Karaman’a Adını Verenler | Karamandan.com - | Karaman Haber

Karaman’a Adını Verenler | Karamandan.com - | Karaman Haber

12 Aralık 2019 Perşembe
Karaman’a Adını Verenler

1276 Yılında Konya Selçuklu Tahtını Ele Geçirip 40 Gün Hükmeden Bey ve Bu Beyden Kaçıp Mevlana’ya Sığınınca Beyşehir’de Saklanması Öğütlenen Selçuklu Sultanı Kim? 

Ünlü Tarihçi ve şair Şikari’nin aynı adlı eserinden Karamanoğullarının Ermenek’i fethini, kuruluşunu, Silifke’yi, Antalya’yı ve Konya’yı ele geçirdikten sonra Mehmet Beyin Meşhur fermanını Konya sarayında okuyuşunu ilgiyle okuyacaksınız.

“Ravi (rivayet eden kişi) der ki Firdevsi’nin Şehnamesini Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubat görerek Selçuk hanedanı için Dehhani adlı şaire “Şehname-i Firdevsi tarzında 20.000 beyitlik bir Şehname yazdırmış.”

“Karamanoğullarından (756/1356) da Konya’ da tahta geçip 38 sene saltanat sürdükten sonra

(794/1392) senesinde vefat eden Alâeddin Şah ki bizim tarihlerde (Ali Bey) diye yazılmıştır. Şair (Dehhani)’ye Karamanlılar hakkında bir ‘Şehname’ yazmasını emretmiştir. Farsça olarak 600 beyit yazdıktan sonra vefat etmekle Yaricani adındaki şaire ikmal ettirmiştir.

İşte bu Karaman tarihi Şikari tarafından Yaricani’nin manzum şehnamesinden tercüme suretiyle meydana gelmiştir.”

Selçuklu tahtındaki Kılıç Arslan 20 yıl dahi Konya’ da Şah oldu. Ravi der ki

meğer o zamanda Gökes ve İskenderun ve Payas ve Antalya cümle Frenk elinde idi.

 O asırda 60.000 Frenk Konya şehrine gelince yağma edip Kılıç Arslan

 Larende’de bulunup oğlu Keykubad asker cem edip erişemeyip oğlu Keyhüsrev düşmanı kırdı. Oğlu Keykubat Trabzon’u aldı ve Teke Paşa’yı Antalya taraflarına Beğ eyledi. 

Orta Asya’daki Türk yurdundan Şirvan Vilayetinden Azerbaycan yolu ile gelen Karamanilerin soy ağacı: Oğuz neslinden Şirvan Han,  Kalhan, Alp Arslan, İbrahim Han, Sadeddin Beğ Nurettin Sofi Beğ, Karaman Beğdir. Karamaniler Anadolu’ya gelince Yazın Sivas, Kayseri’ye kışın ise diyar-i Aceme giderlerdi.

Sadeddin Beğ ölünce yerine Nureddin Sofi Beğ oldu. Herakl Beği Kosun’u yendiler.      Kosun Müslüman oldu. Nurettin Sofi Selçuklu Sultanına: ‘Han oğlu hanım Kalhan oğluyum. Vilayetimizi düşman talan eyledi. Cümle kabilemi alıp Rum’a çıktım. Sair kulların gibi ben dahi kulunum. Ricam oldur ki saye-i himmetinde hoş geçem’ Bunun üzerine Selçuklu sultanı onu Konya’ya davet eder. Nureddin Beğ’e Selçuklu Sultanı Tabl ve alem verip kılıç kuşattı. Bundan sonra Kayseri ve Sivas’a takriben 1224’de döndüler.

Aradan yıllar geçti.1.Alâeddin Keykubat Taşlık Kilikya havalisinin fethi için gönderdiği Çeşnigâr Emir Mübazereddin Çavlı Taşeli’nin birçok bölümünü fetih etmiş, Kilikya yöresinin fethi henüz tamamlanmamıştı

Râvi der ki; Ermenek kâfirlerinden şikâyetçi geldi. Selçuklu Sultanı, Nureddin Beğ’ e gönderdiği mektupta ‘Ey Nurettin askerin cem edip Ermenek üstüne varıp cenk idesin.

