Foto galeri

Karamandan.com

Karamandan.com

 
 
Tarih : 01 Şubat 2019  -  Saat : 10:01:03   Görüntülenme: 7558

GÖKTEPE (FARİSKE) KASABASI
Göktepe, Sarıveliler ilçesinin tek beldesi olup İlçeye 8 Km. uzaklıkta Güney Torosların eteklerinde, Taşeli Platosunda kurulmuştur. Göktepe diğer adıyla Fariske olarak bilinmektedir. Coğrafi konum olarak 36-37 kuzey paralelleri ile 32-33 doğu meridyenleri arasındadır.

Alanya’ya 70 Km. Konya’ya 170 Km. Karaman’a 245 Km. mesafededir. mesafede olmasına rağmen denizden yüksekliği 1600 metre olan Göktepe, dört mevsimi olabildiğince yaşamaktadır. Bu rakımda nadir yetişen ladin ve sedir ormanları beldeye ayrı bir güzellik katmaktadır.

Göktepe'nin, diğer adıyla Fariske'nin tarihi, çok eskilere dayanır. Roma dönemine ait mağara ve mezarlar bunu kanıtlamaktadır. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde de adı geçen Göktepe, Akdeniz'e inen en kısa yol olması sebebiyle sürekli yol güzergâhı olmuş, Roma, Bizans, Karamanoğulları ve Osmanlılar döneminde de önemini sürekli korumuştur. 1989 yılına kadar Ermenek ilçesine bağlı bir kasaba iken, Karaman'ın il, Sarıveliler'in de ilçe olmasıyla Sarıveliler'e bağlanmıştır.

Bu tarihe kadar, çevrenin kültür ve ticaret merkezi ve nahiye merkezi olan Göktepe, o günden sonra adeta yalnızlığa düşmüştür. Bütün bunlara rağmen, hiç kimsenin elinden alamayacağı pek çok değerleri bulunmaktadır.

1956 yılında kasaba olur. Çevrekavak (Mençek) Köyü, Göktepe’nin mahallesi olarak; kendi isteğiyle; buraya bağlanır. Mençek köyü sonraki yıllarda halk oylaması ile Göktepe’den ayrılıp köy statüsüne girer ve 2013 yılında Sarıveliler’in Mahallesi olur. Göktepe Kasabasının sekiz mahallesi bulunmaktadır.

Bu mahalleler; Cumhuriyet, Göksu, Göktepe, Yıldız, Gülpazar, Yeşilyurt, Çukurbağ, Lamos, Günder’dir. Göktepe adını; Kasabanın batısında bulunan 2250 m. yüksekliğindeki Göktepe’den dolayı, Fariske ve Mençek (Çevre kavak) köylerinin birleşmesiyle belediye olduktan sonra “Göktepe” ismi verilmiştir.

Göktepe su yönünden zengindir. Çevlik deresi ve Fındık deresi buranın sınırları içerisinde birleşerek Göktepenin içinden geçer. Burada Göktepe Çayı ya da Gökdere adıyla devam eder. Gökdere’ye Menik, Pazar, Köhnek, Belister ve Akdere gibi dereler akar. 

Göktepenin tarihi de Ermenek, Başyayla, Sarıveliler gibi aynı dönemlere rastlamaktadır. Hitiler, Frigyalılar, Etiler, Sümerler, Hunlar, Romalılar, Bizanslılar Selçuklular, Karamanoğulları, Osmanlı dönemlerini yaşamıştır. Diğer ilçelerde yörenin tarihi geniş olarak verilmiştir.

Köyün Türk tarihi de Karamanoğulları ile başlamıştır. Büğülü Baba’nın türbesinin çevresindeki mezarlıkta yaptığımız incelemeden bu anlaşılmaktadır. Köyün beş ana sülale tarafından kurulduğu söylenegelir. Bu sülaleler: İmamlı, Çavuşlu (Kazıkçakanlı), Topçular, Kiyalar, Yahyalılar’dır. Sonradan diğer sülalelerin köye göçü olmuştur.

Göktepe Köristanı, Asarı, Büğlü Babası, şifalı çamuru, asırlık ladin ve sedir ağaçları ve hele hele yılmadan usanmadan çalışan, çabalayan, ekmeğini bu dağlardan, taşlardan çıkaran iyi yürekli mert insanları vardır. Tarih, doğa ve insanlığın hiç kaybolmadığı bu şirin beldeye binlerce yıl öncesinden insanlar gelip yerleşmişler. Köristan ve Asar denilen ve beldenin hemen yanı başında bulunan bu yerlerde, ince bir işçilik sonucu oluşturulmuş olan anıt mezarlar ve mağaralar, zamanın ve define meraklısı insanların acımasızlığına rağmen bugün hala varlıklarını sürdürmektedirler.

