Karamandan.com

Karamandan.com

14 Aralık 2018 Cuma
Hoca Mahmut Kimdir?
Karaman’da bir caddeye adı verilen Hoca Mahmut Kimdir? Karaman'da bir caddeye adı verilen ve bir mescit andacı olan Hoca Mahmut vaktiyle Karaman'ın varlıklı eşrafından olup Darulhuffaz yaptırmıştır.
Kategori : Kim Kimdir
22 Ekim 2018 08:28
 
Hoca Mahmut Kimdir?

Karaman’da bir caddeye adı verilen Hoca Mahmut Kimdir?

Karaman'da bir caddeye adı verilen ve bir mescit andacı olan Hoca Mahmut vaktiyle Karaman'ın varlıklı eşrafından olup Darulhuffaz yaptırmıştır.

Hoca Mahmut adıyla bilinen zat, vaktiyle Karaman'ın zengin kişilerinden olup ve adının andacı olarak Hoca Mahmut Caddesi'nde bir Darulhuffazı (Hafızlık okulu) bulunan Karaman eşrafından bir kişidir.

Hoca lakabı, zamanımızdaki anlamda bir din adamı veya bir öğretim üyesine verildiği anlamda değil, o zamanlarda büyük zengin iş adamlarına da verilen bir lakaptı.

Hoca Mahmut külliyesi, sofa, mescit ve okul olmak üzere üç bölümden oluşuyordu ve Hoca Mahmut'un mezarı da bu yapının içerisindeydi.
Bu Darülhüffaz hakkında birde kitabe vardır. Şöyle denilmektedir: "Darülhüffaz sultanların yücesi, milletleri yöneten Arap ve Acem sultanlarının efendisi, Karamanoğlu Mehmet Bey'in oğlu İbrahim'in memleketi ebedi olsun.

Hükümdarlık günlerinde memleket eşrafının iftihar ettiği Hacı bahşayış oğlu Hoca Mahmut izzeti devamlı olsun. Tarafından 855 yılı Rebiülahir ayının ilk günlerinde yapıldı."

Hoca Mahmut'un mezar taşında ölümü şöyle yazılmıştır. Baş taşında:

"İntikal el merhum em mağfur em sait Eşşehit el rahmetullah teali el raci Hoca Mahmut ibni Bahşayiş"

Ayak Taşında:

"Gelen nebiyyi Aleyhisselam eddünya haram Ali ehlil ahire tarihi seb in ve seba nema teb sera"

Türkçesi: "Esirgenmiş ve rahmet olunmuş, mübarek şehit, Yüce Allahı'n rahmetini dileyen Bahşayış oğlu Hoca Mahmut göçtü. Selam üzerine olsun. Peygamber ahiret ehline dünya haramdır."

Kitabeden anlaşılacağı üzere Hoca Mahmut'un babasının ismi 870 yılında ölen Bahşayiştir. Kaynaklarda Hoca Mahmut'un doğumunu gösteren hiç bir kayda rastlanılmamıştır.

HOCA MAHMUD DÂRÜLHUFFÂZI ve MESCİDİ HAKKINDA

Karaman'da esası XV. yüzyılda yapılmış bir külliye. Eski adı Lârende olan Karaman'da Hoca Mahmud mahallesinde yer alan bu küçük külliye dârülhuffâz, mescid ve çeşmeden oluşmaktadır. Çeşmenin kitâbesinden, yapıların Karamanoğlu İbrâhim Bey döneminde Hacı Bahşâyiş oğlu Hoca Mahmud tarafından 855 yılı Rebîülâhirinin (Mayıs 1451) ilk günlerinde yapıldığı öğrenilmektedir. Buradaki mescidin önünde yer alan hazîrede Hoca Mahmud'un sülüs hatla yazılmış 870 (1465-66) tarihli mezar şâhideleri bulunur. Aynı yerde ondan önce vefat eden oğlu Hoca Bahşâyiş'in 855 yılı Cemâziyelevvelini (Haziran 1451) göste-ren kabri de vardır. Bu şâhideler XV. yüzyılın mezar taşları üslûbunda zengin bezemelerle süslenmiş, köşelerine burmalı sütunçeler yapılarak değişik kabartmalar işlenen tepeliklerle taçlanmıştır.

