Alaca Mescit Camii | Karamandan.com - | Karaman Haber

Alaca Mescit Camii | Karamandan.com - | Karaman Haber

15 Kasım 2019 Cuma
Alaca Mescit Camii

Alaca Mescit Camii, belgelerde “Alaca Mescid[1] ve “Alaca Mescid Câmi‛i [2] şeklinde geçmektedir. Alaca Mescit ifadesinden başlangıçta mescit olarak yaptırıldığı daha sonra camiye dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır. Muhtemelen camide kullanılan renkli inşaat malzemesinden dolayı bu isimle anılan mabet, Çeltek Mahallesi’nde bulunmaktaydı[3]. Bir belgede ise Karaman Çeltek Mahallesi’nin yakınındaki Hacı Celal Mahallesi’nde gösterilmektedir[4]. Hemen yanında Seyit Abdullah Efendi Medresesi bulunuyordu.

Banisi ve Yapım Tarihi

  Alaca Mescit Camii’nin banisi ile inşa tarihine dair herhangi bir kayda şimdilik rastlanmamıştır. Mabet, Çeltek Mahallesi sakinleri tarafından yapılmış olmalıdır. Bununla birlikte mescitle alakalı şu ana kadar ulaşılan en eski belge, 1127/1715 tarihli olduğuna göre en geç XVIII. yüzyıldan önce inşa edildiği söylenebilir.

Mimari Yapısı

  Şu anda mevcut olmayan Alaca Mescit Camii’nin mimari yapısı ile ilgili şimdilik herhangi bir belge tespit edilememiştir. Günümüze ulaşamadığına bakılırsa geleneksel yöntemlerle taş ve kerpiç malzemeden inşa edilmiş olmalıdır.

 

Vakfiyesi ve Vakıfları

  Alaca Mescit Camii’nin vakfiyesine henüz ulaşılamamıştır. Bununla birlikte gelir getiren zengin vakıf gayrimenkulleri mevcuttu. Evasıt-ı Ramazan 1159/27 Eylül-06 Ağustos 1746 tarihli bir belgeye göre gayrimenkulleri şu şekilde belirtilmiştir: Cami yakınında bir zemin, üç bahçe, farklı yerlerdeki bir dönüm tarla ile altı kıta yer[5].

  Alaca Mescit Camii’nin vakıf gayrimenkullerine zaman zaman müdahaleler olduğu yine yukarıda bahsedilen belgeden anlaşılmaktadır. Cami vakfının mütevellisi, vakıf bağlarıyla arsalarına müdahale ettiği iddiasıyla 1159/1746 tarihinde Lârende Voyvodasını Divanıhümayun’a şikâyet etmiştir. Bunun üzerine 16 Rebiyülevvel 1159/08 Nisan 1746 tarihinde yazılan bir emrişerifte defterhaneiamirede mevcut olan “defter-i icmâl, defter-i mufassal ve defter-i evkāfın” incelenerek mezkûr voyvodanın yaptığı uygulamanın usulsüz olduğu tespit edilmiş ve mağduriyetin giderilmesi hususunda Karaman Valisi ile Lârende Kadısı’ndan gereğinin yapılması istenmiştir.

Görevlileri

  Alaca Mescit Camii’ne değişik kadrolar için yapılan görevli atamaları tespit edilmiştir. İmam ve hatipliğe atama ile ilgili ilk belge, 12 Rebiyülevvel 1127/18 Mart 1715 tarihlidir[6].                                            

  Alaca Mescit Camii Vakfı’nın mütevelli kadrosuna da incelenen dönemde tayinler yapılmıştır. Bu kişiler sorumlu oldukları işlerini aksattığında haklarında şikâyetler olurdu. Mesela Seyit Mustafa, evasıt-ı Şevval 1169/9-18 Temmuz 1756 tarihinde Alaca Mescit Vakfı’nın mütevellisi Ömer Halife’yi Divanıhümayun’a gönderdiği bir arzuhâlle şikâyet etmiştir. Arzuhâlde vakfın parasını “…Sadakāt ve istikāmet üzere hıfz etmeyüb kendi umûruna sarf ve istihlâk ve vakf-ı şerîfe gadr-i küllî etdiğini bildirüb mütevellî-yi mezkûrun şerʽ ile muhâsebesin görülüb mâl-ı vakfı zuhûra getirmek bâbında hükm-ü hümâyun ricâ…” etmiştir[7].

  Alaca Mescit Camii’ne imam, hatip ve mütevelli dışında birçok müezzin ataması da bulunmaktadır[8].

 

[1] VAD, no. 559, s. 5.

[2] VAD, no. 1154, s. 16.

[3] KARŞS, no. 333, s. 72.

[4] VAD, no. 1139, s. 322.

[5] BOA, Karaman Ahkâm Defteri, no. 3, s. 36.

[6] VAD, no. 1131, s. 106.

[7] BOA, Karaman Ahkâm Defteri, no. 6, s. 298; KARŞS, no. 333, s. 80.

[8] KARŞS, no. 286, s. 112; no. 333, s. 72, 92; EV. d, no. 13564; AE. SMST. III, Dosya no. 52, Gömlek no. 3763; VAD, no. 1119, s. 183; no. 1139, s. 377; no. 559, s. 5; no. 560, s. 149; no. 562, s. 12; no. 1126 s. 179; no. 1154, s. 16; no. 1155, s. 5.

Düzenleme : 24 Ekim 2019 10:40 Okunma : 466