan ve Ayrancı’ya 30 km uzaklıkta bulunan köyün doğusunda Pınarkaya, batısında Taşkale, kuzeyinde Yarıkkuyu, güneyinde Mersin ili yer almaktadır. Bir vadinin içinde kurulmuş olan köyün ortasından aynı adı taşıyan bir dere akmaktadır. Köyün güney tarafındaki yamaçlarda ardıç ormanı vardır. Vadi içerisinde de meyve ve sebze yetiştirildiğinden köye yeşil bir görünüm vermektedir.

Tarım ve hayvancılığın en büyük gelir kaynağını oluşturduğu köyde bahçecilik ve halıcılıkta köy halkına önemli katkı sağlar. Özellikle küçükbaş hayvancılığın yapıldığı köyde sulu tarım yanında, kıraç arazilerde hububat ekimi yapılmaktadır.

Koraş köylerinin tarihi Hititlere kadar uzanmaktadır. Türk tarihi ise Karamanoğulları ile birlikte başlamaktadır. Şikari’nin Karamaname’sinde Kureyş isminde beyden söz etmektedir. İşte sonraları Koraş olan köylerin isim aldığı bey budur. Önceleri Eskiil’e bağlı olan Koraş, bir ara kaza olarak ta gösterilmiştir. Daha sonraları Divle ön plana çıkmış ve 1851 yılına kadar Eskiil kazasına bağlı kalmış bu tarihte uzaklığı nedeniyle Ereğli’ye bağlanmıştır. 

1500 yılı ve hemen sonrasında yapılan tahrirlerde kalabalık bir Kureyş zümresinin bu bölgede bulunduğu aşağıda görülmektedir. Fisandon’un (Dereköy) yukarısından, Larende’nin Güney ve Doğusu Kureyşözü adı ile anılmaktadır. Koraş köyleri çevresindeki birkaç köyün daha bu aşiretten olması gerekmektedir. Ayrıca köylülerin anlatımlarıyla iki beyin iki ayrı yere kondukları söylemini doğrular niteliktedir. Aşağıdaki belgelere bakılırsa birisi Melikşah, biriside Mürafık’tır. 

Eskiil Kazası’nda1522 yılında en kalabalık cemaatler, 262 nefere sahip Kureyş Mürafık, 190 nefere sahip Kureyş Melikşah’tır. Bu cemaat, 1500 yılında Davanda ve Döklek (?) köylerinde bulunmaktadırlar. Davanda köyündeki nefer sayısı, 149’dur. Döklek (?) köyünde nefer sayısı, 17’dir. Bunun dışındaki nüfus sipahiyan-ı mütekaid, hass-ı raiyet ve sipahizadegan-ı evlâd-ı Mesud’dur. 1522 yılında ise böyle bir ayırım yapılmamıştır. BOA, TD 32, s. 15–18; BOA, TD 1061, s. 69–70; 387 Numaralı Muhasebe Defteri,  s. 235.  

Şikâri, Kureyş Dağı’nda olan Kureyş Beyleri’nden bahsetmektedir. Bu beyler muhtemelen Kureyş Mürafık ile Kureyş Melikşah isimli kişilerdir. Şikâri, Karamannâme, s. 239. Eskiil kazasında vergiden muaf özellikler gösteren pek çok cemaat vardır. Dervişan-ı Çiman, Urban, Kureyş Melikşah, Kureyş Mürafık, Hüseyin Şeyhlü, Veledlü, Yuva-i Kuştimur ve Türkmenan gibi bazı cemaat mensuplarının tamamı ya da bir kısmı için neden raiyyet statüsü verilmediği ve neden vergi alınmadıkları yazılmamıştır. Bkz. BOA, TD 31, s. 1, 1b, 3, 4, 7–9, 15–18; BOA, TD 1061, s. 56, 69–72, 74–78.

Meselâ, Eskiil kazasında Kureyş Mürafık Cemaati için “Düden ve Dağluc Ağaç ve Bilviran dahi yaylakları olduğuna İbrahim Bey’den şer ile sabit olmuştur diyü mektubları var” denilmesi söz konusu cemaatin yaylakları için Osmanlı Devleti’nde geçerli olan uygulamanın Karamanoğulları döneminde de aynı olduğunu göstermektedir. BOA, TD 32, s. 15–18; BOA, TD 1061, s. 69–70; 387 Numaralı Muhasebe Defteri, s. 235.

