Karamandan.com

Karamandan.com

20 Mayıs 2019 Pazartesi
Ermenek Denince...
Bugünkü Ermenek’in bilinen ilk adının “MARAS” veya “MARASSA”dır.
Kategori : Köşe Yazıları
10 Ocak 2019 14:15
 
Ermenek Denince...

Bugünkü Ermenek’in bilinen ilk adının “MARAS” veya “MARASSA”dır. (Marasbulla-veya Maraspolis) adının buradan türetildiği sanılmaktadır.

M.Ö. 1320 yılında da Hititler’in eline geçmiştir.
M.Ö. 1180 yılında da Ergler’in hâkimiyetine girmiş.
M.Ö.458 de Yunanlıların,
M.Ö. 396’da Perslerin eline geçmiş,
M.Ö.103 yılında Romalıların yönetimine geçmiştir. 

“Roma İmparatorluğu'nun başlangıcı (MS 30 - MS 300)” yılları arasında Ermenek’in adının “Clibanus” olarak söylendiği batılı kaynaklarda aktarılmaktadır. [1] 

O dönemde Clibanus olarak söylenen bugünkü Ermenek şehri Romalıların eline geçtikten sonra genç yaşta ölen ve bir efsane haline gelen Roma Generali Germanicus (M.Ö. 15 doğumlu, MS 19, Ekim'de öldü.) iyi konuşmacı ve karizmatik lider olarak bilinmektedir.

“Genç yaşta Germanicus ölümü, onun erdemli karakteri, çarpıcı vücudu ve askeri ünlemesi nedeniyle Roma halkı sevgisini kazanmıştı. Bu sevgiyi yaşatmak adına “[2]

MÖ 27 - MS 14 yılları arasında Krallığı hüküm sürmüş olan Roma imparatoru Augustus zamanında tarafından çok sevilmiş ve onun hatırasını yaşatmak maksadıyla “Germanicus” hatırasına şehir “Germanikopolis” diye anılmaya başlamıştır.

Kilikya Ermeni Krallığı, 1080-1198 arası Beylik ve 1198 - 1375 arası krallık olan Çukurova bölgesinde bulunan ilk başkenti Tarsus olan bir devlettir. Sonraki başkenti Sis'in Memlûk Sultanlığı tarafından fethedilmesi sonucunda krallığı yıkılmıştır.  [3]

 “Kilikya (Yunanca: Kilikia, Latince: Cilicia), Antik Cilicia Trachea(Dağlık Kilikya) ve Cilicia Pedias (Düzlük Kilikya) toprakları üzerinde, Tarsus başkent olacak şekilde düzenlenen antik Roma eyaleti.” [4]

“Cilicia Trachea bir korsan yuvası haline gelmişti ve MÖ 67'deki Korakesion Savaşında kontrol altına alındıktan sonra Tarsus Roma eyaleti Kilikya'nın başkenti olacak şekilde düzenlendi.  Bölge 7. yüzyıldan itibaren Müslüman Arapların eline geçti ancak Bizans İmparatoru II. Nikeforos tarafından 965 yılından yeniden Doğu Roma topraklarına katıldı. Roma Kilikyası, keçi kılından yapılan ve çadır imalatından kullanılan Cilicium adlı bir kumaş ihraç etmiştir. Yine Hıristiyan azizi Pavlus Kilikya'nın başkenti Tarsus'da doğmuştur.” [5]

Ermenek, önce Emeviler, sonrasında Abbasiler döneminde (Türk Asıllı) Abdullah Battal tarafından 712 yılında Ermenek fethedilmiş ve Ermenek yöresi Bizans hâkimiyetinden sonra kısa bir süre de olsa yarım yüzyıl Emevi, Abbasi yönetiminde kalmıştır.

“1129 yılında  Kilikya'da bulunan kıyı şehirlerini Ermenî prensliğine katarak bölgedeki Ermenî ticareti konusundaki hâkimiyetini güçlendirmiş oldu. Bu dönemde, Kilikya Ermenîleri ve Selçuklu Türkleri arasındaki husumet hâlen sürmekteydi. 1137'de, Kilikya'nın hâlen bir Bizans eyaleti olduğunu savunan İmparator II John'un emriyle Bizanslılar, Kilikya düzlüklerinde bulunan pek çok kasabayı ve şehri fethettiler.” [6]

Ermenek ve yöresi yönetim bakımından Ermeni egemenliği altına geçmiş olsa da daha sonra tekrar Roma İmparatorluğu tarafından geriye alınmıştır. 