Yöre insanının yetişmesinde büyük emeği olan Büğlü Baba Sultan, bugün bile mezarının hemen yanı başında çıkan çamuruyla insanlara şifa dağıtırken, gönüllere de şifa dağıtmaya devam etmektedir. Özellikle cilt hastalıklarına iyi geldiği bilinen bu çamura yurdumuzun her yerinden şifa arayan insanlar ilgi göstermektedirler.

Evliya Çelebi Seyahatnamesinin; 30. Sayfasında, Fariske ve Büğülü Baba’dan şöyle bahseder: (Firiske), (Fariske); Göktepe Kasabası, ilk, kuruluşunda; 200 Haneli, bir; Müslüman, Köyüdür. Silifke, Karaman arasında huduttur. Köyün, yarısı: Karaman, Paşasının hükmündedir.  Firiske, Nehri( Göksu, nehri) Kıbrıs iskelesi olan; Köserelik’te, denize dökülür. Köyün, bahçeleri içinde: Karamanoğullarından, olan; Tacını, tahtını terk eden: Büklü Baba Sultan (Büğlü Baba Sultan); Temreği, Dedesini ortaya çıkaran: Muhterem, zat; Bölgede, avlanırken: Hz. Hızır’a, rast gelir. Büklü (Büğlü) Baba Sultan: Firiske, ormanlığında 70 sene yaşamıştır. Mezarına, 8-10 m, mesafede; Cilt, hastalıklarına şifa veren: Pembe, renge yakın hafif petrol tüten; Cilt, hastalıklarına şifa veren: Yağlı, çamur yerden çıkmaktadır.

Çamuru, ziyarete gelen kaç kişi olursa; Onların, ağırlığı kadar: Yerden, kabarcık halinde şifalı çamur çıkar. Çamur’un, çıkmasına vesile olan mübarek; Zatın, bir müridi varmış. Bu, mürit cilt hastalığından muzdaripmiş. Bahsi geçen evliya bir gün müridine darılmıştır. Göktepe, Kasabasında: Aşağı, mahallede bulunan menik ismini taşıyan bir çeşme vardır. Çeşmenin, üzerinde halen bir de cami vardır. Caminin, olduğu yerden; Şifalı, çamurun çıktığı yere kadar: Büklü, Baba Sultan; Önde, dargın olduğu müridi arkasından: Şifalı, çamur’un çıktığı yere kadar yürümüşlerdir. Büklü, baba müridine dargın olduğu halde çok acımıştır.

Mezarlığa, vardıklarında; Asasını, yere dürtmüştür. Asayı, dürttüğü yerden bahsettiğimiz şifalı çamur: Yerden, fışkırmaya başlamıştır. Cilt, hastası olan mürit yerden çıkan bu çamurdan hastalıklı yerlerine sürmüştür. Çamuru, sürdükten sonra cilt hastalığı iyi olmuştur. O, günden beri yerden kaynayan; Çamur, Cilt, Hastalıklarına: Şifa, vermektedir. Faydalı, olduğu cilt hastalıkları; Frengi İlletine, Tuzlubalgam’a, Temrekiye, Behakaya, Bereye, Kanayan Yerlere: Sürüldüğünde, şifa vermektedir. Yılda, bir gün büyük toplantılar yapıldığı; İfade, edilmektedir. Büyük, toplantılar yapıldığı gün içinde: Çamur’un, başka; Vilayetlere, gönderildiği de açıklanmaktadır. Çamur’un, cilt hastalıklarına şifa verdiği: Keramet, değilmidir? Çamur’un, çıktığı yerden hareket edip; Nehri, geçtikten sonra: Firiske, kalesi önünüze çıkar. Kale, yalçın, kayalıklar üzerinde yuvarlak bir kaledir. Çevresi, uçurumdur.

Evliya Çelebi; Miladi, 1611’de doğmuş, 72 Sene, yaşamış ve 1682 tarihinde vefat etmiştir. Şifalı, çamur’un; Hicri, 1056 tarihinde bulunduğu rivayet edilmektedir. Evliya Çelebi; ölümünden, 12 yıl önce gezerek, görerek, yazarak; ömrünü, tamamlamıştır. 1646 tarihinde: Şifalı Çamur’u kaleme aldığı; Tahmin, edilmektedir. Bu notlar, Evliya Çelebi seyahatnamesinin 30. Sahifesinden, alınmıştır. 

