YUNUS EMRE CAMİSİ (KİRİŞÇİBABA TEKKESİ) KARAMAN
Karaman İl merkezi Kirişçi Mahallesindedir.
Tarihi: Caminin üzerinde herhangi bir yazıt bulunmamaktadır. Bu nedenle kesin yapım tarihini bilemiyoruz. Ancak 1948 yılı onarımında, cami haziresinde bulunan, bugün son cemaat revakının doğu bölümü güney penceresinde lento olarak kullanılan mezartaşı, (H.784 Rabiyulahirinin onyedinci günü) 30 Haziran 1382 tarihini taşimakta olup, yapinin bu tarihten önce yapildigini kabul edebiliriz.
Yaptıranı: Kirişçi Baba diye meşhur İsmail oğlu Yunus Emre.
Mimar ve Ustaları: -------
Yapının İncelenmesi: Bugünkü şekliyle cami, önünde beş kubbeli bir soncemaat revaki olan, batisindaki türbe mekaniyla bütünleşmiş, minareli bir yapıdır. Çevrenin yükseltilmesi sonucu, yoldan 1.80m. aşağıda kalmış ve yoldan bir destek duvarıyla ayrılmaktadır. 1992 yılında, Vakıflar Genel Müdürlüğünce onarıma alınması sonucu caminin sıvaları raspalanmış, muhdes eklerden bir bölümü kaldırılarak belli ölçüde özgün biçimi ortaya konulmaya çalışılmaktadır.
Cami orjinalde, 7.78m.x7.82 m. ölçüsünde kare planlıdır. Kare plan duvarlarla bütünleşmiş küçük ayaklar üzerindeki kemerlerle sekizgene dönüştürülmüştür. Caminin köşelerindeki tonoz bingiler üstte baklava dilimleri oluşturacak biçimde düzenlenmiştir. Sekizgenden sagir kubbeye geçiş, küçük küresel üçgenlerle gerçekleştirilmiştir. Bugünkü şekliyle cami, güney ve kuzeye ikişer, doguya bir pencereyle açilmaktadir. Bati duvar bir onarim sirasında yıkılmış ortada bir büyük, yanlarda iki küçük kemerle, batıdaki mekanla bütünleşmesi saglanmiştir. Ortalama 5.45m.x8.45 m. ölçüsündeki bu mekan mescid ile batisindaki türbenin arasinin kapatilmasi sonucu oluşmuştur. Mekan iki büyük sivri kemerle enine üç sahina bölünmüş, üzeri düz dam olarak örtülmüştür. Bu mekanin sonradan yapildigi, cami ve türbe üzerindeki dilatasyonlar ve ek izlerinden anlaşilmaktadir. Bu mekan kibleye iki, soncemaat revakina bir pencereyle açilmaktadir. Ayrica bu mekanin bati yönünde bir kapısı ile türbeye açılan iki penceresi bulunmaktadır. Türbe, ortalama 2.40m.x4. 67m. ölçüsünde üzeri tonozla örtülü bir mekandır. Doğu cephesindeki iki pencere dışında batıda bir penceresi ve kapısı bulunmaktadır. İçinde dört ahşap sanduka bulunmaktadır. Türbenin zemini camiden 1.00m. yüksekte olup mumyalık katının bulunup bulunmadığı bilinmemektedir.
Mescidin batı kapısı önünde, tek kubbeli bir revak bulunmakta, revakın güneyindeki kapıdan caminin damına ve nimareye çıkılmaktadır. Yapı üzerindeki izler bu bölümünde sonradan yapıldığını göstermektedir.
Bugün doğu ve batıda duvarla kapatılmış beş kubbeli soncemaat revakı bulunmaktadır. Revakın önü dört kargir ayağa oturan sivri kemerlerle açılmaktadır. Revak kubbelerine geçiş küresel bingilerle gerçekleştirilmiştir. Revakın doğu ve batı duvarlarında birer pencere bulunmaktadır. Güneyde biri dışa, ikisi mescide, biri muhdes mekana açılan dört penceresi ile mescide açılan bir kapısı bulunmaktadır. Bunların dışında soncemaat revakında iki mihrap nişi görülür. Son cemaat revakı mihraplarının bulunduğu yan bölümler, girişten sekilerle ayrılmıştır. Halen devam etmekte olan onarımda soncemaat revakının önünü kapatan muhdes duvarlar kaldırılmıştır. Sayın Ali Kızıltan yayınlamış olduğu rölövede, son cemaat revakını orjinal olarak görmüş ve cami ile aynı tarihte yapılan eleman olarak göstermiştir. Ancak 1992'de başlayan onarımda sıvaların tümünün raspalanması sonucu, bugünkü revakın muhdes olduğu saptanmıştır. Cami ana kütlesinin iki yanında, soncemaat revakı mihraplarının bitişiğindeki dilatasyonlar bunu açıkça göstermektedir. Ayrıca caminin kuzey duvarında görülen kemer izleri de, bu cephenin birçok kez onarıldığını, ancak iç mekanın orijinal olduğunu göstermektedir. İçteki mihrap muhdestir. Orjinal mihrabın alçı mukarnaslarından bir bölümü korunmuş, alt bölümü basit bir onarımla, sıva ile düzeltilmiştir. Dişta, yakin döneme kadar, mescidin ana kubbesi kare piramit külahla örtülüyken, bugün bu külah sökülmüş ve dişta tamburlu bir kubbe ile örtülü oldugu saptanarak, bu şekilde onarilmiştir. Bu onarimda, son cemaat revakinin yikilmiş olan kubbeleri de yenilenmiştir. Bulunan izlerden kubbelerin taş kaplama oldugu saptanarak, bu şekilde onarilmiştir.
Cami dışta bütünüyle kesme taş ,içte moloz taşkireç harç olup üzeri sıvanmıştır. Muhdes mekan örtüsünde ve gergilerde ahşap kullanılmıştır. Çatı örtüsü bugün, kubbeli mekanlarda taş kaplama, muhdes bölümde ise metal kaplamadır.
Yapı bütünüyle yalındır. Dışta kesme taşın olanakları içerisinde yapı elemanlarının düzeninde süs aranmıştır. Destek ayakları ve duvarlardaki kemer tırnakları tek sıra mukarnas bademli olarak düzenlenmişlerdir. Içte süs yalniz, alçi mihrabin mukarnaslarinda ve köşeliklerinde kalmiştır. Köşelikler, iri rumi ve palmetlerle süslenmiş, mukarnas dilimlerinde ise yazi, rumi ve palmet motifleri görülmektedir.
