SİYAHSER CAMİSİ (KARABAŞ VELİ) KARAMAN
Karaman'ın güneyinde alçak bir tepe üzerinde yer alan aynı adlı külliyenin güneyindedir. Soncemaat revakı kuzeydeki tekke ile birleşmiştir.
Tarihi: Yapının üzerinde (H.1232) 1816-1817 tarihli onarım yazıtı bulunmaktadır. Konya Vakıflar Müdürlüğünde bulunan altı numaralı Vakfiye defterinin 540-542. sayfalarındaki Sultan Alaeddin-i Rumi'nin Vakfiyesi suretlerinden (H.902) 1496 tarihli olanında Karamanoğlu İbrahim Bey'in oğlu Pir Ahmed Bey'in zaviyeye vakfettiği bir köy ihtilafından söz edilmektedir. Ayrıca caminin batısındaki türbede medfun bulunan Mevlana Alaeddin'in mezar taşinda (H.870 Şevval) 1466 yilinda vefat ettigi yazilidir. Bu bilgilere dayanarak yapının Pir Ahmed Bey'in egemenlik dönemi öncesinde tekkeden daha evvel yapıldığını kabul edebiliriz .
Yaptıranı: Bilinmiyor, yalnız caminin giriş kapisi üzerinde II.Abdülhamidin Tugrasi yeralmaktadir ki, bize II. Abdulhamid döneminde caminin padişah tarafindan onartildigini göstermektedir.
Mimar ve Ustaları: -----
Yapının İncelenmesi: Dıştan dışa 16.40m.x19.78 m. ölçüsünde dikdörtgen bir alanı kapsayan cami, kuzey-güney doğrultusunda uzanmakta, kuzeyden Tekke ile bütünleşmektedir. Giriş dogudandir. Girişin hemen saginda, caminin duvarlari üstünde yükselen minare yeralmaktadır. İç mekan ortalama 14.35m.x17.80 m. ölçüsündedir ve mihrap duvarına paralel üç destek sırasıyla, dört sahına bölünmüştür.
Kuzey sahına bir mahfil katı yapılmış ve alt bölümü muhdes camekanla bölünerek, cami ana mekanından ayrılmıştır.
Her destek sırası üç kemer, iki kare kesitli ayaktan oluşmuştur. Ayaklar birbirine ve duvarlara her iki yönde ahşap gergilere bağlanmıştır. Tavan ahşap kirişleme üstüne düz dam iken, bugün dıştan az eğimli metal kaplamalı kırma çatı ile örtülmüştür. Kible duvarinda mihrabin iki yanında birer niş ve üstlerinde birer tepe penceresi bulunmaktadır. Caminin iç mekanı, doğu ve batı duvarlarında, her sahının ortasında yer alan, altta içe doğru genişleyen dikdörtgen pencereler, üstte sivri kemerli pencerelerle aydınlatılmaktadır. Kuzey duvarında, son cemaat revakına açılan kapı ve pencereler, bugün kapatılmıştır. Caminin soncemaat revakı, kuzeyine tekkenin yapılması nedeniyle, tekkenin içinde kalmış, doğu bölümü tadil edilerek tekkenin girişi buradan verilmiştir. Tekkenin cami zemininden çukurda olması nedeniyle, soncemaat revakı altında 1.15 m. yükseklikte bir boşluk oluşmuş ve üzeri ahşap döşeme ile kapatilmıştır.
Kuzey doğu bölümde caminin beden duvarları üstünde yükselen minarenin sekizgen gövdesi bir ara silme ile onaltıgene dönüştürülmekte, mukarnaslı bir şerefe, petek, külah ve alemle bitirilmektedir. Minare bu şekliyle, klasik dönem Osmanli minarelerini animsatmaktadır.
Caminin güney ve batı cephesi yakın zamanda sıralı moloz taş kaplama olarak yenilenmiştir. Doğu cephe ise büyük ölçüde değişikliklere uğramış olduğu üzerindeki izlerden anlaşilmaktadir. Bunlardan birincisi, alt pencerelerin düzenidir. Bu pencereler sivri kemer boşluklari içerisine yerleştirilmiş taş sövelerle dikdörtgen pencereler oluşturulmuştur. Kemer üzengi hatlarinin lento hizasindan aşagilarda olması, pencerelerin görünümünde aksaklıklar oluşturmaktadır. Kemerlerin kemer taşları düzensiz olup, bazılarında kilit taşı bulunmamaktadır. Üzerinde tuğra yeri bulunan basık yuvarlak kemerli giriş kapısı, pencereler gibi bir kemer içerisinde yer almakta, büyük boşluk küçültülürken kapının kuzey sövesi iki söve taşından oluşturularak, üzengi taşi bu iki sövenin üzerine oturtulmuştur. Kapinin yuvarlak kemeri ile, üstteki sivri kemer arasinda hilal biçiminde bir alınlık bulunmakta, ortasında tuğra yeralmaktadır.
Cami bugün içte ve dışta tümüyle kesme taştır. Gergiler ve tavan örtüsünde ahşap kullanılmıştır. XIX. yy. da görmüş olduğu onarımda, pencere önlerine demir kafes yapılmıştır. Batı ve güney duvarında B.A. hatıl görülmektedir.
Yapı tümüyle yalındır. Süs, kesme taşın olanakları içerisinde, yapıyı oluşturan elemanların düzeninde aranmıştır. İçte, ayakların kemer tırnakları profillendiril-miştir. Orta sıradaki ayakların tırnakları ise mukarnaslı yapılmıştır.
Caminin taş mihrabi düz, kavisli, düz ve egimli silmelerle çerçevelenmiştir. Iki yaninda zarbaşlikli sütunçeler bulunan, dikdirtgen planli mihrap nişinin kavsarasi beş sira mukarnasla kapatilmiştir.