 Hüda fırsat verip bu kal’ayı fethedesin. Zira Müslümanlara ziyade cefa eylemişler, diyarları senin mülkün ola’ demiş, cümle hemen Oğuz ve Türkmen beğlerini cem edip Konya’ya gelip Selçuklu Sultanıyla buluştular (1.Alâeddin Keykubad). Ondan kalkıp Aladağ yüzünden Ermenek’e yakın geldiler. Milli lisanları Türkçe olan Karamanoğlu Beyliği (1228) yılı Ermenek civarındaki Kamış, Balkusan ve çevresine yerleştirildi.

Ermenek kalesini almak için üç yerden bin adam pusuda kodular. Menteşe’yi üç yüz er ile kal’aya gönderdiler. Nureddin yap, yap varmağa başladı Menteşe seherin kal’aya geldi. Kâfir askeri onu görüp safi demire gark olup bin atlı yüz kâfir taşra çıkıp Menteşe sinip kaçtı gibi gösterdi. Kâfir kovarak kaleden ayrıldı. Turgut ve Bayburt Beğler bu yandan yürüdü. Eşref ve Mirza ve Hacı Bahadır pusudan çıkıp kal’a canibinden aldılar. Kosun ve İmameddin dahi bir canipten yürüdüler. Nurettin Beğ (Nure Sofi) Tabl ve nekkare dövüp yürüdü. Kâfir onu görüp döndü. Kaçan gördü ki dört yanını bağlamışlar. Kâfiri öyle kırdılar ki bir tane kaçıp kurtulmağa mecal olmadı. Elhasıl kal’ayı zar zor ile fetih eylediler (1229). İçeri girip çok hazine buldular etrafının cümlesini zapt eylediler.

Karaman Bey Silifke’yi almak için yürüdü “(Karaman der ki) “Ey beyler kaçmak erlik değildir. Cümle şehit olmak gerektir, ta ki kıyamete değin namımız erlikte söylene” yedi gün gece ve gündüz cenk oldu. Toz dünyayı bürüdü kara seçilmez oldu, gittikçe cenk ziyade oldu. Kırk pehlivan ile Karaman Hz Hamza gibi nara urup kâfiri bölük bölük böldüler İslam askerinin yarısı kalmadı 9. Gün mucizat-ı Muhammed erişip kâfir sınıp kaçtı; Karaman gayret edip kaleye karşı kondular. Silifke kalesini verdiler, Silifke böylece fetholundu.

Karaman kendisi Ertana ile  Engürü (Ankara)  üstüne  yürüdü.  Hisarı zor ile zapt eyledi. Kiliseleri yıkıp cami eyledi. Müslümanları hisara koydu, Engürü’yü mamur eyledi.

Öte yandan Karaman; Ermenek’e gelip sefaya başladı.  Karaman fırsat gözetti; Karaman av bahanesiyle Ermenek’ten sürüp Larende’ye geldi; ona mensup olanları da kırıp şehri zapt eyledi Larende yerine kendi adı yani beyliğin adı verildi. Larende böylece Karaman oldu.

Ravi der ki:  Antalya ol zamanda kafir elinde idi. Müslüman elinden alınmıştı, Karaman Bey Antalya’yı almak için Manavgat diyarına geldi, andan göçüp menzil menzil Gölhisar önüne kondu.10.000 dilaverle Turgut, Bayburt ve Hamit yürüdü Kayseri beyi Ertana yürüdü 6.000 dilaver Sivas askeri ile Hacı Bahaeddin  ve Menteşe yürüdü  kafirin cümlesi  kılıçtan geçirip  Antalya kalesini zapt eylediler. Karaman Bey Teke Paşa’ya Antalya’yı verdiler. Harp usullerini öğrensin diye Karaman 10 yaşındaki oğlu Mehmet Beyi dahi yanında idi.

Daha sonra Karaman Beylere destur verip Gölhisar önünde iyş ü işrete başladı.  Dizdar Selçuklu veziri gördü Karaman oturmuştu. Dizdar zehri bir bardağa koyup içmesi için Karaman’a sundu. Alıp ecel canın içti. Aydın Bey, Kaya Bey, Menteşe Bey ve oğlu Mehmet Bey yanında idi. İçtiği gibi ciğerin pare pare eyledi. Karaman kıssayı hemen bildi, ah eyledi. Hemen hançer çekip Dizdarı tuttu. Hey mel’un kıydın bana, deyip hançer ile şöyle vurdu ki bir yüzünden bir yüzüne çıktı. Beğler feryat eylediler. 

