“Toroslardan Aşağı” Daki Ermenek | Karamandan.com - Karaman Haber

 “Toroslardan Aşağı” Daki Ermenek | Karamandan.com - Karaman Haber

01 Nisan 2020 Çarşamba
 “Toroslardan Aşağı” Daki Ermenek

Cahit Beğenç, 1945 yılında yazmış olduğu  ‘Toroslardan Aşağı’ adlı kitabında “Gel bakalım Ermenek, taş-ağırı memleketi!”[1] diyerek Ermenek’i anlatmaya başlar. Ve devam eder: “Ermenek sözünün ‘Ermeni’ ile hiçbir alakası yok.”[2] der.

Daha sonraki sayfalarda “Ermenek, Ermenek… Fakat Ermeni tarafı yok: Germanicopolis adı dilde budana çotana* bu hale geldi. Ermenek, Etiler zamanında gene vardı.

İsa doğalı 35 yıl olmuştu; Selefkiler hanedanından bir prens Roma Kralı Caligula’ya yaranmak için kasabaya Germanicopolis, yani ‘Germanicus’un şehri’ adını verdi.

Roma Kralı Caius Germanicus, askerleri edeceği zaman hep ‘caligula’ denen bir çeşit ayakkabı giyer, öyle teftiş ederdi. Caligula** adı oradan çıkıyor: Pabuç!

Yaranmak için dedim, Galigula korkulacak bir kraldı çünkü. Atina konsül rütbesi verdiğini her tarih kitabı yazar. ‘Lanet olsun böyle krala, desinler zararı yok, fakat benden korksunlar.’; ‘Roma’nın insanları teker teker kesmekle bitmiyor, hepsinin birden bir tek başı olmalı da bir kılıçta uçuruvermeliyim.’ dediğini her kitap almaz.”[3] der.

“Ermenek’te Karamanoğullarından kalma cami, medrese gibi yerlerle köprüler, kaleler var. Ermeneklilerin ‘Şahinlik’ dedikleri kayadan duvarın yüzünde uzun bir duvar örülmüş, kale duvarı Evliya Çelebi zamanında hapishane olarak kullanılıyormuş.”[4]

Evliya Çelebi’nin dilinden Ermenek Kalesi ve hapishane olarak kullanıldığına dair bilgiler ise şöyledir;

 “Kalesi göklere çıkmış bir kırmızı dağın ortasında Rabbânî kudret ve Tanrı'nm hikmeti ibretlik bir kaledir. Ve 32 yılda 18 padişahlık yerde, denizde ve karada benzerini görmedim.  Kudret eliyle yapılmış bir kaledir, asla duvardan ve burçlardan bir eser yoktur. Beş köşe veya dört köşe demekten uzak tuhaf bir kaledir.

Çepçevre hendek ve kuleler kaydından uzak bir Demavend Dağı gibi eşsiz kaledir. Ancak doğuya bakan bir küçük kapısı var, ona da 140 basamak ağaç merdivenle çıkılır.

Bir yanı ağaç korkuluktur ki Allah saklasın insan aşağı baksa başı döner. Anlatılmayacak derecede tuhaf bir mağaradır. Semaya doğru uzanmış bir yalçın kırmızı parlak duvar gibi kayadır.

İnsan tırnağı ilişip kuşlar mekân tutup konacak yeri yoktur, öyle parlak ve cilâlı kayadır. Zeminden iki yüksek minare boyu yüksekte oyulmuştur. Ve üç mızrak boyu yüksek oyulmuştur. 500 adım boyunda ve bin adım içerisi Bîsütun Dağı gibi oyuktur. İçi aydınlıktır, zira ağzı doğuya dönüktür. Ve içi sanki bir sahradır. Bu mağaranın üstü göklere uzanmış kayalardır. Daha üstü yeşillik geniş bir alandır. Bunu Ermen kralları İslâm askeri korkusundan sığmak edinmişler. Hâlâ demir kapısı eski zamandan beri bir küçük kapıdır. Bu mağaranın içinde 40-50 kadar kârgir bina evler vardır.

Bazısının pencereleri ve şahnişinleri doğu ve kıble tarafına, aşağı şehre, dağ ve taşlara nazır evlerdir. Bazı evler tahta örtülüdür.

Bazısı açıktır, zira yağmur isabet etmez. İçinde bir camii var, minare mümkün değildir.

Bu evlerden Tanrı hakkı için insan aşağı şehre baksa gözü kamaşıp midesi bulanır. Hikmet bu ki içinde yine kayalardan abıhayat sular çıkıp aşağı akar.

Kısacası övgüsünde dil aciz, benzersiz bir kaledir. Ancak ne top, ne tüfenk ve cebehanesi, hiçbiri yoktur. Sultan İbrahim bir kadını orada hapsetmiş. Ondan başka insan yoktur. Bütün halkı aşağı varoşta otururlar. Gece gündüz kapısı kapalıdır.”[5]

 

(*Çotana/k: üzerinde birçok fındık bulunan dal.)

