Karamandan.com

Karamandan.com

14 Ekim 2019 Pazartesi
Şeyh Edebali Kimdir?
Karaman'da dünyaya gelen Şeyh Edebali ilk Osmanlı kadısı olarak bilinir.
Kategori : Kim Kimdir
18 Şubat 2019 09:10
 
Şeyh Edebali Kimdir?

Karaman'da dünyaya gelen Şeyh Edebali ilk Osmanlı kadısı olarak bilinir. Karaman'da bir mahalleye adı verilmiştir.

İlk Osmanlı kadısı ve mutasavvıftır. Doğum tarihi kesin olmamakla birlikte Karaman'da dünyaya geldi ve ilk tahsilini burada tamamladı.
Dönemin tanınmış alimlerinden dini ilimler tahsil etti. Bilecik'e geldiğinde bir zaviye kurarak halkı irşada başladı.

Aşıkpaşazade'nin anlattığına göre Şeyh Edebali Osman Gazi ile Bilecik'te tanıştı. Mübarek günlerde Şeyhin zaviyesine giderek dini ve idari konularda her zaman onun görüşlerine başvururdu.

Rivayete göre Osman Gazi bir gece Edebali'nin zaviyesinde kalmış, rüyasında şeyhin koynundan doğan bir ayın kendi koynuna girdiğini, aynı anda göbeğinden bir ağaç bittiğini ve bu ağacın gölgesinin dünyaya yayıldığını, altından dağlar yükseldiğini ve her dağın altından da suların çıktığını görmüştü.

Osman Gazi rüyasını Edebali'ye anlatınca Şeyh ' Hak Teala sana ve nesline padişahlık verdi. Mübarek olsun. Kızım Malhun Hatun da senin helalin oldu' der. Şeyh Edebali'nin bu yorumu üzerine Osman Gazi Malhun Hatun ile evlenmiştir.

Bu rüya hakkında Aşıkpaşazade şu güzel şiiri söylemişti:

Hidayet menzili nimet senindir. Ezelden ta ebed; devlet senindir. Dualar, nesline erdem senindir. Döşene sofralar davet senindir. Neseb ü nesl ile bürhan senindir. Cihanda olan şu devran senindir. Ki ins ü cinne hem ferman senindir.

Ebu'l-Vefa el-Bağdadi'ye göre Vefaiyye tarikatına mensup olan Şeyh Edebali aynı zamanda Ahi teşkilatının reisidir. Uzun bir ömür sürdükten sonra 1326 yılında vefat etmiştir.

Onun ölümünden sonra öğrencilerinden Dursun Fakih Osmanlı Devle-ti'nin ikinci müftüsü ve kadısı olmuştur.

Şeyh Edebali'nin Osman Gazi'ye Nasihati

Şeyh Edebali'nin Osman Gazi'ye Nasihatı, ünlü Osmanlı tarihçisi Ce-nabi'nin "Cenabî Tarihi" adıyla da bilinen "El-Hâfilü'l-Vâsıt ve Aylemü'z-Zâhirü'l-Muhît" adlı Arapça eserinin Süleymaniye Kütüphane-si'nde kayıtlı bir nüshasında mevcuttur. Mustafa Cenabi, 1540-1590 yılları arsında yaşamıştır, ondan önce kimse Edebâli'nin böyle bir vası-yetinden söz etmemiştir. Nasihat Şöyledir;

"Oğul;

"İnsanlar vardır, şafak vaktinde doğar, gün batarken ölürler. Unutma ki dünya sandığın kadar büyük değildir. Dünyayı bize büyük gösteren bizim küçüklüğümüzdür. Hırsımız, bencilliğimiz^"

Dünya bir garip han, bir hoyrat mekan, İnsan bir garip varlık kabına sığmayan... Hayat bir yudum su, bir anlık rüya... Ömür bir kısa yol tekrarı olmayan...

Bu yolda nazarımızı sonsuzluğa dikip; büyük yürümek ve büyük öl-mek gerek. Bu yolda hırs, diken; benlik ve kibir, engeldir oğul. Sakın ha kendine takılmayasın ve kendinde boğulmayasın. Teklik sadece Al-lah'a mahsustur, tek başına karara durup hoyrat dünyanın dayanılmaz ağırlığını kaldırmayasın. İşlerini ehil kişilere danışarak tutasın, danışır¬san yol alırsın, danışmasan yolda takılıp kalırsın oğul.

"Güçlüsün, akıllısın, söz sahibisin; ama bunları nerede, nasıl kullanaca¬ğını bilemezsen, sabah rüzgarında savrulup gidersin."

Bir dem gelir bir tekmeyle dünyaları yıkacak olursun, bir dem gelir yerdeki karıncaya mağlup olursun. Güç hayvanda bile mevcut. Akıl sade-ce anahtar. Anahtara takılmasın. Aslolan anahtarın açacağı kapılardır. Kapıların ardında hazineler, kapıların ardında sırlar vardır. Sırlar ki, ebedi muştulan koynunda barındırır; sonsuza kavuşturur. Aklını kul-lanıp dünyadayken cennetin kapılarını aralayasın oğul.

"Öfken ve benliğin bir olup aklını yener! Daima sabırlı, sebatlı ve irade-ne sahip olasın, azminden dönmeyesin. Çıktığın yolu, taşıyacağın yükü iyi bil, her işin gereğini vaktinde yap!"