Büğlü Baba namı diğer Sofu Sultan, 13. yy’da yaşamış Karaman oğlu Beylerindendir. Böğülü Sultan her yıl kışın Göktepe bölgesine avlanmaya gelirmiş. Bir kış günü geldiğinde, rivayete göre; karşısına Hızır A.S. çıkıyor ve tacını tahtını bırakıp bu bölgeye yerleşip bu bölgenin halkına ilim irfan vereceksin. Buraya yerleş diyor. Böğülü Baba Sultan da Göktepe kasabasına yerleşiyor. Yetmiş yıl yaşayıp yöre halkına ilim ve hizmet veriyor. Şimdi kabri de Göktepe mezarlığının tam ortasındadır. Türbesi Belediye tarafından yaptırılmış, mezarının uzunluğu da 4,5 metredir.

Mezara 10 metre mesafede yer altında yağlı çamur kaynıyor. Bu çıkan kaynak her yıl yatağını değiştirir.10 metre gittikten sonra kaybolur. Burada yatan zata önceden halk, Temreği Dedesi derlermiş. Bu mezarlıktan çıkan yağlı çamur hastalıklı yerlere sürülünce temreği, mantar, egzama, sedef, frengi, tuzlu balgam hastalığı gibi altı çeşit hastalığa şifa verdiği söylenmektedir. Buranın hatırı sayılır ziyaretçileri ve tedavi olmak için gelenleri vardır. Göktepe ve etrafındaki köyler, genellikle meyvecilik ve küçük çapta hayvancılıkla geçimlerini sağlamaktalar. Özellikle son yıllarda meyvecilik ciddi anlamda gelişme kaydetmiştir. Bugün bölgede elma, üzüm, kiraz ve ceviz başta olmak üzere her çeşit meyve üretilebilmektedir. Cevizi, elması, kirazı meşhur, insanları sıcakkanlı, çok misafirperverdir.

1845 temettuat defterinde Fariske olarak kayıtlı olup 42. Haneden sonrası eksiktir. Bizde ilk 42 hanede bulunan hane reislerini ve lakaplarına yer verdik. Ahmed oğlu Yusuf İmam, İbrahim oğlu Mehmed Muhtar, İbrahim oğlu …, Karındaşı Mustafa, Sarı Ahmed oğlu Mehmed, Karındaşı Ali, Mükremin oğlu Mustafa, Karındaşı Mehmet, İbrahim, Mesdan oğlu Yusuf, Karındaşı Seyyid, Diğer Karındaşı İbrahim, Kara Hacı oğlu Ali, Karındaşı Abdulbaki, … oğlu Osman, Halil oğlu Mustafa, … oğlu Abdulkadir, Hacı Lütfullah Mükremin, … oğlu Halil, … oğlu Hüseyin, Karındaşı Mustafa, Diğer Karındaşı Mehmed, Abdullah oğlu Lütfullah, Oğlu Ahmed, Karındaşı Abdullah, Musa oğlu Nurullah, Karındaşı Emrah, Yağır Hasan oğlu Mustafa, Karındaşı Yusuf, … oğlu Hüseyin, … oğlu Ebubekir, Karındaşı Mahmud, Furkan oğlu Hasan, … Hasan oğlu Küçük Hüseyin, Ali Bey oğlu Ali, Molla Ali oğlu Mustafa, Molla Ali oğlu Abdullah, Karındaşı İsmail, … oğlu Mehmed, Karındaşı İbrahim, Ahmed, Ali. 

Göktepe Kasabasının Mahallesi olmuş Çukurbağ, Günder ve Lamos köylerinin 1845 yılındaki sayımı da aşağıya çıkarılmıştır.
Çukurbağ Köyü; 45 hanede 225 nüfus saptanmıştır. Abdulbasir oğlu Mehmed, Abdulbaki oğlu Ebubekir Muhtar, Ali Efendizade oğlu Ali Efendi, Kadir Dede oğlu Mahmud, Osman Kethüda oğlu Mustafa, Hüseyin oğlu Hasan, Sarı Ali oğlu Hüseyin Sarı, Biraderi Hasan, Hacı Baki oğlu Osman, Yağcı oğlu Hasan, Kerim oğlu Hasan, Hasan oğlu Mehmed, Cenneli Hasan, … oğlu Halil, Sağır Hasan oğlu Süleyman, Sağır oğlu Ali, Molla Ali oğlu Mehmed, Abdurrahman oğlu Abdurrahman, Abdulgani oğlu İsa, Biraderi Hüseyin, … oğlu İbrahim, Biraderi Hüseyin, … oğlu Hasan, İmam oğlu Hasan, … oğlu Mustafa, Halil oğlu Mehmed, Nebi oğlu Hasan, Abdurrahman oğlu Hasan, İmam oğlu Abdurrahman, Koca Osman oğlu Abdulazim, Çulha oğlu Mehmed, Demirci oğlu Feyzullah, Koca Osman oğlu Musa, Biraderi Hasan, … oğlu Mehmed, … Kara oğlu Yusuf, Kuyumcu oğlu Abdullah, Yunus oğlu Ali, Abdulbaki oğlu Hüseyin, Ahmed oğlu Mahmud, Sinan oğlu Sinan, Hasan oğlu Veli, Koca Osman oğlu Mustafa, İsa oğlu İsa, Ali oğlu Yunus.