Karaman gözün açıp der ki “ Ey beğlerim gayret edip oğlumu  düşman eline  vermiyesiz  ve ey oğlum sen dahi cehd  edip  kanımı Sultan’a (Selçuklu sultanı) koymayasın dedikten sonra can-ı azizin Hakka teslim eyledi.

Karaman’ı tabuta koyup Ermenek’e getirip defin eylediler. Öte taraftan: Selçuklu Sultanı cümle Karaman mülkünü Hoten namında bir kimseye virdi.

Ardından Ermenek’e Hoten oğluna feryatçı irişti. Ne durursun âlem Karaman oğlunun başına birikti dediler. Hemen Hoten oğlu asker çekip Mut’a erişti. Mehmet Beye haber oldu, karşı çıkıp vuruştular. Hoten oğlu sinip Ermenek’e kaçtı Mehmet Bey tüm yolları bağladı. Hoten oğlu geçemeyip kaldı. Bulgar askerine muştucu gelip,  Mahmut Bey, Aydın Bey, Hamit Bey, Kaya Bey, Eşref Bey, Aris hâkim gelip Mehmet Beyi gördüler ki yiğit olmuş,  menendi yok kahraman. 

Cümle kırk altı bin er cem oldu. Safadan başları asumana erişti. Divan eyleyip 280 pehlivan Karaman oğlunun yanında cem oldu Mehmet Bey Sultandan intikam alıp Karaman’ın ruhunu şad eylemek gerektir dedi. Bunlar der ki, canbaş yoluna olsun sen buyur biz tutalım.

Öte yandan Hoten oğlu desti malin boğazına takıp gelip Mehmet Bey nazarında  yer öptü  (ey şah hasmın ben değilim  II. Alâeddin’dir. Ben sana iyilik eyledim mertlik odur ki sen dahi iyilik eyleyesin dedi. Beyler dediler ki iyilik eyle Hoten oğlu der ki ( lütfedip yol ver ki geçip gidelim Mehmet Bey der ki hani atamın hazinesi?  Hoten oğlu ne kadar cephane ve hazine aldı ise teslim eyledi. 

Mehmet Bey asker çekip Larende’ye geldi emir Musa hakim idi. Alaeddin’e mensup olanları alıp Konya’ya kaçtı Karaman oğlunu,  kapıcı başı Gökez bin ve göçeri bin yiğit ile istikbal edip şehre götürdüler gelip Karaman sarayların mamur edip kendi dahi güzel saraylar yaptı ondan sonra bir mübarek gün tahta geçirdiler dua ve sena ile kurulan bargâhın bir ucu Karadağ’da bir ucu şehirde idi. Mehmet bey, için bir bargâhı ser-bülent kurdular 400 pehlivan pulat üzere geçip oturdu kırk müftü, şeyh Hoten oğlunu getirdiler Konya’ya Sultana gönderilmek üzere mufassal mektup yazdılar Mehmet Bey der ki ey Hoten oğlu var gördüğün gibi Sultana haber ver!

Ardından Hoten oğlu Konya sarayında kapıda peyda oldu. Hoten oğlu içeri girip Mehmet Beyin mektubunu sundu Süleyman paşa açıp okudu. Demiş: “Sultan! Karaman yolunda, can baş oynatırken niçin kıydın, Allahtan korkmadın; Karaman bir padişah oğlu idi. Senin kulun değildi, sana rıza kulu idi. İmdi hazır baş ol, vasiyetin yerine getirip, senden babamın kanını alacağım. Vefadarlığa ivaz ne makule ederler sana bildireceğim inşallah; Ey Alâeddin sen Keykubat bin Keyhusrev bin Kılıç Arslan bin Ertuğrul bin Al-i Selçuk isen ben dahi Mehmet han bin Karaman bin Nureddin bin Sadeddin bin İbrahim  bin Alp Arslan bin Gelencam bin Şirvan bin Oğuz hanım, han oğlu hanım. Benim aslım olan Şirvan kuhü’l-bürzden gelmiş idi. Cümle Moğol, Kürt ve Türkmen benimledir. Varırım vak tine hazır olasın” demiş.

