Yörüğün Dili | Karamandan.com - | Karaman Haber

Yörüğün Dili | Karamandan.com - | Karaman Haber

18 Temmuz 2019 Perşembe
Yörüğün Dili

“Yörüğün dilinden; Yörüğün nefesinin sesinin güzelliğini ve tadını bilenler anlar.” 
Şerafettin GÜÇ

7 senedir düzenli olarak her yıl düzenlenen “Karaman İhsaniye Yörük Şenlikleri” 07. 07. 2019 Pazar günü Bel Kaya Pınarı bölgesinde coşkuyla kutlandı.

Bu sene Yörük çadırlarının düzenlemesi geçen senelere nazaran daha düzenli ve katılım fazlalığı dikkatimi çekti. Pınarın hemen üst tarafında ki esnaf çadırları ise tarihe tanıktık edercesine canlılık içinde idi.

Öz Türkçe deyimle esnaflar “Trampa” işine daha çok rağbet ettiler. Bu ticaretin tarihi geçmişi yıllardır bu ve bunun gibi Yörük şenliklerinde ola gelen bir uygulama. Alanında satanında yüzü gülüyordu. Memnundular.

Başka bir köşe dikkatimi çeken “müstamel” ticareti yapılması. Yıllardır yapıla gelen bir ticaret hala Yörük kültüründe varlığını sürdürüyor. Onlarda kendi aralarında el sıkışıyorlar. Her iki tarafta “Hayrını Gör” diyerek ayrılıyorlar. 

Yörük çadırlarının hemen hemen hepsinin yanında yayık ayranları kurulmuştu. Saf temiz bir şekilde ziyaretçilerine ikramda bulundular. Hoş sohbet, eski anılar, bir yıldır görüşmeyenler bu şenlik bahanesi ile kucaklaşıyorlardı. Alavere ve borç emanetleri senetsiz sepetsiz sahiplerini buluyordu. Yörüğün sözü sözdür. Ne denirse, nasıl söz verildiyse anında ve gününde yapılır bu kültürde. 

Bir başka dikkatimi çeken Yörük kültürünün içinde ki geleneklerimizden biride “Okuntu” dağıtımı idi. Güz döneminde, yayla dönüşü gerçekleştirilecek düğünlerinin davetiyeleri özenle hazırlanmış “çıkılar” içinde sunulması görülmeye değerdi. Tüm kalbi duygularla içten söylenen “Rabbim bir yastıkta kocatsın” duaları. İnsanın inan gözleri yaşarıyor bu samimi sesleri duyduğunda. Yörüğün dilinden; Yörüğün nefesinin sesinin güzelliğini ve tadını bilenler anlar. 

Yörük çocukları kendi oyununu kendi kurar. Oyuncağını kendi seçer ve yapar. Bu dün de böyle idi, bugün de böyle. İş de bunun için çok severim Yörük çocuklarını, yaratıcılık zekâsı bu çocuklarımızda. Saf ve temiz. 

Siper yok üstüne yağmurlar yağar 
Alır helkesini malını sağar 
Sütü yoğurt yapar yayığın yayar
Besler yavruların Yörük Kadını

Yaz gelir malıyla yaylaya çıkar 
Hayatı çileli dişini sıkar 
Tencere boş kalsa hükümet yıkar 
Öyle vefalıdır Yörük Kadını

Ben Nadir'im Yörük Ana doğurdu 
Bazen kuru ekmek verdi bazen yoğurdu 
Tehlikeye girerse öz anayurdu 
Erkekten ileri koşar Yörük Kadını

Örtü var başında eksiktir tacı
Yırtık ayağında naylon pabucu
Zarara varacak koyunun ucu
Koşarak çevirir Yörük Kadını

Bir pınar başına kurar kazanı
Kül le yıkar bulamazsa ozonu
O da istemezdi böyle düzeni
Öyle sabırlıdır Yörük Kadını

Nadir Altun
Köselerli köyü Mut/Mersin

Selçukluların organize ettiği büyük göçlerle Anadolu’ya gelen ve göçebe hayvancılığa elverişli bölgelere yerleştirilen Yörükler; yeni doğan bebeğe ad verilmesi gibi bu yeni yaylak ve kışlaklarına, hatta devletçe yeniden oluşturulan obalarına yeni ad vermişlerdir. 

Devlet karışıklık olmasın, her grup bir özelliğine göre bilinsin diye Türk göçebelerini; şive, görünüş, yaşantı, gelenek hatta koyunu, keçisi, kilimi ve çadırındaki farklılığa göre Avşar, Türkmen diye ayırmış, bu ikisine tam benzemeyen obalara da Yörük adını vermiştir. 
Yeni bir ad verme nedeni; tarihle bağını keserek, onlara devlet kurma, başkaldırma çağrışımı yaptıracak, geçmişten bir iz taşımaması amaçlanmıştır.

Yıllardır değişmeyen şiveler kendi aralarında bozulmayan ses tonları ile karışıp gidiyordu bu Karaman İhsaniye Yörükleri içerisinde. Dakikalarca dinledim onların konuşmasını zevke. 

ADI BATASICA; Ölesice anlamında ilenç, beddua 
AŞENE; Mutfak 
AVAR; Sebzelerin ekildiği yer 
BÖĞENEK; Önü kapalı su 
CIVDIRMAK; Şımarık bir tavır sergilemek / kafayı oynatmak
ÇOMÇA / ÇÖMÇE; Kepçe (özellikle ağaçtan yapılmış) 
GAYRAK; Taşlı, verimsiz, yamaç yer 
HORANTA – FORANTA; Aile, aile çevresi 
KESTEK BOYLU; Etine dolgun kısa boylu; tıknaz 
PEŞKİR; Havlu 
SİYDİRMEK; Ayakta çiş yapmak
YAHI ELLERE KALASIN; Aşk olsun! 

Sağlık huzur mutluluk bereket içinde bir sonraki Karaman Yelli Bel Yörük şenliğinde buluşmak üzere buradan ayrıldım. Güz dönemine kadar Toros Dağları Taşeli ve Taşlık Kilikya Bölgesindeki Yaylalarımızda bir başka Yörük Şenliğine buluşmak üzere sevgi saygılar.  

Şerafettin GÜÇ  
Karamanoğulları Tarihi Araştırmacısı Yazar  

Düzenleme : 08 Temmuz 2019 19:40 Okunma : 1539
Foto galeri