Günder Köyü;  32 hanede160 nüfus tespit edilmiştir. Mahmud oğlu Mustafa, Veli oğlu Hasan, Dede oğlu Mehmed, Alaaddin oğlu Abdulfettah, Mahmud oğlu Mahmud, Biraderi İbrahim, Ömer oğlu Hasan, Köse oğlu Ali, Emin oğlu Ahmed, Gök Ali oğlu Hüseyin, Halid oğlu Ömer, Biraderi Mehmed, Diğer biraderi Hüseyin, Diğer biraderi İbrahim, Halil oğlu İbrahim, Halil oğlu Ali, … Abdullah oğlu Mustafa, Ramazan oğlu Molla Mehmed, Keklik oğlu Mustafa ve Ali Keklik, Ahmed, Keklik oğlu Ali Keklik, Gök Ali oğlu Mehmed ve Mustafa, Hacı oğlu Mehmed ve Mustafa, Hacı Abdullah oğlu Mustafa, Kemal oğlu Mehmet, Sarrac oğlu Mustafa, Molla Ahmed oğlu Mustafa, Alaaddin oğlu Hüseyin, Ahmed oğlu Mustafa, Mahmud oğlu Ahmed, Molla Hasan oğlu Hasan.

Lamos (Esentepe) Köyü; 58 hanede tahmini 290 nüfus bulunmaktadır. Abdulvahab oğlu Molla Ömer İmam, Ömer Ağa oğlu Mehmed Muhtar, Yusuf Ağazade Abdullah Efendi, Mehmed Ağa oğlu Mustafa, Yusuf Ağazade Ahmed Tımarlı Sipahi, Süleyman oğlu İbrahim, İsmail oğlu Ahmed, İsmail Ağa oğlu Mustafa, İbrahim oğlu Hüseyin, Seydi oğlu Ali, Abdi oğlu Osman, Abdi oğlu Halil, Biraderi İbrahim, Osman oğlu Ahmed, Halil oğlu Ahmed, Demirci oğlu Osman, Halil oğlu Durmuş, Aşık Mehmed, Aşık Mehmed oğlu Ali, Osman oğlu Hüsameddin, Ali Ağa oğlu Mehmed, Abdulbaki oğlu Ali, Biraderi Mehmed, Efendi oğlu Toraman, Esban oğlu Abdullah, … oğlu Ali, … oğlu Ali, Veli oğlu Ahmed, Ağacık oğlu Mustafa Ağacık, Biraderi Ahmed, Fellak oğlu Abdullah, Biraderi Durmuş, Abdullah oğlu Ahmed, Hacı Ahmed oğlu Osman, Dede oğlu Mehmet, Macar oğlu Mehmed, Biraderi Ali, Toraman oğlu Halid, Mehmed oğlu Abdullah, Toraman oğlu Ahmed, Müfti oğlu Ali, Mustafa oğlu Hasan, Arslan oğlu Mahmud, Cağfer oğlu Mehmed, Cağfer oğlu Ahmed, Gök Mustafa oğlu Mehmed, Kara Veli oğlu Mustafa, Biraderi Hasan, Toraman oğlu Yusuf, Numan oğlu Eyüb Efendi, … oğlu Halil, Numan oğlu Mehmed, Bozanoğlu Mehmed, Kuru Mustafa oğlu Abdulhadi, Mehmed oğlu Abdulcelil, Battal oğlu Ali, Çolak oğlu Ali Çolak, Cabbar oğlu İbrahim.

Göktepe (Fariske) Kasabası
GÖKTEPE (FARİSKE) KASABASI Göktepe, Sarıveliler ilçesinin tek beldesi olup İlçeye 8 Km.