Dündarlu cemaatinin bir diğer adı 1500 yılında Sıddık-ı Siyah, 1522 yılında ise Kara Sıddıklı diye yazılmıştır.  Bu cemaat, buraya, Tarsus – Adana çevresinden gelmiştir. Dündarlu Cemaati, 1591 yılında Bayburd-Kureyş Özü kazasına; 1642 yılında ise Kureyş (Koraş) kazasına bağlanmıştır. Kureyş Özü Kazası 1642 yılında Kureyş Kazası olmuşsa da sonraları Koraş olarak yazılmıştır. Söz konusu tarihlerde fazla nüfuslarından dolayı, çok sayıda yerleşim yerinde meskûndurlar. Bunun yanı sıra pek çok yerde perakende olarak da görülmüşlerdir.  Koraş adı 1640 yılındaki belgede kaza olarak görülmektedir.

Aynı belgede adı geçenler ise; Andıkara, Güzeller, Berendi, Çavundur, Koçak, Kozludere, Geleri, Divle, Dökenek, Çukurviran, Karaköy, Araplar ve Çatakkışla’dır. Koraş’ın yerinin hangisi veya neresi olduğu belli değildir. 

Koraş-ı Kebir Karyesi olarak belirtilen Büyük Koraş Köyünde,1840 yılı 16065 numaralı temettuat defterine göre vergi veren 75 hane bulunmakta ve en başta Halimzade Hacı Halil Ağa, Hatip olarak belirtilmekte 4. Hanede ise yine Halimzade Hüseyin Ağanın Oğlu Hasan, çiftçi olarak yer almaktadır. Bu defterde köylülere ait lakaplar ise şunlardır: Karataşlı, İlvanlızade, Sorkunlu, Eleğisli, Ereğlili, Kırış, Köse, Molla, Gedik, Ayyaş, Şişman, Yılan, Şamuroğlu, Başçavuş, Dedeoğlu, Solak, Soytarı, Ferşet, Kadı Fakıoğlu, Yangözoğlu, Kurt, Emlik, İbili, Eniş, Sarı, Kara ve İnce’dir.  1873 Konya Salnamesinde 77 hanede 279 nüfus yaşadığı saptanmıştır.

1870 yılında Binbaşı Ahmet Efendinin Konya Vilayeti salnamesi için hazırladığı haritada Büyükkoraş ve Küçükkoraş isimleri Kureş şeklinde, daha eski arşiv vesikalarında ise Kureyş şeklinde görülmektedir. Kureş ve Kureyş kelimelerinin sonradan değişikliğe uğrayarak “Koraş” şekline dönüştüğü söylenir. Köylüler ise Koraş adında iki kardeşin gelerek bu bölgeye yerleştiğini, küçüğünün Küçükkoraş, büyüğünün ise Büyükkoraş’a yerleşerek adlarını verdiklerini söylemektedirler. 

Anadolu’da Kureyş adlı Türk kavminin olduğu bilinmektedir. Günümüzde kurulu olan Küçükkoraş köyünün batısında bir ören yeri mevcut olup daha önceleri bir müddet buralarda yerleştikten sonra şimdiki köyün bulunduğu yere yerleşildiği anlaşılmaktadır. Önceleri Kayaönü ve Melikli köyleriyle birlikte bir muhtar tarafından yönetilirken sonraları ayrı muhtarlık haline gelmiştirler.

Fotoğraflar: Mehmet Çetin
Araştırmacı: Osman Ülkümen
Editör: Cuma Ali Kaya

BÜYÜKKORAŞ KÖYÜ 
BÜYÜKKORAŞ KÖYÜ  Rakımı 1570 metre olan ve Ayrancı’ya 30 km uzaklıkta bulunan köyün doğusunda Pınarkaya, batısında Taşkale, kuzeyinde Yarıkkuyu, güneyinde Mersin ili yer almaktadır.