(**Caligula: aslında takma bir isimdir ve minik çizme anlamına gelmektedir).[6]

ERMENEK’İN FAHRİ HEMŞEHRİSİ CAHİT BEĞENÇ

Yazar

[1910-1994]

Yazar 1910yılında İncirköy / Fethiye / Muğla ‘da doğdu.  İlköğrenimini Fethiye’de, orta ve lise öğrenimini İzmir’de, yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih  Coğrafya Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünde tamamladı. Gazeteciliğinin yanı sıra araştırmalarıyla da tanındı. Gezdiği birçok yörenin folklorunu araştırdı. Bu araştırmaları ve gezi notlarını kitaplaştırdığı gibi roman ve öykülerinde de bu birikiminden yararlandı ve halk dilini edebiyata başarıyla geçirdi.

Bizim Köy romanında ormancılıkla geçinen örnek bir köyü anlattı. Sedef Kız adlı öykü kitabıyla 1943 yılında Türk Dil Kurumunun ilk ödülünü aldı. Çok sayıda yazısı çeşitli gazete ve dergilerde yayımlandı.

1965-72 yılları arasında Ankara’da Önasya dergisinde, Amerika’daki Ermenilerin Hezeyanı, Türk Karasularında Yunan Korsanları, Haçlılar Kudüs’ü Zaptetti, Milliyetcilik konu başlıklı makaleleri çıktı. Basın şeref kartı sahibiydi.

Beğenç, Fethiye/Muğla’da 20 Aralık 1994 yılında geçirdiği bir kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.

Eserleri:

Araştırma-İnceleme:  Diyarbakır ve Roman (1949), Kayseri (1950), Söğüt (1952), Anadolu Mitolojisi (1967), Köy-Şehir Münasebetleri (1969), Sarı Çamın Hikâyesi (1987).

Gezi: Yolüstü (1944), Toroslardan Aşağı (1945).

Roman: Bizim Köy (1948) Koca Küp (1969).

Öykü: Sedef Kız (1943), Deli Dere (1948), Sarı Çamın Hikâyesi (1986).

Deneme: Denemelerim (1994).

Çeviri: Ekmekçi Kadın (1965), Hayat Hakkında Düşünceler (A. Carrel’den, 1988).

Hakkında: Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Ü.Ş. Dirlik / Yitirdiklerimiz: Cahit Beğenç (Türk Dili, Ağustos 1995), A. Yazar / Cahit Beğenç Ölümünün Dördüncü Yılında Mezarı Başında Anıldı (Yeni Defne, Ocak 1999) - Cahit Beğenç’i Anarken (Türk Edebiyatı, Ocak 2000), TBE Asiklopedisi (c.1, 2001).”[7]

Ulus Gazetesi Muhabiri Cahit BEĞENÇ, 1940’lı yıllarda Toroslar’da yaptığı gezi notlarını yazdığı ‘Toroslardan Aşağı’ adlı kitabında henüz Ermenek hakkında hiçbir kitap yazılmamışken Ermenek’in tanıtımına geniş bir şekilde ilk defa yer veren bir yazardır.  Cahit BEĞENÇ, bu özelliğiyle Ermenek’in fahri hemşehriliğini hak etmiş bir yazardır. Ne var ki; BEĞENÇ hayatta olmadığından bu hak etmişliği bilmeyecek, okumayacaktır.  Onun içindir ki; ben de yakında yayınlanacak olan ‘Taşeli’nde İz Bırakanlar’ adlı kitabımda ‘Fahri Hemşehrimiz’ olarak yer verme gereğini hissettim.

DEVAM EDECEK

Durmuş Ali ÖZBEK
durmusaliozbek@hotmail.com

 


[1] BEĞENÇ Cahit, Toroslardan Aşağı, Ankara, 1945, s.58

[2] A.g.e., s.58

[3] A.g.e., s.64

[4] A.g.e., s.66

[5] Evliye Çelebi Seyehatnamesi, Cilt IX, I.Kitap, s,329,330

[6] https://eksisozluk.com/caligula- -84224, Erişim Tarihi: 20.02.2020

[7] Türk Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Ansiklopedisi, 2. Cilt, Hasan Latif SARIYÜCE, Nar yayınları, 2012

https://www.biyografya.com/biyografi/695, Erişim Tarihi: 20.02.2020

https://tr.wikipedia.org/wiki/Cahit_Be%C4%9Fen%C3%A7, Erişim Tarihi: 20.02.2020

http://www.kimdirhayatieserleri.com/cahit-begenc-kimdir-hayati-ve-eserleri-hakkinda-bilgi.html, Erişim Tarihi: 20.02.2020

Düzenleme : 26 Şubat 2020 10:34 Okunma : 741
Foto galeri