Elveda Ay Beleni | Karamandan.com - | Karaman Haber

Elveda Ay Beleni | Karamandan.com - | Karaman Haber

22 Ekim 2019 Salı
Elveda Ay Beleni

Oyuklu* ile Altıntaş** önünde çömelmiş iki tepedir Ay Beleni ve Katran Beleni.

Oyuklu ve Altıntaş’ın kel başlarına rağmen Katran beleni ve Ay Beleni adı gibi katran, ardıç, andız ve karaağaç türleriyle yeşillenir yüksek rakiplerine.

En büyük dedemiz Karaman oğlu Mahmut Bey istirahat yeri olan türbesi civarında yerleştirdiği ailelerin Ramazan hilalini görmeleri için bu tepeye bakmalarını öğütler. 1250 tarihinden sonra halk ramazan ayının geldiğini Şaban ayı hilalinin kaybolmasından sonra ramazan ayı hilalini burada müşahede ederek oruçlarına başlarlardı. Artık bu tepenin adı Ay Beleni olur gider. 

Ermenek’in ve köylerinin hemen üstünde başlayan ve Karaman ve Hadim’e sınır olan sadece irili ufaklı tepe ve koyaklardan oluşan devasa alanlar Balkusan’da atalarımızın türbesinin önünden akan bir dereyle ikiye bölünür. 

13. yüz yılda Türbeye bakmakla yükümlü konar-göçer ailelerin toprak işlemesi ve fidan dikmesi yasak olduğundan bu arazilerin işlenmesi Gargara, Aşağı İzvit ve Yukarı İzvit halklarına düşer. Kuşak Dağlarının ilk koyağı olan Şeytanlı Koyaktan başlayan toprak işlemesi Kavaklı, Altıntaş, Yellibel, Oyuklu, Katran Beleni ve Ay Beleninin kapsadığı bütün koyakları içine alarak genişler. 

Yaylacılarımızın yerleştiği subaşları: Tolbunar, Balkusan, Kuşapbunar, Kayabunar, Yarıkbunar, Güroluk, Kamış Boğazı, Sorkun, Boncukçayırı, Balkusan, Saparca ve Beğbunarı gibi buz gibi akan tabii pınar başlarıdır.

Bu pınarlardan adını alarak; Altıntaş, Tolbunar, Sorkun, Kayabunar, Boncukçayırı, Kuşakbunarı, Üssüz, Balkusan, Hacı hasan Kırı, Üçbunar, Kapıcık, Akarca, Sarnıç, Dedeli gibi yaylalarımız halkımıza hayat kaynağı oluyor.

Nüfus arttıkça ve özellikler Gargaraya yeni göçler olunca taze toprak arayışları da başlıyor. Zira halkın geçim kaynağı hayvancılık ve buna bağlı olarak tarımdır. Devasa bozkırların yamaçlarında sürülerini otlatırken koyaklarında da onlara ve kendilerine kışlık yiyecek olacak arpa, buğday, çavdar, nohut gibi tarım ürünlerini yetiştirmeye başlıyorlar.

Ay Beleni yüksekliği nedeniyle en son işlenen bir yaylamızdır.

Burada toprak işlemesi gargaranın Mahalar halkı tarafından gerçekleştirildiği tarih 18. yüz yıl ortalarıdır. 

Tepeleri yüksek koyakları derin olan Ay Beleni halkımızın kazma ve küreğiyle en verimli bir toprak haline geliyor. Saydığımız yaylaların sudan uzak en yüksek yerinde bulunan Ay Beleni yazın harmancılara ve ekincilerimizin susuzluğunun giderilmesini Sayvat denen bir kuyu sağlar. 

Sayvat biraz daha engin bir yamaçtadır. Tepenin iki yamacında da iki su vardır. Birbirinden kaynaklandığını düşündüğümüz bu sulardan Sayvat iki metre derinliktedir. Üstüne suyun batmaması için bir taş muhafaza yapılmıştır. Eskiden ağaç bir teknesi varken şu anda bir beton tekne vardır. İki metrelik kuyu suyla dolunca fazlası tekneye akarak hayvanların sulanmasını sağlarken insanımız da kabını kuyunun basamağına yerleşerek içine sarkıtıp doldurur. İleriden gördüğünüz iki üç metre boyundaki deve dikenlerinden burada su bulunduğunu anlayabilirsiniz. 

Ay Belenini tarla yapıp ekip dilen halkımız suyunu Sayvattan karşılarken yeterli olmadığı halde Yarıkbunara giderlerdi. 

Ay Beleni koyaklarının ekinlerinin toplanıp düğenle sürüldüğü harman alanına Say Harmanlar / Döşeme harmanları denirdi. Ay Belenini en yüksek bir yerinde yan yana on kadar harman vardır. Tabii veya atalarımızın eliyle döşenmiş sayların bir araya getirilmesinden oluşmaktadır. Denenin toprağa karışmaması için saylı alan tercih edilmiştir. 

Ağustos ayında derin koyaklardan derlenip eşek ve katırlarla harmana çekilen desteler sürülür denesi ve samanı yine eşek ve katırlarla dört saat süren bir yolculuktan sonra Gargara evlerindeki ki yerini alırdı. 

1980 yılına kadar işlenen bu Ay Beleni yaylasına devlet orman sayıp el koydu.  Şu anda her tarafı taze fidanlarla doludur. Orman sayılmasında sanayi devrimi ve dışa genç göçüyle Ay Beleni tarlalarının işlenememesinin etkisini kabul etmekle beraber bir baba olarak devletten orman sayıp el koymak yerine sahiplerine tabulaştırmasını beklerdik. 

Bu hususta devlete kalbimiz kırıktır. 

Elveda Ay Beleni! Sana sahip çıkamadık, bizi affet güzel yaylamız! 

*Karaman Ermenek sınırı, Yellibel bitişiği
**Konya Hadim sınırı

Mükremin Kızılca

Okunma : 2312
Foto galeri