Öfke ateş, öfke afet, öfke şeytandır oğul. İnsanoğlu dağları devirir; ama öfkesine mağlup olabilir. Öfkeyle savaşı daima taze tutmak gerektir.

"Yolcu, buruk baş gerek Gözde daim yaş gerek Huy biraz yavaş gerek Yoksa yollar aşılmaz." diyen ne güzel söylemiştir. Öfke benliğin yemi, en lezzetli gıdasıdır. Benlik semirdi mi irade yok olur gider. İradesi zayıflayanın ruhu inti-har eder. Posalaşmış bir beden taşımak ne ağır zillet, ötelere kapalı bir ruh taşımak ne büyük ihanet.

Sabırsız olmaz oğul. Sabırsız menzile varılmaz. Kaf Dağı'na sabırsız ulaşılmaz. "Sabır kara bir dikeni yutmak, diken içini parçalayıp geçer-ken de hiç ses çıkarmamaktadır." İnsan ocaklar gibi yanmalı, yanmalı da kimselere gamını ilan etmemelidir. Gözünü ötelere dikesin oğul, hesabını idealine göre yapasın. Şunu da asla unutmayasın: "Her şeyin vakti tayin edilmiştir. Vaktinden önce öten horozun başı kesilir."

Vazifen çetin, yükün ağırdır oğul. Hizmette önde ücrette geride olasın. Vazifenin en ağırına talip olmakta kaçınmayasın. Vazifenin ağırlığı Ya-ratan'ın kullarına ihsanıdır.

"Açık sözlü ol! Her sözü üstüne alma! Gördüğünü söyleme, bildiğini bilme, sözünü unutma, sözü söz olsun diye söyleme."

Bizler nefreti eritmek için, muhabbetin asaletini dünyaya yeniden hakim kılmak için çıktık yola. Bu yolda utanacak bir şeyimiz yoktur. Muhabbet yolunun gizlisi saklısı yoktur oğul. Ama altının değerini de sarraf bilir, sözünü muhatabına göre ayarlayasın. Cahilin karşısında altınlarını çamura atmayasın. Yiğit olan kördür, kötülüğü görmez; sa-ğırdır, kem sözü işitmez; dilsizdir, her ağzına geleni demez. Bildiğini de her yerde ayaklar altına sermez. Yunus gibidir o; yüreği muhabbete, gönül ibresi Hakikate ayarlıdır. O bir defa söz verdi mi, onu namusu bilir.

"Ananı, atanı say; bereket büyüklerle beraberdir!"

Anadolu; içinden kıvrım kıvrım ırmaklar akan, ağıtları alev alev ciğer-ler yakan.   "Ana"larla dolu olan.

Ana çile yumağıdır, oğul dua kaynağıdır. Ana yüreği narin bir ipek, ata bileği Hakk'ın diktiği en sağlam direktir. Ne ananın ince yüreğini yakasın, ne de babanın kapı gibi bileğini kırasın oğul. Yarın yuva kur-duğunda ocağınla onlar arasında köprü olasın. Ana ve ata düşmemek için sırtımızı dayadığımız duvardır, yarın duvar yıkıldığında kıymetini anlarsın.

"Sevildiğin yere sıkça gidip gelme, muhabbetin kalkar, itibarın kalmaz. Düşmanını çoğaltma, haklı olduğunda kavgadan korkma! Bilesin ki; atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derler!"

Her şeyin ortası makbuldür, sevginin de. Sevdiğini gereğinden fazla sevmeyesin. Sevgini de, sadece yüreğinin eline vermeyesin. En çetin imtihan "sevgi"yle olanıdır. "Kişi ne kadar bahadır olsa da, muhabbete tuş olur." diyen atanın sözünü aklından çıkarmayasın. Böyle imtihan olmamak, istikbalde neslinden utanmamak için gecelerin bağrında, se-herlerin aydınlığında duaya durasın. Senin ideallerin ve geleceğe dair hedeflerin var oğul.

Gönül adamı ömrünü boşa harcamaz, yüreğini ucuza satmaz, edep ta-cını başından almaz. Gönül erinin her zaman yüzü yerde, gönlü gök-tedir. Haklı olduğunda kavga vermesini bilir. Kavgayı sadece bileğiyle değil, ilmiyle ve yüreğiyle yapmasını bilir.

İyiliğe kötülük, şer kişinin kârı,
İyiliğe iyilik her kişinin kârı
Kötülüğe iyilik de, er kişinin kârıymış oğul.

Sen bizim rüyamız, sen bizim devâmız, sen bizim duamızsın oğul. Daima başın dik, alnın ak, gönlün pak olsun.
Zümrüt-ü Anka'nı iyi seç ki Kaf Dağı sana yakın olsun. Yolun ebediye-te kadar açık olsun."

Okunma : 1696
seç
EKSPERTİZ
maboto
guney sigorta
Gündem haberleri
MasterChef Programında Etli Ekmek Rezilliği
12 Ekim 2019 Okunma: 104525 Yaşam
PKK'lılar Karamanlı genci sırtından bıçakladı
11 Ekim 2019 Okunma: 23285 Asayiş
Kim Milyoner Olmak İster? 836.yeni bölüm izle!
13 Ekim 2019 Okunma: 12052 Magazin
Son dört günün en çok okunan haberlerini gösterir
Ayın en çok okunan haberleri için tıklayın