Zeki Oral, külliyenin caminin imamı Mehmed Efendi'de görerek 1946 yılında kopyasını çıkardığı, Konya Vakıflar Müdürlüğü'nde ve Ankara'da Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde sûretlerine rastlamadığı¬nı yazdığı bir vakfiyeyi yayımlamıştır. Kırk dört satırlık vakfiye Niğde Kadısı Saîd b. İlyâs tarafından tasdik edilmiştir. Vakfiyeden Hacı Bahşâyiş oğlu Mahmud'un aynı zamanda tüccar olduğu anlaşılmaktadır. Bu vakıf belgesi 865 yılı Cemâziyelâhir (Mart 1461) başlarında yazılmıştır. İbrahim Hakkı Konyalı ise Konya Vakıflar Müdürlüğü'nde (Defter 6, s. 462) 865 (1461) tarihli Arapça bir vakfiye bulmuştur. Yine Konyalı'nın tesbitine göre 881 (1476) tarihli Karaman Evkaf Defteri'nde dârülhuffâzın harap olduğu, mescidin Receb b. Çaşnigîr Mahmud tarafından ihya edildiği bildirilmiştir. Fakat Konyalı, 992 (1584) tarihli Lârende Vakıfları Defteri'nde dârülhuffâz ve mescidin metrûk ve harap durumda olduğuna dair kayıt bulduğunu da haber verir. Bu küçük hayratın mescidini Aşiranlı Konyalıoğlu'nun 1311'de (1893) tamir ettirdiği son yıllarda yerinden sökülen Türkçe kitâbesinden öğrenilmektedir. Çeşme ise yeni Türkçe bir kitâbeye göre Arap Alioğlu Hacı İsmâil tarafından tamir ettirilmiş olup dârülhuffâzın orijinal kitâbesi de çeşmenin üzerindedir.

Külliyenin mescidiyle dârülhuffâz tarih içinde hayli değişikliğe uğramıştır. Hatta belki de ilk binaları ahşap olduğundan kısa süre içinde harabeye dönmüştür. Mescid, yakın tarihe gelinceye kadar ahşap direkler tarafından taşınan, ağaç hatıllara serili sıkıştırılmış toprak damlı idi. Basit yapısında yalnız taştan mihrabı mukarnaslı olarak biraz itinalıdır. Mescidin bitişiğinde Zeki Oral'ın sofa olarak adlandırdığı ahşap iki katlı bir ek bina vardır. Onun kaydettiğine göre tavanlara ve kirişlere esmâ-i hüsnâ yazılmış ve kalem işi renkli nakışlar işlenmiş olduğu bazı kalıntılardan anlaşılmaktadır. İbrahim Hakkı Konyalı ise kitabına bir de fotoğrafını koyarak (Karaman Tarihi, s. 309'daki resim) bu tavan kirişlerinde sülüs hattıyla Kur'ân-ı Kerîm'den bazı âyetlerin yazılı olduğunu, bir kirişte besmele ile Haşr sûresinin son âyetlerinin okunabildiğini bildirir.

Dârülhuffâz da mescid gibi moloz taşlardan yapılarak üstü ağaç kiriş¬lere serilen sıkıştırılmış toprakla örtülmüştür. Vakfiyeden anlaşıldığına göre dârülhuffâzın altında türbe bulunuyordu. Belki de dârülhuffâz kurucusu ve oğlunun mezarlarının olduğu yere kadar uzanıyordu. Sonraları kalan kısmı bir sıbyan mektebine dönüştürülmüştür. Yakın tarihlerde ise üstü kiremitle örtülmüştür. Bu sırada sofa denilen kısım mescide eklenmiş, 1311 (1893) tarihli tamir kitâbesi yerinden çıkarılmıştır. Taştan inşa edilmiş tek kemerli basit bir yapı olan çeşmenin üzerinde dârülhuffâzın kitâbesiyle tamiri bildiren ikinci kitâbe bulunur. Günümüzde bu küçük külliye mimarisi bakımından fazla dikkate değer olmasa da dönemin mezar taşlarını muhafaza etmesi açısından önemlidir.

Okunma : 1661
gultes c6
GÜNEY EMLAK
Aktekke
Gündem haberleri
Karaman Sarıveliler yolunda görüntülenen domuz sürüsü şaşkınlık yarattı
10 Aralık 2018 Okunma: 11111 Magazin
Türklerin soy ağacının il il listesi! Hangi Türk boyundansınız?
12 Aralık 2018 Okunma: 8794 Yaşam
Balkondan atılan sigara felakete dönüşüyordu
10 Aralık 2018 Okunma: 7939 Asayiş
Son dört günün en çok okunan haberlerini gösterir
Ayın en çok okunan haberleri için tıklayın