Ravi der ki; cenk içinde Karaman oğlu, çağırdı ki “ey Alaeddin bu Müslümanları birbirine nice kırdırırız, gel seninle devlet sınayalım. Ben helak olsam devlet senin ola, yahut sen ölesin taht benim ola” cümle ekabir ve Ayan Karaman oğlunun sözünü makul gördüler ve dediler ki “Çok Müslüman telef oldu, ikiniz de Müslümansınız, cenk eyleyin, devlet, taç ya  senin olsun veya onun “ Sultan atın sürüp, Şah-ı  Moğol’a beraber irişti. İki Sultan ellerinde altın gürz ve altın siper alıp, canına, başına kast eylediler. Birbirine on yedi kere hamle edip, akıbet Sultanın atı yıkılıp kendisi yere düştü, iki asker birbirine kavuşup üç gün cenk-ü kıtal eylediler ki ta devr-i Rüstem’den beri böyle bir savaş olmamıştı.

Sonunda Sultan askeri kırılıp Konya canibine dönüp kaçtılar. Sultan rüzgarı na-muvafık talihini  na-müsait görüp kaçarak Konya’ya geldi.  Ayağının birisine yara irişmiş idi. Ağlayarak Mevlana’nın dergâhına geldi, içeri girip, yer öpüp, talihinden ağladı, dedi ki “Ey kutb-u zaman, dua eyle, düşman galip ve şansımız kötüdür. Moğol Taifesi dünyayı harap edecektir.

Ravi der ki; Mevlana “iş takdirindir. Bu bapta evliya ve enbiya azizdir.  Kendini bir yere gizle, saklan, Beyşehir’ine doğru gitmek hayırlıdır” dedi.

Ravi der ki; Sultan, Süleyman Paşa ve Yakup Paşa ve oğlu Kıvamüddin, Beyşehir dağlarında bir mağarada üç ay sakin oldular. Karaman oğlu altmış bin Huncu dilaverle gelip, Konya kalesini kuşatıp oturdular.

Ravi der ki: Karaman oğlu Mehmet Bey cümle vilayetlerini kendi beylerine tevzi edip, ibadete başladı. Selçuklu devleti Sultanı Alaeddin de Beyşehir’e kaçtı. Böylece Mehmet Bey Konya’yı ele geçirdi. Yıl 1276. karaman oğlu Mehmet Bey gördü ki Selçuklularda devlet dili Farsça ilim dili Arapçadır Türk halkı ise Türkçe dili ile konuşan Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak için karaman  oğlu Mehmet Bey Konya sarayında şu ünlü fermanını yayınlamıştır:

“Bu günden sonra divanda, dergâhta bargâhta, meydanda ve mecliste Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır.  Defterler dahi Türkçe yazılacaktır”  Karamanoğlu Mehmet Bey 13 mayıs 1277” 

Karaman oğlu Mehmet Beyin sahip olduğu bölgeler Engürü (Ankara) Tarsus, Ermenek, Mut, Silifke, Beyşehir, Niğde, Ilgın, Aksaray, burdur  (Karamanlı İlçesi) Develihisar, Kütahya, Ege sahil diyarı Aydın, Feke, Abatistanos, Antalya, Balat, Çine Ankara, Karadeniz sahili, Sıvas, Maraş, Kayseri, Larende.

Mehmet beyi takip eden Moğollar, Mehmet Beyin arkasından İçel’de ( Taşeli) kuvvetler gönderdi. Mehmet Beyi adım adım takibe başladılar. Kurbağa hisarında Mehmet Bey ile iki kardeşi Tanu ve Zekeriya ile bir amcazadesi şehit oldular. (Karaman oğulları tarihi sayfa.  116-117 Tahsin Ünal ve Anadolu Selçuklu tarihi sayfa 40 F. N. UZLUK)

Karamanoğulları Ermenek ve Taşeli bölgesini fethedince hilafet merkezi bulunan Bağdat kadısına şöyle bildirir. ’Biz Ermenek ve çevresini kılıcımızla aldık kılıç hakkı için buralar bizimdir Bizim toprağımızdır bir başkasının buralarda hakkı yoktur biline..’’

Karamanoğulları kılıçlarını yastığın altına koyar yatarlardı. Mert, yalan bilmez, cesur, insanlıkları yüceydi.

(Şikari’nin Karamanoğulları Tarihinden)

Sadeleştiren ve Yayına Hazırlayan: Mükremin Kızılca ve Mustafa Ertaş

Düzenleme : 19 Temmuz 2019 11:02 Okunma : 5311
Foto galeri