“Anodolu’nun Türkleşmesi her ne kadar 1071 Malazgirt zaferi ile gerçekleşmiş ve Resmiyet kazanmış ise de Türklerin Anadolu’yu keşfi ve bir anlamda fethi çok daha önce M.S. 1010-1015 yıllarında başlar... “Avşar boyu” göçebe yörükler denilen atalarımız sürülerine otlak kendilerine yurt olacak yerler arayışı içinde batıya yönelmişler. Maraş Göksu üzerinden sahile Anamur’a (Anamurium) oradan da Ermenek ve çevresindeki otu-suyu-ormanı bol, barınması kolay, yaylalarla tanışarak oralara hükmeden Romalı Satrablara (Genel Valilere) vergi ödeyerek otlak ve yaylalar kiralamışlar. Sürüleri, hayvanları, develeri ve çadırları ile o yayladan bu yaylaya göçerek güçlenmişler, çoğalmışlar; yerli yönetime kendilerini kabul ettirmişler, söz sahibi olmuşlardır.

Malazgirt’ten 50-60 yıl önce Ermenek ve yöresinde yer almaya-kök salmaya başlayan Oğuz asıllı Avşar ve Türkmen oymaklarının yerleşim merkezi ve ilk yurdu Ermenek ve çevresi olmuştur. (Göksu Vadisi, Sultan alanı, Teke çatı, Balkusan, Kamış, Yellibel, Süngüllü ve Değirmenlik yaylaları bu oymakların en çok tercih ettiği yerlerdir.”  [7]

“Selçuklular bölgeye Türkmen aşiretler yerleştirmeye başladılar. Aşiretler içinde en kalabalık olanı Karamanoğulları Nure Sofi başkanlığında ve oğullarının önderliğinde Karamanoğulları bölgenin hâkimi oldular.” [8]

Geçmişte Ermeni nüfusun bulunduğu Erzincan ili, Kemah ilçesi, Doğanbeyli bucağı 1522’de Armenag-Ermenik şeklinde söylenirken, yine 1847’de Ermeni nüfusu barındıran Gercanis kazasına tabi Ermenek köyü adları ile benzerlik içermesinden dolayı bugünkü Ermenek ile ilişkilendirilmek mi isteniyor bilinmez.  

Karamanoğulları Taşeli’ne 1228 yılı 1. Alaeddin Keykubad tarafından yerleştirildiği zaman: şehir ERMENAK adını Selçuklular dönemi,  Karamanoğulları Beyliği, dönemi ve Osmanlılar döneminde de ERMENAK adı aynen korumuştur. 

“Karamanoğulları, Osmanlı hâkimiyetine geçtikten sonra l466 yılında Ermenek, Osmanoğullarının yönetimine geçti. 1500 yıllarında da Karaman livasının bir kazası olan Ermenek, 1845 yılında Karaman eyaletine bağlı İçel sancağının merkezi oldu. İkinci meşrutiyetten sonra 1908’de bağımsız İçel sancağının kazası 1917’de Konya’ya bağlanmış, 1989 yılında ise Karaman iline bağlanmıştır.” [9]

Sonuçta kendi diline göre ERMENAK şeklinde resmi kayıtlarda yer almıştır. Halkın dilinde ise hep “Ermenek” olarak söylendiğini, Osmanlıcayı çok iyi derecede bilen, çoğu zaman Ermenek mahkemelerine bilirkişi olarak çağrılan 1911 doğumlu ve 1985 yılında ölen babam Ali Özbek’ten çok defalar duymuştum. Geçmişte de halk dilinde söylenişi hep Ermenek şeklinde imiş.

19. yy. araştırmacılarının bazıları kentin adını “Germanik” dayandığını ortaya koyar şekilde araştırmalarında yer vermişlerdir. Sterret Ermenek, Kinneir Erminak, Langlois Ermenag, Cramer Ermenak, Alishan Jermanic, Hild-Hellenkemper Zermanik örneklerinde olduğu gibi…

1946 yılında ERMENAK ismindeki son hece (NAK) alınan bir kararla (NEK) olarak değiştirilmiş, bugün konuştuğumuz,  yazdığımız ERMENEK adı ortaya  çıkmıştır.

25.12.2018
Durmuş Ali ÖZBEK
durmusaliozbek@hotmail.com
Derleme - Araştırma

Dipnot:
[1] https://pleiades.stoa.org/places/648635/clibanus
[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Germanicus
[3] http://www.wikiwand.com/tr/Kilikya_Ermeni_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1
[4] http://www.wikiwand.com/tr/Kilikya_(Roma_eyaleti)
[5] http://www.wikiwand.com/tr/Kilikya_(Roma_eyaleti)
[6] http://paradoxfan.com/forum/475-1453/t42242/
[7] http://www.maraspoli.com/tarihccedile.html
[8] https://www.turkcebilgi.com/ermenek
[9]https://www.turkcebilgi.com/ermenek

Okunma : 1346
guney sigorta
EKSPERTİZ
KORKMAZLAR
maboto
Gündem haberleri
Karaman'da mera kavgası 4 yaralı
18 Mayıs 2019 Okunma: 14788 Asayiş
Karaman'da gençlerin intihar girişimleri arttı
18 Mayıs 2019 Okunma: 14017 Asayiş
Eski muhtar bacanağını ve iki çocuğunu öldürdü
17 Mayıs 2019 Okunma: 9621 Asayiş
Son dört günün en çok okunan haberlerini gösterir
Ayın en çok okunan haberleri için tıklayın